KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 30.
Zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. właściwa wilgotność w pomieszczeniach magazynowych archiwum zakładowego dla dokumentacji papierowej powinna wynosić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To pytanie odwołuje się do wymogów mikroklimatu magazynu archiwum zakładowego wskazanych w załączniku do rozporządzenia z 2011 r.
Bez jednoznacznej weryfikacji brzmienia właściwego fragmentu aktu nie da się pewnie wskazać jednego zakresu. Częstą pułapką jest mylenie tych wymagań z innymi przepisami dotyczącymi innej dokumentacji.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność wskazania wymaganej wilgotności względnej w pomieszczeniach magazynowych archiwum zakładowego dla dokumentacji papierowej, zgodnie z aktem wykonawczym dotyczącym organizacji archiwów zakładowych. W praktyce archiwalnej parametry mikroklimatu (wilgotność i temperatura) są krytyczne, bo bezpośrednio wpływają na trwałość papieru.

Dlaczego wilgotność ma znaczenie?

  • Zbyt wysoka wilgotność sprzyja rozwojowi pleśni i grzybów oraz przyspiesza degradację materiałów.
  • Zbyt niska wilgotność powoduje przesuszenie, kruchość i pękanie papieru, a także problemy z okładkami i klejeniami.
  • Oprócz samej wartości istotna jest stabilność – duże wahania dobowe pogarszają stan dokumentacji.

Jak rozwiązywać takie zadania na egzaminie?

  1. Upewnij się, że pytanie dotyczy archiwum zakładowego i dokumentacji papierowej, a nie np. akt osobowych i płacowych.
  2. Odwołuj się do wskazanego aktu i jego załączników (w tym wymogów lokalowych).
  3. Nie opieraj się na intuicji "typowej wilgotności w biurze" – magazyn archiwalny ma specyficzne wymagania.

Dlaczego odpowiedzi rozpraszające mogą kusić? Podane zakresy są do siebie podobne, więc łatwo o pomyłkę wynikającą z przeniesienia wartości z innych regulacji albo z praktycznych zaleceń spotykanych w innych typach pomieszczeń. W przygotowaniu do egzaminu warto ćwiczyć rozróżnianie: (1) dla jakiego typu dokumentacji jest wymaganie, (2) jakiego rodzaju archiwum dotyczy, (3) czy pytanie wskazuje konkretny załącznik/tabelę.

Wskazówka praktyczna: w archiwum zakładowym należy stosować higrometry i prowadzić zapisy pomiarów, a w razie odchyleń używać osuszaczy/nawilżaczy oraz poprawiać wentylację, aby utrzymać parametry w wymaganym przedziale.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wilgotność względna to procentowe nasycenie powietrza parą wodną. W archiwum wpływa na stan papieru: zbyt wysoka sprzyja pleśni i zniszczeniom biologicznym, a zbyt niska powoduje przesuszenie, kruchość i pękanie kart. Kluczowa jest też stabilność parametrów.
Zbyt wysoka wilgotność zwiększa ryzyko rozwoju pleśni i grzybów, a także deformacji papieru (falowanie, sklejanie kart) i szybszej degradacji. W praktyce oznacza to konieczność izolacji porażonych akt, poprawy wentylacji oraz użycia osuszaczy i monitoringu.
Przy zbyt niskiej wilgotności papier traci elastyczność, staje się kruchy i łatwiej się łamie. Mogą też pękać grzbiety i okładki, a klejenia szybciej się rozwarstwiają. Dlatego w magazynach archiwalnych ważne jest nie tylko "nie zawilgocić", ale utrzymać bezpieczny zakres.
Podstawą są higrometry (często z rejestracją danych) oraz termometry, aby oceniać mikroklimat w czasie. Do korekty warunków wykorzystuje się osuszacze przy zbyt wysokiej wilgotności i nawilżacze przy zbyt niskiej. Pomaga też sprawna wentylacja i odpowiednia eksploatacja klimatyzacji.
W praktyce zaleca się regularne, systematyczne pomiary i ich dokumentowanie, aby szybko wykryć niebezpieczne trendy (np. sezonowe wzrosty). Częstotliwość zależy od organizacji archiwum i wyposażenia, ale na egzaminie warto pamiętać, że pomiar nie jest jednorazowy – to stały element nadzoru nad magazynem.
Najpierw ustal, jakiej dokumentacji dotyczy pytanie. Inne zakresy mogą obowiązywać np. dla specyficznych grup akt (jak dokumentacja osobowa i płacowa) niż dla ogólnej dokumentacji papierowej w archiwum zakładowym. Na egzaminie czytaj uważnie: rodzaj archiwum i typ dokumentacji to klucz.
Minimalnie: sprawny higrometr i termometr oraz miejsce na zapisy pomiarów (papierowo lub elektronicznie). Przydają się też procedury reagowania na odchylenia (kiedy włączyć osuszacz/nawilżacz, kogo powiadomić). Dla bezpieczeństwa akt ważna jest też kontrola wentylacji i szczelności pomieszczeń.
Nie. Temperatura i wilgotność działają razem, tworząc mikroklimat. Nawet przy poprawnej temperaturze zbyt wysoka wilgotność może wywołać pleśń, a zbyt niska przesuszy papier. Dlatego w archiwum mierzy się oba parametry i dba o ograniczenie wahań w czasie, nie tylko o pojedynczą wartość.
Najczęstsze błędy to: mylenie zakresów z różnych przepisów i dla różnych typów dokumentacji, wybór "ładnie brzmiącej" wartości około 50% bez odniesienia do aktu, oraz pomijanie słów "archiwum zakładowe" i "dokumentacja papierowa". Pomaga ćwiczenie pracy z załącznikami i tabelami wymagań.
Ucz się z treści rozporządzenia i jego załączników: wypisz wymagania dla magazynu (mikroklimat, lokalizacja, wyposażenie) i połącz je z praktyką: jakie urządzenia to zapewniają oraz jakie skutki mają odchylenia. Dobrą metodą są fiszki z parametrami i zadania porównujące różne rodzaje dokumentacji.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Częstą pułapką jest mylenie tych wymagań z innymi przepisami dotyczącymi innej dokumentacji."

Źródła:

  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych, Dz.U. 2011 nr 14 poz. 67, Załącznik nr 6

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia z 18.01.2011 r. wraz z Załącznikiem nr 6 (warunki lokalowe)
  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki dotyczące profilaktyki konserwatorskiej papieru
  • Instrukcje użytkowania higrometrów i procedury monitoringu mikroklimatu w archiwum zakładowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego