W zadaniach o dynamice chodzi o porównanie wartości z dwóch okresów w celu określenia, jak bardzo dana wielkość wzrosła lub spadła. Tutaj porównanie dotyczy roku 2013 w stosunku do roku 2010, czyli rokiem bazowym (punktem odniesienia) jest 2010.
Najczęściej spotkasz dwa równoważne sposoby zapisu:
- Indeks jednopodstawowy: 2013/2010·100. Wynik 25 oznacza, że poziom z 2013 r. stanowi 25% poziomu z 2010 r.
- Zmiana procentowa (przyrost względny): (2013−2010)/2010·100%. Wynik −75% oznacza spadek o 75%.
Kluczowa jest poprawna interpretacja językowa procentów:
- "o 75% niższy" oznacza, że nowa wartość jest mniejsza o 75% wartości bazowej, czyli pozostaje 25% poziomu z roku bazowego.
- "o 25% niższy" oznaczałoby, że w 2013 r. pozostało 75% poziomu z 2010 r. (spadek jest niewielki).
- "o 25% wyższy" oznacza wzrost do 125% wartości bazowej.
- "o 75% wyższy" oznacza wzrost do 175% wartości bazowej.
Dlatego odpowiedź "o 75% niższy" jest zgodna z sytuacją, w której relacja 2013/2010 odpowiada 25% (albo zmiana procentowa wynosi −75%). Pozostałe odpowiedzi opisują inne skale i/lub kierunki zmian (mniejszy spadek albo wzrost), więc nie pasują do wyniku obliczeń z danych w tabeli.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal bazę (zawsze "w stosunku do 2010" = dzielisz przez 2010), dopiero potem zamieniaj wynik na opis "niższy/wyższy". To ogranicza typowe pomyłki 25↔75 oraz znak zmiany.
