Transformator o napięciach 230 V/12 V/8 V ma uzwojenie pierwotne zasilane z sieci 230 V oraz dwa uzwojenia wtórne (12 V i 8 V). W stanie jałowym (bez podłączonego obciążenia) prąd wtórny praktycznie nie płynie, więc spadki napięć na rezystancjach uzwojeń są pomijalne. Dlatego sprawne uzwojenia wtórne powinny wykazywać napięcie zbliżone do wartości znamionowych.
Jeżeli pomiar dał 12 V na jednym uzwojeniu i 0 V na drugim, to oznacza, że:
- transformator jest zasilany i działa (skoro uzwojenie 12 V ma prawidłowe napięcie),
- problem dotyczy wyłącznie toru 8 V: brak napięcia na jego zaciskach wskazuje, że uzwojenie 8 V nie tworzy poprawnego obwodu elektrycznego na wyjściu.
Najbardziej typową przyczyną wyniku 0 V na jednym z wyjść przy jednocześnie poprawnym napięciu na drugim jest przerwa w uzwojeniu wtórnym 8 V (albo przerwa w jego wyprowadzeniach/połączeniach). W przerwie nie ma ciągłości przewodu uzwojenia, więc na zaciskach może nie pojawić się oczekiwane napięcie (zwłaszcza gdy przerwa jest w samym uzwojeniu lub w połączeniu z zaciskami).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tych warunkach?
- "zwarcie uzwojenia wtórnego transformatora z napięciem 12 V" – przy zwarciu 12 V w stanie jałowym nie uzyska się stabilnego 12 V na zaciskach; zwarcie powoduje bardzo duży prąd w tym uzwojeniu, spadek napięcia oraz objawy przeciążenia (np. nagrzewanie, zadziałanie zabezpieczeń). Wynik 12 V nie pasuje do zwarcia tego uzwojenia.
- "zwarcie kilku uzwojeń po stronie pierwotnej" – uszkodzenie po stronie pierwotnej zwykle wpływa na całą pracę transformatora. W takim przypadku trudno byłoby uzyskać prawidłowe 12 V na jednym wtórnym przy jednoczesnym idealnym 0 V na drugim; częściej wystąpiłyby zaburzenia na obu wtórnych lub zadziałanie zabezpieczeń zasilania.
- "przerwę w uzwojeniu wtórnym z napięciem 12 V" – gdyby to uzwojenie 12 V było przerwane, na nim oczekiwalibyśmy 0 V, a nie prawidłowych 12 V. Tymczasem 12 V zostało zmierzone, więc to uzwojenie jest elektrycznie ciągłe i generuje napięcie.
Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o pomiary transformatora najpierw odnotuj warunki ("jałowo" vs "pod obciążeniem"). W stanie jałowym brak napięcia na jednym wyjściu przy poprawnym napięciu na drugim najczęściej oznacza przerwę tego konkretnego uzwojenia albo jego połączeń.
