KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Tabela "Momenty dokręcania" Szpilka mocowania głowicy silnika posiada oznaczenie jak na rysunku. Jaki powinien być moment dokręcania, jeżeli szpilka ma nacięty gwint M12×1,25?
Ilustracja przedstawia tabelę momentów dokręcania dla różnych gwintów śrub, zarówno dla stali węglowej, jak i stali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwint M12×1,25 to gwint drobnozwojny, dla którego w tabelach momentów dokręcania przewidziana jest inna wartość niż dla standardowego M12×1,75. Właściwy moment należy odczytać z tabeli przypisanej do danego połączenia (szpilka mocowania głowicy); poprawną wartością jest 67 Nm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest, że szpilka ma gwint M12×1,25. Oznacza to gwint metryczny o średnicy nominalnej 12 mm i skoku 1,25 mm, czyli gwint drobnozwojny. W praktyce warsztatowej wartości momentów dokręcania zależą nie tylko od średnicy, ale też m.in. od skoku gwintu, klasy wytrzymałości elementu złącznego, smarowania oraz od tego, do jakiego węzła montażowego dana tabela się odnosi.

Dlatego w pytaniu wymagane jest odwołanie do wskazanej tabeli momentów dokręcania dla szpilki mocowania głowicy. Z tej tabeli dla gwintu M12×1,25 należy przyjąć moment 67 Nm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 78 Nm i 80 Nm – to wartości wyraźnie wyższe; mogą odpowiadać innemu wariantowi połączenia (np. innemu skokowi, innej klasie, innemu zaleceniu producenta). W kontekście tej tabeli nie są przypisane do M12×1,25.
  • 68 Nm – jest bardzo blisko poprawnej wartości, co jest typowym "dystraktorem" na egzaminie. Takie odpowiedzi sprawdzają, czy zdający rzeczywiście odczytał wartość z tabeli, a nie tylko zgaduje lub zaokrągla.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zwracaj uwagę na drugi człon oznaczenia (skok po znaku "×"), bo to on często decyduje o tym, którą pozycję w tabeli wybierasz. Przy dokręcaniu głowicy w praktyce dodatkowo stosuje się kolejność dokręcania i etapy/katy, ale to zależy od konkretnej instrukcji silnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 12 mm i skoku 1,25 mm. Skok 1,25 wskazuje wersję drobnozwojną, która w tabelach momentów dokręcania może mieć inne zalecenia niż standardowy M12 o skoku 1,75.
Skok wpływa na tarcie, kąt pochylenia linii śrubowej i sposób zamiany momentu na siłę osiową (napięcie wstępne). Dlatego dla tej samej średnicy M12, ale innego skoku (np. 1,25 vs 1,75), tabela może podawać różne wartości momentu.
Najpierw identyfikujesz dokładne oznaczenie gwintu (średnica i skok), potem znajdujesz w tabeli wiersz/kolumnę odpowiadające temu gwintowi oraz danemu zastosowaniu (np. szpilka głowicy). Odczytaną wartość ustawiasz na kluczu dynamometrycznym.
Nie powinno się tego robić. Mimo tej samej średnicy, różny skok oznacza inne zalecenia w tabeli, a w dodatku połączenie głowicy silnika jest wrażliwe na zbyt małe lub zbyt duże napięcie wstępne. Stosuj dane z właściwej tabeli producenta.
Zbyt duży moment może prowadzić do przeciążenia szpilki, zerwania gwintu w bloku lub trwałego rozciągnięcia elementu złącznego. W efekcie naprawa staje się trudniejsza i droższa, a połączenie może stracić trwałość mimo "mocnego" dokręcenia.
Zbyt mały moment oznacza za małe dociskanie głowicy i uszczelki. Może to powodować nieszczelność, przedmuchy, wycieki płynu chłodzącego lub oleju oraz przegrzewanie. W maszynach rolniczych często kończy się to spadkiem mocy i awarią uszczelki pod głowicą.
Niekoniecznie. W wielu instrukcjach spotyka się dokręcanie etapowe: najpierw moment w Nm, a potem dociąganie o określony kąt. To zależy od konstrukcji silnika i rodzaju śrub/szpilek. Na egzaminie jednak często sprawdzany jest sam odczyt z tabeli Nm.
Potrzebny jest sprawny, dobrany zakresem klucz dynamometryczny oraz odpowiednia nasadka do nakrętki/śruby. Ważne jest, by klucz miał zakres obejmujący tę wartość i był w miarę możliwości skalibrowany, bo błąd narzędzia daje błąd dokręcenia.
To typowa konstrukcja pytań egzaminacyjnych. Bliskie wartości sprawdzają, czy zdający naprawdę odczytał moment z tabeli (a nie zgaduje lub zaokrągla). W praktyce 1 Nm może wydawać się mało, ale w teście liczy się dokładny odczyt.
Ćwicz rozpoznawanie gwintów (średnica, skok), czytanie tabel i dobór narzędzia. Warto przepracować przykłady z dokumentacji serwisowej maszyn rolniczych oraz zadań egzaminacyjnych. Zwracaj uwagę na skok gwintu i na to, do jakiego połączenia tabela się odnosi.
info

Około 34% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Gwint M12×1,25 to gwint drobnozwojny, dla którego w tabelach momentów dokręcania przewidziana jest inna wartość niż dla standardowego M12×1,75."

Materiały:

  • Instrukcje napraw i obsługi (serwisowe) silników stosowanych w maszynach rolniczych – rozdziały o montażu głowicy
  • Podręczniki mechaniki pojazdowej/rolniczej – połączenia gwintowe i klucze dynamometryczne
  • Materiały producentów narzędzi: zasady użycia i kalibracji klucza dynamometrycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego