Obrzęki kończyn dolnych u osoby starszej mogą wynikać m.in. z zaburzeń krążenia żylnego, ograniczonej ruchomości, długotrwałego siedzenia, a czasem z chorób serca, nerek lub działań niepożądanych leków. W opiece codziennej kluczowe jest doraźne, bezpieczne postępowanie niefarmakologiczne oraz obserwacja objawów.
Odpowiedź "ułożyć obrzęknięte kończyny powyżej tułowia" jest właściwa, ponieważ uniesienie nóg (w granicach komfortu i zaleceń medycznych) ułatwia odpływ żylny i limfatyczny. Dzięki temu może zmniejszyć nasilenie obrzęku i dolegliwości, takie jak uczucie ciężkości czy napięcia skóry. Jest to działanie, które opiekun zwykle może wykonać samodzielnie, dbając o prawidłowe podparcie i brak ucisku w newralgicznych miejscach.
Dlaczego pozostałe propozycje są niewłaściwe:
- "zamoczyć obrzęknięte kończyny w ciepłej wodzie" – ciepło może nasilać rozszerzenie naczyń i w części sytuacji zwiększać obrzęk; dodatkowo u osób starszych istnieje ryzyko oparzeń i uszkodzeń skóry (gorsze czucie, krucha skóra).
- "podawać dużą ilość płynów do picia" – zwiększanie podaży płynów "na wszelki wypadek" może być niebezpieczne, zwłaszcza gdy przyczyną obrzęków są problemy krążeniowe lub niewydolność narządowa. Nawadnianie powinno być dostosowane do zaleceń i stanu zdrowia.
- "podać leki przeciwbólowe" – obrzęk nie musi oznaczać bólu, a opiekun nie powinien samodzielnie wdrażać farmakoterapii bez zaleceń. Leki mogą maskować objawy i opóźniać właściwą ocenę stanu podopiecznej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawia się proste działanie ułatwiające odpływ (uniesienie kończyn), zwykle jest ono preferowane w doraźnym, niefarmakologicznym postępowaniu opiekuńczym. Jednocześnie warto pamiętać o obserwacji objawów alarmowych (nagły, jednostronny obrzęk, ból łydki, zaczerwienienie, duszność) i konieczności kontaktu z personelem medycznym.
