KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 5.
Temperaturę i wilgotność w magazynach archiwalnych, zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 roku, należy rejestrować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W magazynach archiwalnych warunki klimatyczne muszą być monitorowane systematycznie. Instrukcja archiwalna wymaga codziennego sprawdzania temperatury i wilgotności oraz zapisywania wyników w książce kontrolnej, aby szybko wykryć odchylenia i chronić dokumentację przed zniszczeniem.

Pełne wyjaśnienie:

Właściwe warunki przechowywania dokumentacji są jednym z podstawowych obowiązków archiwum zakładowego. Temperatura i wilgotność wpływają bezpośrednio na trwałość papieru i innych nośników: zbyt wysoka wilgotność sprzyja rozwojowi pleśni i drobnoustrojów, zbyt niska może powodować kruchość papieru, a wahania temperatury przyspieszają procesy starzenia.

Dlatego w magazynach archiwalnych należy codziennie sprawdzać temperaturę i wilgotność powietrza oraz rejestrować wyniki pomiarów w przeznaczonej do tego książce kontrolnej. Codzienna częstotliwość ma sens praktyczny: pozwala szybko zauważyć nieprawidłowości (np. awarię klimatyzacji, zalanie, nagłe zawilgocenie) i wdrożyć działania korygujące zanim dojdzie do trwałych uszkodzeń akt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Raz na tydzień – kontrola zbyt rzadka; odchylenia mogą utrzymywać się wiele dni bez reakcji, a przepisy wymagają kontroli codziennej.
  • Raz na miesiąc – to częstotliwość zdecydowanie niewystarczająca do bieżącego monitoringu i nie spełnia obowiązku rejestracji w magazynie.
  • Dwa razy w miesiącu – również nie zapewnia ciągłej kontroli; może prowadzić do przeoczenia krótkotrwałych, ale groźnych zdarzeń (np. wzrost wilgotności po awarii).

W praktyce warto wykonywać odczyty o stałej porze dnia, aby wyniki były porównywalne i łatwiej było zauważyć trend pogarszania się warunków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To systematyczne zapisywanie wyników odczytu z termometru i higrometru (lub rejestratora) w dokumentacji magazynu, najczęściej w książce kontrolnej. Dzięki temu można porównywać wartości w czasie, wykrywać odchylenia i udokumentować, że warunki przechowywania były monitorowane.
Codzienna kontrola pozwala szybko zauważyć nagłe zmiany (np. awarię klimatyzacji, zawilgocenie po przecieku) i zareagować, zanim dojdzie do rozwoju pleśni lub degradacji papieru. Dodatkowo jest to częstotliwość wynikająca z instrukcji archiwalnej dla magazynów archiwalnych.
Najczęściej stosuje się termometr i higrometr, a w bardziej zaawansowanych rozwiązaniach termografy, higrografy lub elektroniczne rejestratory danych. Ważne jest, aby urządzenia były sprawne, a odczyty wykonywane regularnie i w porównywalnych warunkach.
Wyniki wpisuje się do książki kontrolnej (lub równoważnego rejestru) prowadzonej dla magazynu archiwalnego. Zapisy powinny być czytelne, datowane i wykonywane konsekwentnie, aby w razie kontroli dało się wykazać ciągłość monitorowania oraz podjęte działania przy odchyleniach.
Najczęstsze pomyłki to wybór zbyt rzadkiej częstotliwości (tydzień/miesiąc) "bo tak wygodniej", mylenie pomiarów z innymi czynnościami porządkowymi oraz założenie, że sam pomiar wystarczy bez prowadzenia rejestru. Na egzaminie trzeba rozróżniać: kontrola i rejestracja są obowiązkowe.
Nie w magazynach archiwalnych archiwum zakładowego. Tygodniowa kontrola jest zbyt rzadka, bo nie wykrywa szybko zmian zagrażających dokumentacji (np. wzrost wilgotności). W praktyce i w wymaganiach instrukcji archiwalnej przyjmuje się codzienne sprawdzanie i zapisywanie wyników.
Najlepiej wykonywać go codziennie o stałej porze, aby dane były porównywalne i łatwiej było zauważyć trend zmian. Jeśli wystąpi zdarzenie nadzwyczajne (np. zalanie, awaria wentylacji), warto wykonać dodatkowe odczyty, by ocenić skalę problemu i skuteczność działań.
Należy niezwłocznie zidentyfikować przyczynę (np. nieszczelność, awaria wentylacji, zalanie), podjąć działania ograniczające wilgoć (osuszanie, poprawa wentylacji, serwis urządzeń) i odnotować sytuację w rejestrze. Zbyt wysoka wilgotność zwiększa ryzyko pleśni, więc liczy się szybka reakcja.
Zbyt niska wilgotność może powodować przesuszenie i kruchość papieru, co zwiększa ryzyko pękania, łamania i uszkodzeń mechanicznych podczas udostępniania akt. Dlatego kontroluje się nie tylko "za wysoką" wilgotność, ale także nadmierne przesuszenie, aby utrzymać stabilne warunki.
Najskuteczniej jest uczyć się z instrukcji archiwalnej (załącznik do rozporządzenia), robiąc krótkie fiszki z obowiązków: wyposażenie magazynu, częstotliwość kontroli, sposób dokumentowania. Pomaga też przećwiczenie pytań testowych i zapamiętanie, że kontrola temperatury i wilgotności w magazynie jest wymagana codziennie.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "W magazynach archiwalnych warunki klimatyczne muszą być monitorowane systematycznie."

Źródła:

  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych, Załącznik nr 6 (Instrukcja archiwalna), § 8 ust. 3 pkt 5, Dz.U. 2011 nr 14 poz. 67

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia z 18.01.2011 r. (Instrukcja archiwalna – załącznik nr 6)
  • Materiały dydaktyczne z organizacji archiwum zakładowego (procedury magazynowe, książka kontrolna)
  • Notatki z zasad profilaktyki konserwatorskiej (wpływ temperatury i wilgotności na nośniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego