KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 4.
Zakładasz archiwum i musisz zadbać o odpowiednie warunki przechowywania dokumentów. Jaki poziom wilgotności powinien być utrzymany w pomieszczeniach magazynowych archiwów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wilgotność w magazynach archiwalnych powinna być utrzymywana na umiarkowanym poziomie, aby ograniczać rozwój pleśni (zbyt wilgotno) oraz kruchość i deformacje papieru (zbyt sucho). Dlatego poprawny jest zakres pomiędzy 30% a 50%, a wartości poniżej 30% i powyżej 70% są ryzykowne dla zbiorów.

Pełne wyjaśnienie:

W magazynach archiwalnych kluczowe jest utrzymanie stabilnego mikroklimatu. Jednym z podstawowych parametrów jest wilgotność względna powietrza. Zbyt wysoka wilgotność sprzyja zagrożeniom biologicznym (zwłaszcza rozwojowi pleśni) i może przyspieszać procesy chemicznej degradacji materiałów. Z kolei zbyt niska wilgotność powoduje przesuszenie materiałów, wzrost kruchości papieru, pękanie, odkształcenia oraz problemy z niektórymi nośnikami i oprawami.

Odpowiedź "Pomiędzy 30% a 50%" wskazuje umiarkowany zakres, który w praktyce jest traktowany jako bezpieczniejszy kompromis dla wielu typów dokumentacji, pod warunkiem utrzymania możliwie małych wahań w czasie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Poniżej 30%" – tak niska wilgotność zwiększa ryzyko przesuszenia, kruchości i uszkodzeń mechanicznych papieru podczas użytkowania (np. łamanie krawędzi, pękanie zagięć). Może też pogarszać stan klejów i opraw.
  • "Pomiędzy 50% a 70%" – to przedział zbyt wysoki jak na standardowe, długotrwałe przechowywanie. Im bliżej górnej granicy, tym większe prawdopodobieństwo kondensacji wilgoci w chłodniejszych strefach oraz szybszy rozwój mikroorganizmów.
  • "Powyżej 70%" – wilgotność na tym poziomie jest typowo alarmowa dla zbiorów: znacząco rośnie ryzyko pleśni, przykrych zapachów, trwałych zabrudzeń i uszkodzeń, a także korozji elementów metalowych (np. zszywek) w aktach.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj zasadę "unikaj skrajności". W pytaniach o mikroklimat zwykle poprawna jest odpowiedź, która minimalizuje zarówno ryzyko biologiczne (zbyt wilgotno), jak i ryzyko przesuszenia (zbyt sucho), a dodatkowo zakłada możliwie stałe warunki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wilgotność względna (RH) to procentowe nasycenie powietrza parą wodną w danej temperaturze. W archiwum opisuje ona "jak wilgotne jest powietrze" w magazynie, a nie ile wody ma papier. Do kontroli RH używa się higrometrów i rejestratorów.
Zbyt wysoka wilgotność sprzyja rozwojowi pleśni i innych mikroorganizmów, a także może przyspieszać degradację chemiczną materiałów. Przy wysokiej RH rośnie też ryzyko lokalnego zawilgocenia (np. na zimnych ścianach) i wtórnych uszkodzeń akt.
Przy zbyt niskiej RH papier i materiały introligatorskie przesychają, stają się kruche i podatne na pękanie podczas przenoszenia lub udostępniania. Może też dochodzić do deformacji (falowanie) i pogorszenia stanu klejów oraz okładzin.
Najczęściej stosuje się higrometry (elektroniczne) oraz rejestratory temperatury i wilgotności (dataloggery). Ważne jest umieszczenie ich w reprezentatywnych punktach (nie przy drzwiach i nie przy źródłach ciepła) oraz okresowa kontrola poprawności wskazań.
Duże wahania wilgotności są szkodliwe nawet wtedy, gdy średnia wartość wydaje się poprawna. Materiały "pracują" (kurczą się i pęcznieją), co zwiększa ryzyko pęknięć, odklejeń i deformacji. Dlatego w praktyce liczy się zarówno poziom RH, jak i jego stabilność.
Osuszanie jest potrzebne, gdy RH rośnie i pojawia się ryzyko zawilgocenia oraz pleśni (np. po awarii wentylacji, zalaniu, długotrwałych opadach). Nawilżanie rozważa się przy zbyt niskiej RH w sezonie grzewczym, gdy dokumenty nadmiernie się przesuszają.
Częsty błąd to wybór skrajnie niskiej wilgotności "bo sucho = bez pleśni" albo skrajnie wysokiej "bo papier nie wyschnie". Inny błąd to mylenie wilgotności względnej z temperaturą lub traktowanie szerokich przedziałów jako zawsze bezpiecznych.
Na egzaminach i w profilaktyce konserwatorskiej taki poziom bywa oceniany jako zbyt wysoki dla długotrwałego przechowywania, bo zwiększa ryzyko pleśni. W praktyce dopuszczalność zależy od wytycznych instytucji i warunków budynku, ale zwykle dąży się do niższych wartości.
Wilgotność należy rozpatrywać razem z temperaturą, wentylacją, czystością i sposobem składowania akt. Nawet poprawna RH nie pomoże, jeśli są mostki termiczne, brak obiegu powietrza lub przepełnione regały. Kluczowa jest też szybka reakcja na awarie i zalania.
Ucz się parametrów mikroklimatu jako zestawu: temperatura, wilgotność, stabilność i zagrożenia (pleśń, przesuszenie). Trenuj na pytaniach testowych, gdzie odpowiedzi są przedziałami. Pomaga zapamiętanie, że poprawna odpowiedź zwykle unika skrajności i dotyczy warunków długotrwałych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Wilgotność w magazynach archiwalnych powinna być utrzymywana na umiarkowanym poziomie, aby ograniczać rozwój pleśni (zbyt wilgotno) oraz kruchość i deformacje papieru (zbyt sucho)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z konserwacji papieru i profilaktyki konserwatorskiej w archiwach
  • Instrukcje wewnętrzne/wytyczne instytucji archiwalnych dotyczące mikroklimatu magazynów
  • Podręczniki z zakresu przechowywania i zabezpieczania zasobu archiwalnego (mikroklimat, zagrożenia biologiczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego