KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 7.
Temperaturę i wilgotność w magazynach archiwalnych zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 roku należy sprawdzać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozporządzenie (Instrukcja archiwalna) wymaga, aby w magazynach archiwalnych warunki przechowywania były monitorowane systematycznie.
Temperaturę i wilgotność należy rejestrować codziennie (np. w książce kontrolnej), ponieważ od tych parametrów zależy trwałość dokumentacji i ryzyko rozwoju pleśni.

Pełne wyjaśnienie:

W magazynie archiwalnym kluczowe jest utrzymanie właściwych warunków przechowywania dokumentacji. Temperatura i wilgotność powietrza wpływają bezpośrednio na stan materiałów: zbyt wysoka wilgotność sprzyja rozwojowi grzybów pleśniowych i innym uszkodzeniom biologicznym, a zbyt niska może powodować przesuszenie i kruchość papieru. Dlatego monitoring tych parametrów jest podstawowym obowiązkiem w pracy archiwisty.

Zgodnie z instrukcją archiwalną, temperaturę i wilgotność w magazynach archiwalnych należy sprawdzać oraz rejestrować codziennie. W praktyce oznacza to codzienny odczyt wskazań termometru i higrometru oraz zapis wyników w przeznaczonej do tego dokumentacji (np. książce kontrolnej). Takie, regularne zapisy pozwalają zauważyć niekorzystne trendy (np. stały wzrost wilgotności) i szybko wdrożyć działania korygujące.

Odpowiedzi "raz na tydzień", "raz na miesiąc" oraz "dwa razy w miesiącu" są błędne, ponieważ zbyt rzadka kontrola nie zapewnia wczesnego wykrywania nieprawidłowości w warunkach przechowywania. W realnej pracy archiwum krótkotrwałe wahania (np. po zmianie pogody, awarii ogrzewania lub problemach z wentylacją) mogą pojawić się w ciągu jednego dnia i wymagać reakcji. Częsty błąd na egzaminie polega na myleniu codziennej rejestracji parametrów z innymi czynnościami, które rzeczywiście wykonuje się okresowo (np. analiza zapisów lub inne prace porządkowe). Aby uniknąć pomyłki, warto zapamiętać zasadę: pomiary są codziennie, a przegląd/ocena trendów może być wykonywana rzadziej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To obowiązek wykonywania codziennego odczytu wskazań termometru i higrometru oraz zapisywania wyników w dokumentacji (np. książce kontrolnej). Chodzi o stały monitoring warunków przechowywania, a nie okazjonalne sprawdzenie "na oko".
Ponieważ parametry mogą zmieniać się szybko (np. awaria ogrzewania, problemy z wentylacją, zmiana pogody). Zbyt wysoka wilgotność zwiększa ryzyko pleśni, a niewłaściwa temperatura i wahania przyspieszają degradację dokumentów. Codzienne zapisy pozwalają reagować wcześnie.
Podstawą jest termometr do odczytu temperatury oraz higrometr do pomiaru wilgotności względnej. Ważne, aby odczyty wykonywać w porównywalnych warunkach (często o stałej porze) i konsekwentnie je dokumentować.
Należy codziennie wpisać datę oraz odczyty temperatury i wilgotności. Dobrą praktyką jest stała pora pomiaru i jedno miejsce odczytu. W razie nietypowych wartości warto dodać krótki komentarz (np. wietrzenie, usterka), by później łatwiej wyjaśnić przyczynę wahań.
W kontekście wymagań dotyczących magazynów archiwalnych sama kontrola tylko raz w miesiącu nie spełnia idei bieżącego monitoringu. Rzadziej może być wykonywana analiza zapisów lub przegląd trendów, ale same odczyty i rejestracja powinny być prowadzone regularnie, zgodnie z wymaganiem codzienności.
Zbyt wysoka wilgotność zwiększa ryzyko rozwoju grzybów pleśniowych, nieprzyjemnych zapachów i trwałych uszkodzeń materiałów. Może też sprzyjać falowaniu papieru i niszczeniu opraw. Dlatego szybkie wykrycie wzrostu wilgotności w codziennych pomiarach ma duże znaczenie.
Zbyt niska wilgotność może powodować przesuszenie i większą kruchość papieru, co zwiększa ryzyko pękania i wykruszania przy użytkowaniu. Regularne pomiary pomagają zauważyć długotrwałe przesuszenie i podjąć działania korygujące (np. poprawa nawilżania).
Rejestracja codzienna to zbieranie danych: codzienny odczyt i zapis. Kontrola raz w miesiącu dotyczy przeglądu/oceny zebranych wyników (np. czy wartości mieszczą się w bezpiecznych granicach, czy widać trend). Na egzaminie to częsta pułapka pojęciowa.
To dobre rozwiązanie organizacyjne, bo ułatwia porównywanie zapisów z dnia na dzień. Gdy pomiary są robione zawsze w podobnym czasie, łatwiej zauważyć realne zmiany w warunkach, a nie wahania wynikające wyłącznie z innej pory odczytu.
Warto nauczyć się dwóch rzeczy: częstotliwości wymaganych czynności (np. codzienna rejestracja) oraz sensu tych działań (ochrona przed pleśnią, degradacją papieru). Pomaga też przećwiczenie przykładowych wpisów do książki kontrolnej i rozpoznawanie typowych dystraktorów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • [ISAP] https://www.gov.pl/attachment/9b937d37-a373-492a-97d8-2e07c68423b1
  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych, Dz.U. 2011 nr 14 poz. 67
  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 18 stycznia 2011 r., Załącznik nr 6 (Instrukcja archiwalna), § 9 ust. 6, Dz.U. 2011 nr 14 poz. 67

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia i załącznika nr 6 (Instrukcja archiwalna) – lektura wymagań dot. magazynów
  • Notatki/opracowania dydaktyczne z zakresu organizacji archiwum zakładowego i warunków przechowywania
  • Materiały z podstaw konserwacji profilaktycznej dokumentacji papierowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego