KWALIFIKACJA MOT2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Tranzystory przedstawione na schemacie elektrycznym połączone są w układ
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu tranzystorów połączonych w konfigurację Darlingtona.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ Darlingtona to połączenie dwóch tranzystorów tak, aby wzmocnienie prądowe było bardzo duże (prąd bazy pierwszego steruje drugim). Na schemacie rozpoznaje się go po kaskadowym połączeniu tranzystorów. Pozostałe nazwy dotyczą innych układów (mostków/mostków pomiarowych).

Pełne wyjaśnienie:

Układ Darlingtona to szczególne połączenie dwóch tranzystorów, w którym prąd wyjściowy drugiego tranzystora jest sterowany przez prąd bazy pierwszego. W praktyce daje to bardzo duże wzmocnienie prądowe całego stopnia (w przybliżeniu iloczyn wzmocnień obu tranzystorów), dzięki czemu mały prąd sterujący może kontrolować znacznie większy prąd obciążenia.

Na schemacie elektrycznym układ Darlingtona rozpoznaje się po kaskadowym połączeniu tranzystorów: wyjście pierwszego (jego część sterująca) zasila wejście drugiego, a całość zachowuje się jak "jeden tranzystor o dużym wzmocnieniu". To rozwiązanie jest spotykane m.in. w torach sterowania elementami wykonawczymi, gdzie sygnał ze sterownika (ECU/modułu) musi wysterować obciążenie wymagające większego prądu.

Odpowiedź "Thomsona" nie dotyczy standardowo nazwanego, powszechnie nauczanego układu połączenia dwóch tranzystorów w elektronice samochodowej, więc nie pasuje do identyfikacji takiego schematu.

Odpowiedź "Wheatstona" odnosi się do mostka pomiarowego (układ rezystorów do pomiaru nieznanej rezystancji), a nie do połączenia tranzystorów.

Odpowiedź "Greatza" oznacza mostek prostowniczy (układ diod do prostowania napięcia), a więc również nie jest połączeniem tranzystorów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się nazwy znanych mostków (pomiarowy i prostowniczy), a na rysunku są wyraźnie tranzystory, najpierw klasyfikuj elementy (tranzystory vs diody vs rezystory), a dopiero potem wybieraj nazwę układu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ Darlingtona to połączenie dwóch tranzystorów tak, aby uzyskać bardzo duże wzmocnienie prądowe. Mały prąd sterujący (np. z wyjścia sterownika) może dzięki temu sterować większym prądem obciążenia. Na schemacie wygląda jak "podwójny tranzystor" połączony kaskadowo.
Rozpoznanie polega na sprawdzeniu, czy dwa tranzystory są połączone kaskadowo: część sterująca pierwszego tranzystora zasila sterowanie drugiego. W efekcie układ ma wspólne wyjście jak jeden tranzystor, ale z większym wzmocnieniem. Kluczowe jest odczytanie połączeń, nie samej liczby tranzystorów.
Wzmocnienie rośnie, bo prąd bazy pierwszego tranzystora powoduje większy prąd w jego obwodzie, który następnie staje się prądem sterującym dla drugiego tranzystora. W praktyce całkowite wzmocnienie jest dużo większe niż pojedynczego tranzystora, co ułatwia wysterowanie obciążenia z małego sygnału sterującego.
Mostek Wheatstone’a to układ pomiarowy z rezystorów, używany do wyznaczania nieznanej rezystancji lub pomiarów czujników w układzie mostkowym. Jeśli na rysunku są tranzystory, a nie rezystory w układzie mostka, to ta odpowiedź jest typową pułapką polegającą na myleniu nazw znanych układów.
Mostek Graetza (prostowniczy) składa się z diod i służy do prostowania napięcia (np. w zasilaczach). Nie jest to układ tranzystorów i nie służy do wzmacniania sygnału. Gdy na schemacie widzisz symbole tranzystorów, a nie diod, odpowiedź o mostku prostowniczym nie będzie właściwa.
W pojazdach układ Darlingtona może być stosowany w torach sterowania, gdzie sygnał z modułu/ECU jest zbyt słaby prądowo, aby bezpośrednio zasilić element wykonawczy. Dzięki dużemu wzmocnieniu prądowemu łatwiej sterować obciążeniami, np. cewkami, przekaźnikami lub innymi odbiornikami w module.
Nie. Układ Darlingtona to połączenie dwóch tranzystorów (zwykle bipolarnych) w celu zwiększenia wzmocnienia prądowego. MOSFET to inny typ tranzystora, sterowany napięciem bramki, często wybierany do sterowania prądami w motoryzacji. Na schemacie różnią się symbolami i zasadą sterowania.
Najczęściej uczniowie sugerują się znajomo brzmiącą nazwą (np. mostek prostowniczy) zamiast najpierw rozpoznać elementy na rysunku. Drugi błąd to patrzenie tylko na liczbę tranzystorów, bez analizy połączeń. Pomaga metoda: 1) rozpoznaj symbole, 2) prześledź połączenia, 3) dopasuj nazwę układu.
Tranzystor ma zwykle trzy wyprowadzenia i charakterystyczny symbol z "strzałką" (dla BJT) lub bramką (dla MOSFET). Dioda ma dwa wyprowadzenia i symbol kierunkowy. Jeśli odpowiedzi obejmują mostek prostowniczy, sprawdź, czy na rysunku są diody; jeśli są tranzystory, prawdopodobnie pytanie dotyczy układu wzmacniającego, np. Darlingtona.
Ćwicz czytanie schematów: rozpoznawanie symboli elementów i śledzenie połączeń. Zrób listę typowych układów (np. Darlington) i ich cech na rysunku. W zadaniach egzaminacyjnych często wygrywa metodyka: identyfikacja elementów → analiza połączeń → dopasowanie nazwy, zamiast strzelania po nazwiskach.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Układ Darlingtona to połączenie dwóch tranzystorów tak, aby wzmocnienie prądowe było bardzo duże (prąd bazy pierwszego steruje drugim)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektroniki analogowej (tranzystory bipolarne, układy wzmacniające)
  • Zadania z rozpoznawania układów na schematach (w tym Darlington, mostek prostowniczy)
  • Instrukcje serwisowe/diagramy instalacji pojazdów do ćwiczeń w czytaniu schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego