KWALIFIKACJA BUD23 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 14.
Sztukaterię, w której część powtarzających się motywów wykonanych z gipsu zastąpiono malaturą, nazywa się polichromią
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Określenie typu polichromii wynika głównie z charakteru motywów, a nie z tego, czy dekoracja jest gipsowa czy malowana.
Jeśli w sztukaterii powtarzalne motywy dekoracyjne (ornament) częściowo zastąpiono malaturą, zachowując ornamentykę, mówimy o polichromii ornamentalnej, a nie figuralnej czy architektonicznej.

Pełne wyjaśnienie:

Polichromia to wielobarwna dekoracja malarska stosowana w architekturze i rzeźbie. W praktyce konserwatorskiej opisuje się ją m.in. według treści i charakteru przedstawienia, a nie wyłącznie według materiału, na którym została wykonana.

Polichromia ornamentalna obejmuje układy dekoracyjne oparte na rytmicznie powtarzanych wzorach: motywach geometrycznych, roślinnych i innych ornamentach. Jeżeli mamy sztukaterię z powtarzalnymi motywami z gipsu, a część zniszczonych elementów zostaje uzupełniona malaturą (czyli odtworzeniem malarskim tych samych motywów), to całość zachowuje ornamentowy charakter. Taki przypadek klasyfikuje się jako polichromię ornamentalną.

Odpowiedź "architektoniczną" nie pasuje, ponieważ ten typ odnosi się do polichromii przedstawiającej lub podkreślającej elementy architektoniczne (np. malowane kolumny, gzymsy, pilastry) jako formy architektury, a nie do powtarzalnych ornamentów jako motywów zdobniczych.

Odpowiedź "figuralną" jest błędna, bo polichromia figuralna zawiera przedstawienia postaci, zwierząt lub scen narracyjnych. W opisie zadania podkreślono powtarzalność motywów i ich dekoracyjny charakter, co jest typowe dla ornamentu, nie dla scen figuralnych.

Odpowiedź "rustykalną" nie stanowi standardowej, porównywalnej kategorii w tym samym podziale typów polichromii (ornamentalna/figuralna/architektoniczna) i dodatkowo kojarzy się raczej ze stylistyką ludową lub surowym opracowaniem, a nie z klasyfikacją konserwatorską wynikającą z rodzaju przedstawienia.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, co przedstawia dekoracja (ornament czy postacie/sceny czy elementy architektury), a dopiero potem rozważ technikę wykonania (gips, zaprawa, malatura).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Polichromia to wielobarwna dekoracja malarska stosowana na elementach architektury lub rzeźby. Może zdobić ściany, sklepienia, detale oraz podkreślać formę i podziały. W konserwacji ważne jest określenie jej typu (np. ornamentalna, figuralna), bo wpływa to na opis i sposób renowacji.
Polichromia ornamentalna to dekoracja malarska oparta na ornamentach, czyli wzorach dekoracyjnych: geometrycznych, roślinnych i rytmicznie powtarzalnych. Nie zawiera scen z postaciami ani narracji. W praktyce rozpoznasz ją po "wzorach" i powtarzalności motywów, a nie po tym, czy jest wykonana w gipsie czy farbą.
Polichromia figuralna przedstawia postacie, zwierzęta lub sceny (np. religijne, historyczne), czyli ma "temat" i narrację. Polichromia ornamentalna to wzory dekoracyjne bez postaci i scen, zwykle powtarzalne i rytmiczne. Na egzaminie kluczowe jest pytanie: czy widać figury/sceny, czy tylko ornament.
Sztukateria to dekoracja architektoniczna wykonywana najczęściej z gipsu lub zapraw (np. wapiennych), tworząca wypukłe elementy: listwy, gzymsy, rozety, ornamenty. W renowacji sztukateria bywa uzupełniana przez rekonstrukcję w masie lub przez odtworzenie części motywów techniką malarską (malaturą).
Może to wynikać ze stanu zachowania (braki, kruchość), ograniczeń technologicznych, kosztów lub potrzeby odciążenia konstrukcji. Malatura pozwala odtworzyć wizualnie motyw bez pełnej rekonstrukcji reliefu. W dokumentacji trzeba jednak jasno opisać, co jest oryginałem, co rekonstrukcją, a co uzupełnieniem malarskim.
Najczęściej decyduje przede wszystkim charakter przedstawienia (ornament, figury/sceny, elementy architektoniczne), a nie sam materiał. To, że część dekoracji jest gipsowa, a część malowana, nie musi zmieniać typu polichromii, jeśli utrzymano tę samą treść i charakter motywu.
Polichromia architektoniczna wiąże się z malowanym opracowaniem elementów architektury: np. iluzjonistycznym podkreśleniem kolumn, gzymsów, pilastrów, podziałów ścian czy detali konstrukcyjnych. Jeśli dekoracja "udaje" elementy architektoniczne albo je malarsko akcentuje, to kierunek rozpoznania jest architektoniczny.
Częsty błąd to utożsamienie każdej wielobarwnej dekoracji z polichromią figuralną, bo kojarzy się z malowidłami przedstawiającymi postacie. Drugi błąd to wybór "architektonicznej", gdy dekoracja jest na ścianie, bez sprawdzenia, czy przedstawia elementy architektury. Zawsze analizuj, co jest przedstawione.
Terminu "ornament" używa się, gdy dekoracja składa się z motywów zdobniczych (np. roślinnych, geometrycznych) ułożonych rytmicznie i często powtarzalnie. Ornament może być wykonany jako relief (np. sztukateria) albo jako malatura. W kontekście polichromii ornament wskazuje na klasyfikację ornamentalną.
Ucz się przez porównania: ornamentalna = wzory; figuralna = postacie/sceny; architektoniczna = elementy architektury (kolumny, gzymsy). Ćwicz na zdjęciach wnętrz zabytkowych i opisuj je własnymi słowami. Na egzaminie najpierw rozpoznaj motyw, potem dopasuj nazwę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Słowniki i leksykony terminów z historii sztuki (hasła: polichromia, ornament, sztukateria)
  • Podręczniki wprowadzające do konserwacji malowideł i dekoracji architektonicznych
  • Materiały szkolne i notatki branżowe z technologii robót renowacyjnych detalu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego