KWALIFIKACJA ROL11 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 33.
U świń krzyżowanie polegające na tym, że lochę - mieszańca ras białych kojarzy się z knurem rasy matki nazywa się krzyżowaniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krzyżowanie wsteczne polega na kojarzeniu mieszańca z osobnikiem jednej z ras rodzicielskich, aby "wrócić" do tej rasy i wzmocnić jej udział w genotypie potomstwa. Ponieważ locha jest mieszańcem ras białych, a kojarzy się ją z knurem rasy matki, jest to krzyżowanie dwurasowe wsteczne.

Pełne wyjaśnienie:

W hodowli świń rozróżnia się m.in. krzyżowania według liczby ras (dwurasowe, trzyrasowe itd.) oraz według kierunku kojarzenia (proste vs wsteczne).

Krzyżowanie dwurasowe zachodzi wtedy, gdy w schemacie uczestniczą dwie rasy. W treści zadania locha jest mieszańcem ras białych (czyli pochodzi z kojarzenia dwóch ras), a następnie jest kojarzona z knurem należącym do jednej z ras rodzicielskich (rasy "matki" w tym układzie). To nadal układ oparty o dwie rasy, więc jest to krzyżowanie dwurasowe.

Krzyżowanie wsteczne (backcross) rozpoznaje się po tym, że mieszańca kojarzy się z osobnikiem jednej z ras rodzicielskich, aby zwiększyć udział tej rasy w kolejnych pokoleniach. W zadaniu właśnie tak się dzieje: locha-mieszaniec jest kryta knurem rasy jednej z ras rodzicielskich (określonej jako "rasa matki"). Zatem poprawna odpowiedź to dwurasowe wsteczne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Dwurasowe proste – "proste" dotyczy kojarzenia dwóch ras bez powrotu mieszańca do rasy rodzicielskiej; tu występuje powrót do rasy matczynej, więc to nie ten typ.
  • Trzyrasowe proste – wymaga udziału trzech ras (np. mieszaniec dwurasowy kojarzony z trzecią rasą), czego w opisie nie ma.
  • Trzyrasowe wsteczne – łączyłoby ideę wsteczności z układem trzech ras; w treści nie pojawia się trzecia rasa, więc odpada.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najpierw policz, ile ras realnie występuje w schemacie, a dopiero potem sprawdź, czy mieszaniec jest kojarzony z jedną z ras rodzicielskich (wtedy "wsteczne").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krzyżowanie wsteczne to kojarzenie mieszańca (np. lochy F1) z osobnikiem jednej z ras rodzicielskich. Celem jest zwiększenie udziału tej rasy w potomstwie i "powrót" do cech rasy bazowej, a nie wprowadzanie kolejnej, trzeciej rasy.
Sprawdź, czy mieszaniec jest kojarzony z jedną z ras, z których powstał. Jeśli tak, jest to wsteczne. Jeśli kojarzysz dwie rasy "od zera" (bez powrotu mieszańca do rasy rodzicielskiej), zwykle mówimy o krzyżowaniu prostym.
Dwurasowe oznacza, że w schemacie kojarzeń realnie uczestniczą dwie rasy. Może to być kojarzenie czystorasowe×czystorasowe albo mieszaniec dwóch ras kojarzony dalej z jedną z nich (wtedy nadal są to dwie rasy, choć kolejne pokolenie ma inny udział genów).
Bo kierunek doboru jest "wstecz" w stosunku do tworzenia mieszańca: zamiast iść w stronę wprowadzania kolejnych ras, wraca się do jednej z ras rodziców mieszańca. To pozwala wzmocnić jej udział i utrwalać wybrane cechy użytkowe w potomstwie.
Najczęściej chodzi o poprawę cech użytkowych: płodności, tempa wzrostu, wykorzystania paszy, mięsności czy zdrowotności. Krzyżowania mogą wykorzystywać efekt heterozji, a krzyżowanie wsteczne bywa używane do zwiększenia udziału rasy o pożądanych cechach w stadzie.
W samym pojęciu "mieszaniec ras białych" zwykle kryje się udział co najmniej dwóch ras. Jednak o tym, czy kolejne kojarzenie jest dwurasowe czy trzyrasowe, decyduje to, z jakim knurem jest kojarzona locha: z rasą rodzicielską (dwurasowe) czy z trzecią rasą (trzyrasowe).
Stosuje się je, gdy mieszańca dwurasowego (np. lochę F1) kojarzy się z knurem trzeciej rasy, aby połączyć zalety trzech ras w potomstwie towarowym. To częsty schemat w produkcji prosiąt/tuczników, ale wymaga jasnego planu i kontroli pochodzenia.
Najczęstsze to: pomylenie "proste" z "wsteczne", nieuwzględnienie kierunku kojarzenia (czy jest powrót do rasy rodzicielskiej), oraz automatyczne zakładanie "trzyrasowego", gdy pojawia się słowo "mieszaniec". Pomaga narysowanie krótkiego schematu ras.
Najprościej zapisać: F1 (A×B) × A albo F1 (A×B) × B. To pokazuje, że mieszańca dwóch ras kojarzysz z jedną z ras rodzicielskich. Na egzaminie taki zapis ułatwia szybkie rozpoznanie "wstecznego".
Bo w opisie nie pojawia się trzecia rasa. "Trzyrasowe" wymaga, by w kojarzeniu (wprost lub pośrednio) była użyta dodatkowa, trzecia rasa, np. knur innej rasy niż dwie tworzące mieszańca. Tu kojarzenie dotyczy mieszańca i rasy rodzicielskiej.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Krzyżowanie wsteczne polega na kojarzeniu mieszańca z osobnikiem jednej z ras rodzicielskich, aby "wrócić" do tej rasy i wzmocnić jej udział w genotypie potomstwa."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zootechniki dotyczące krzyżowania zwierząt gospodarskich
  • Notatki/schematy graficzne: proste vs wsteczne (strzałki kojarzeń, liczba ras w schemacie)
  • Ćwiczenia z klasyfikowania opisów kojarzeń do typu krzyżowania (krótkie opisy przypadków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego