KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 21.
U osoby z całkowitym porażeniem czterokończynowym wskazane są ćwiczenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W całkowitym porażeniu czterokończynowym osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonywać ruchów kończynami, więc ćwiczenia czynne, oporowe ani samowspomagane nie będą możliwe w typowym ujęciu. Zalecane są ćwiczenia bierne wykonywane przez opiekuna/terapeutę, aby utrzymać zakres ruchu i ograniczać ryzyko przykurczów.

Pełne wyjaśnienie:

Przy całkowitym porażeniu czterokończynowym dochodzi do znacznego lub całkowitego zniesienia możliwości dowolnego ruchu w kończynach górnych i dolnych. Z tego powodu dobór rodzaju ćwiczeń musi wynikać z pytania: kto wykonuje ruch i czy pacjent jest w stanie go zainicjować.

Odpowiedź "bierne" jest właściwa, ponieważ ćwiczenia bierne polegają na tym, że ruch w stawie wykonuje druga osoba (np. fizjoterapeuta, opiekun) lub odpowiednie urządzenie, a zadaniem pacjenta jest możliwie bezpieczne ułożenie i współpraca (np. rozluźnienie, sygnalizowanie bólu). W praktyce celem takich działań jest przede wszystkim:

  • utrzymanie możliwie pełnego zakresu ruchu w stawach,
  • profilaktyka przykurczów i deformacji,
  • ograniczanie sztywności oraz wspieranie komfortu ułożeniowego,
  • wsparcie krążenia obwodowego i czucia proprioceptywnego w zakresie możliwym.

Odpowiedź "czynne" jest nieprawidłowa, bo ćwiczenia czynne wymagają, aby pacjent sam wykonywał ruch siłą własnych mięśni. W całkowitym porażeniu nie jest to możliwe (lub jest skrajnie ograniczone), więc nie spełnia definicji ćwiczeń czynnych.

Odpowiedź "oporowe" jest nieprawidłowa, bo ćwiczenia oporowe są odmianą ćwiczeń czynnych z dodatkowym oporem i służą wzmacnianiu. Bez możliwości generowania ruchu nie ma podstaw do stosowania oporu, a nieprawidłowe użycie może zwiększać ryzyko urazu lub bólu.

Odpowiedź "samowspomagające" (samowspomagane) jest nieprawidłowa w warunku całkowitego porażenia, ponieważ zakłada co najmniej częściowy udział pacjenta (np. jedna kończyna pomaga drugiej lub pacjent wspomaga ruch przyrządem). Gdy nie ma czynnej kontroli ruchu w kończynach, typowe ćwiczenia samowspomagane nie będą wykonalne.

W pracy asystenta osoby niepełnosprawnej kluczowe jest wykonywanie ruchów powoli, w osi stawu, bez szarpania, z obserwacją bólu i wzmożonego oporu oraz zgłaszanie niepokojących objawów personelowi medycznemu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ćwiczenia bierne to ruchy wykonywane w stawach przez drugą osobę (np. terapeutę lub opiekuna) albo urządzenie, bez aktywnego skurczu mięśni pacjenta. Stosuje się je m.in. do utrzymania zakresu ruchu, zmniejszania ryzyka przykurczów i poprawy komfortu u osoby unieruchomionej.
W całkowitym porażeniu pacjent nie może sam zainicjować i wykonać ruchu kończynami, więc ćwiczenia czynne nie spełniają swojej definicji. Ćwiczenia bierne pozwalają bezpiecznie poruszać stawami mimo braku siły mięśniowej, wspierając profilaktykę przykurczów i sztywności.
Ćwiczenia czynne są możliwe tylko wtedy, gdy pacjent ma zachowaną choć częściową kontrolę ruchu w danym segmencie ciała. W przypadku całkowitego porażenia czterokończynowego typowe ćwiczenia czynne kończyn nie będą wykonalne; zwykle stosuje się wtedy ćwiczenia bierne i odpowiednie pozycjonowanie.
W ćwiczeniach biernych ruch wykonuje w całości opiekun/terapeuta (pacjent nie pracuje mięśniami). W ćwiczeniach samowspomaganych pacjent uczestniczy w ruchu, np. pomaga sobie drugą kończyną lub przyrządem. Gdy brak jakiejkolwiek kontroli ruchu kończyn, samowspomaganie jest zwykle niemożliwe.
Najczęstsze cele to utrzymanie zakresu ruchu w stawach, zapobieganie przykurczom i deformacjom, ograniczanie sztywności oraz wsparcie komfortu ułożenia. Dodatkowo ćwiczenia bierne mogą wspierać krążenie obwodowe i ułatwiać codzienną pielęgnację oraz zmianę pozycji.
Ruch wykonuj powoli, bez szarpania i bez przekraczania fizjologicznego zakresu ruchu. Stabilizuj segmenty ciała, prowadź kończynę w osi stawu i obserwuj reakcję pacjenta. Jeśli pojawia się ból, wyraźny opór, wzmożone napięcie lub niepokój, przerwij i skonsultuj to z personelem.
Ćwiczenia oporowe wymagają aktywnej pracy mięśni i służą wzmacnianiu, czyli zwiększaniu siły w ruchu czynnym. Przy całkowitym porażeniu pacjent nie generuje ruchu, więc nie ma podstaw do dokładania oporu. Nieprawidłowe "oporowanie" może też zwiększać ryzyko bólu i przeciążenia.
Przerwij, gdy pojawia się ból, nagły wzrost oporu, wyraźne nasilenie spastyczności, skurcz obronny, zaczerwienienie/obrzęk stawu lub nietypowa reakcja pacjenta (duszność, zawroty, silny niepokój). Takie objawy mogą wskazywać na uraz, stan zapalny lub inne przeciwwskazania.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie ćwiczeń "wzmacniających" (czynnych lub oporowych) bez sprawdzenia, czy pacjent w ogóle wykonuje ruch dowolny. Innym błędem jest zbyt szybkie prowadzenie ruchu i przekraczanie zakresu, co zwiększa ryzyko bólu i mikrourazów.
Ucz się definicji ćwiczeń: biernych, czynnych, oporowych i samowspomaganych oraz zawsze łącz je z kryterium: kto inicjuje ruch i czy pacjent ma siłę mięśniową. Trenuj na przykładach klinicznych (niedowład, porażenie całkowite, unieruchomienie) i zapamiętaj typowe cele: zakres ruchu, przykurcze, funkcja.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W całkowitym porażeniu czterokończynowym osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonywać ruchów kończynami, więc ćwiczenia czynne, oporowe ani samowspomagane nie będą możliwe w typowym ujęciu."

Źródła:

  • Braddom R.L. (red.), Physical Medicine and Rehabilitation, 6th edition, rozdziały dotyczące urazu rdzenia kręgowego i postępowania usprawniającego, 2021
  • O'Sullivan S.B., Schmitz T.J., Fulk G., Physical Rehabilitation, 7th edition, rozdziały: therapeutic exercise i postępowanie w dysfunkcjach neurologicznych, 2019
  • Kisner C., Colby L.A., Borstad J., Therapeutic Exercise: Foundations and Techniques, 7th edition, rozdział o ćwiczeniach biernych i zakresie ruchu, 2018

Materiały:

  • Podręczniki z kinezyterapii i rehabilitacji neurologicznej (rozdziały: ćwiczenia bierne i postępowanie w porażeniach)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu profilaktyki przykurczów i pielęgnacji pacjenta unieruchomionego
  • Standardy i procedury placówki dotyczące bezpiecznej mobilizacji i zmiany pozycji pacjenta

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego