KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 25.
U podopiecznego leżącego, narażonego na wystąpienie odleżyn, błędem jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W profilaktyce odleżyn należy unikać działań, które mogą podrażniać skórę lub sprzyjać maceracji.
Jednoczesne nakładanie środków natłuszczających i zasypek w tym samym miejscu jest błędem pielęgnacyjnym. Zmiana pozycji co ok. 2 godziny, właściwe żywienie oraz pielęgnacja wyniosłości kostnych to działania prawidłowe.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy profilaktyki odleżyn u osoby leżącej i wskazania działania, które jest błędem. W praktyce kluczowe jest ograniczanie ucisku, tarcia i wilgoci oraz utrzymanie skóry w jak najlepszej kondycji.

Odpowiedź "jednoczesne stosowanie środków natłuszczających i zasypek w tych samych okolicach" jest właściwa, ponieważ łączenie preparatów o odmiennym działaniu w tej samej okolicy może tworzyć niekorzystną warstwę na skórze (zlepianie, rolowanie produktu), utrudniać ocenę stanu skóry oraz sprzyjać podrażnieniu albo problemom w obszarach narażonych na wilgoć. W opiece zaleca się dobierać preparat do problemu (np. ochrona bariery skóry, redukcja wilgoci) i nie mieszać rutynowo kilku warstw kosmetyków/środków w jednym miejscu.

Odpowiedź "regularna zmiana pozycji ułożeniowej co 2 godziny" opisuje klasyczne postępowanie profilaktyczne: zmniejsza czas działania ucisku na tkanki, poprawia ukrwienie i ogranicza ryzyko uszkodzeń w okolicach narażonych (kość krzyżowa, pięty, krętarze).

Odpowiedź "stosowanie diety bogatej w białko i sole mineralne" jest zasadna, bo stan odżywienia wpływa na kondycję skóry, odporność na urazy oraz zdolność regeneracji tkanek. W praktyce ocenia się ryzyko niedożywienia i wdraża wsparcie żywieniowe adekwatne do zaleceń medycznych.

Odpowiedź "natłuszczanie wyniosłości kostnych" bywa stosowane jako element pielęgnacji skóry (ochrona, zmniejszanie suchości), o ile nie łączy się go nieprawidłowo z innymi środkami i nie zastępuje to odciążania oraz obserwacji skóry. Największym błędem byłoby polegać wyłącznie na preparatach zamiast na odciążeniu i regularnej zmianie ułożenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się fraza "błędem jest", najpierw odrzuć typowe filary profilaktyki odleżyn (odciążanie/zmiana pozycji, obserwacja skóry, wsparcie żywienia), a następnie oceń, czy pozostałe działanie nie zwiększa ryzyka podrażnienia lub wilgoci.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Odleżyna (uszkodzenie ciśnieniowe) to uszkodzenie skóry i tkanek wskutek długotrwałego ucisku, często z udziałem tarcia i wilgoci.

U osoby leżącej ucisk na wyniosłości kostne ogranicza dopływ krwi, co sprzyja niedotlenieniu i martwicy tkanek.

Częsta zmiana ułożenia jest podstawą profilaktyki. W praktyce często spotyka się schemat co ok. 2 godziny, ale częstotliwość zależy od stanu skóry, tolerancji ucisku, materaca i zaleceń medycznych.

Najważniejsze jest regularne odciążanie i kontrola skóry.

Łączenie zasypki z preparatem natłuszczającym może tworzyć warstwę, która roluje się i zlepia, utrudnia higienę oraz ocenę skóry.

W obszarach narażonych na wilgoć może to sprzyjać podrażnieniom lub maceracji. Preparat dobiera się do celu, a nie "warstwuje" przypadkowo.

Najbardziej narażone są okolice wyniosłości kostnych: kość krzyżowa i pośladki, pięty, krętarze, kostki, łopatki oraz okolice łokci.

Ryzyko rośnie przy unieruchomieniu, niedożywieniu, inkontynencji i zaburzeniach czucia.

Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ocieplenie lub ochłodzenie skóry, obrzęk, bolesność albo twardość tkanki.

U osób z zaburzeniami czucia konieczna jest regularna oględzina skóry, bo ból może nie występować.

Tak. Prawidłowe odżywienie wspiera utrzymanie integralności skóry i regenerację tkanek. Szczególne znaczenie ma białko oraz odpowiednia podaż energii i mikroskładników.

W razie ryzyka niedożywienia potrzebna jest ocena i postępowanie zgodne z zaleceniami medycznymi/dietetycznymi.

Częste błędy to: zbyt rzadkie odciążanie i zmiana pozycji, brak systematycznej obserwacji skóry, ignorowanie wilgoci (np. przy inkontynencji), nieprawidłowe przesuwanie chorego po pościeli (tarcie) oraz niewłaściwe stosowanie preparatów pielęgnacyjnych.

Należy unikać "ciągnięcia" po prześcieradle, bo to zwiększa tarcie i siły ścinające. Pomocne są podkłady ślizgowe, prześcieradła do transferu i praca zespołowa.

W praktyce ważne jest też wygładzenie pościeli i eliminacja zagnieceń pod ciałem.

Gdy pojawi się zaczerwienienie nieblednące, pęcherz, rana, sączenie, nieprzyjemny zapach, nasilony ból lub szybkie pogarszanie wyglądu skóry.

Wczesne zgłoszenie pozwala wdrożyć leczenie i zapobiega przejściu w głębsze uszkodzenie tkanek.

Często sprawdzane są: czynniki ryzyka, miejsca narażone, zasady zmiany pozycji, pielęgnacja skóry przy wilgoci/inkontynencji, dobór materacy i podkładów oraz rozpoznawanie wczesnych objawów.

Warto ćwiczyć też pytania o "błędy" w opiece, bo wymagają uważnego czytania.

info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zmiana pozycji co ok. 2 godziny, właściwe żywienie oraz pielęgnacja wyniosłości kostnych to działania prawidłowe."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition.
  • NPIAP (National Pressure Injury Advisory Panel) – definicje i zasoby edukacyjne dot. pressure injury: https://npiap.com/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z profilaktyki odleżyn dla opiekunów i opiekunów medycznych (kursy, instrukcje placówek)
  • Międzynarodowe wytyczne dotyczące odleżyn (pressure injuries) – rekomendacje i definicje
  • Podręczniki z podstaw pielęgniarstwa geriatrycznego i opieki długoterminowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego