KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 14.
U uczestnika zajęć środowiskowego domu samopomocy występuje triada problemów wynikających z diagnozy autyzmu jako głównej przyczyny niepełnosprawności. Należą do niej:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Triada (ujęcie klasyczne) obejmuje:
trudności w interakcjach społecznych, trudności w komunikacji (werbalnej i niewerbalnej) oraz ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań i zainteresowań. Elementy takie jak motoryka, integracja sensoryczna czy poziom intelektu mogą współwystępować, ale nie stanowią tej triady.

Pełne wyjaśnienie:

W klasycznym ujęciu opisu autyzmu "triada" odnosi się do trzech głównych obszarów trudności obserwowanych u osób w spektrum: interakcje społeczne, komunikacja oraz ograniczone i powtarzalne wzorce zachowań. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "zaburzenia w sferze interakcji społecznych, problemy z komunikacją werbalną i niewerbalną oraz powtarzalne wzorce zachowań".

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? Odpowiedzi zawierające "problemy z motoryką dużą i małą" lub "zaburzenia integracji sensorycznej" opisują trudności, które u części osób w ASD rzeczywiście mogą występować i wpływać na funkcjonowanie w terapii zajęciowej (np. niechęć do bodźców dotykowych, trudności w koordynacji), ale nie są rdzeniem klasycznej triady. Podobnie "nadwrażliwość sensoryczna" bywa częsta, jednak nie zastępuje elementu zachowań powtarzalnych i nie jest wymieniana jako składnik triady.

Odpowiedzi z "obniżonym poziomem sprawności intelektualnej" lub "podwyższonym poziomem sprawności intelektualnej w wycinkowych sferach" wprowadzają błąd kategorialny: poziom funkcjonowania intelektualnego może być bardzo zróżnicowany w ASD (od niepełnosprawności intelektualnej po normę i profile nierównomierne), ale sam w sobie nie definiuje triady trudności. To ważne w pracy terapeuty zajęciowego w ŚDS: cele i metody dobiera się do profilu funkcjonalnego uczestnika, koncentrując się m.in. na komunikacji (także niewerbalnej), wspieraniu udziału społecznego oraz redukowaniu barier wynikających z sztywności zachowań i rutyn.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się elementy "często spotykane w praktyce" (np. SI, motoryka), sprawdź, czy pytanie dotyczy kryteriów/rdzeniowych obszarów trudności, czy raczej współwystępujących cech wpływających na terapię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Triada (ujęcie klasyczne) to trzy główne obszary trudności: interakcje społeczne, komunikacja (werbalna i niewerbalna) oraz ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań. W praktyce terapeutycznej pomaga szybko uporządkować obserwacje, choć nowsze klasyfikacje opisują ASD nieco inaczej.
Najczęściej oczekuje się wskazania: trudności społecznych, trudności komunikacyjnych oraz zachowań powtarzalnych/sztywnych zainteresowań. Na egzaminie mylące bywają odpowiedzi z motoryką i integracją sensoryczną, bo są ważne klinicznie, ale nie stanowią "triady" w klasycznym rozumieniu.
Nadwrażliwość lub poszukiwanie bodźców może często współwystępować z ASD i wpływać na dobór aktywności w terapii zajęciowej. Klasyczna triada dotyczy jednak rdzeniowych obszarów: relacji społecznych, komunikacji oraz zachowań powtarzalnych. Sensoryka jest traktowana jako cecha dodatkowa, a nie element triady.
Nie. Poziom funkcjonowania intelektualnego w ASD jest zróżnicowany: u części osób występuje niepełnosprawność intelektualna, u innych rozwój poznawczy mieści się w normie. Triada opisuje obszary trudności społeczno-komunikacyjnych i powtarzalności zachowań, a nie sam poziom inteligencji.
Komunikacja werbalna to mowa (słowa, zdania), a niewerbalna to m.in. gesty, mimika, kontakt wzrokowy, prozodia, wskazywanie, odczytywanie sygnałów społecznych. W ASD trudności mogą dotyczyć obu form, np. rozumienia ironii, inicjowania dialogu lub używania gestów w adekwatny sposób.
To np. stereotypie ruchowe, sztywne trzymanie się rutyn, silne przywiązanie do niezmienności, wąskie zainteresowania lub powtarzalne sposoby zabawy/przedmiotowego manipulowania. W terapii zajęciowej ważne jest rozumienie funkcji tych zachowań (regulacja napięcia, przewidywalność), a nie tylko ich "wygaszanie".
Ułatwia planowanie wsparcia: ćwiczenie umiejętności społecznych w grupie, rozwijanie komunikacji (także alternatywnej), oraz dobór aktywności zwiększających elastyczność zachowań i tolerancję na zmiany. Triada pomaga też w obserwacji, które bariery utrudniają udział w zajęciach i relacje z innymi uczestnikami.
Częsta pułapka to wybór odpowiedzi z "integracją sensoryczną" albo "motoryką", bo są popularne w praktyce i szkoleniach. Inna to utożsamianie ASD z obniżoną inteligencją. Na egzaminie warto szukać zestawu: społeczne + komunikacja + powtarzalność zachowań, bo to klasyczny rdzeń triady.
W nowszych ujęciach diagnostycznych częściej grupuje się objawy w dwa obszary: (1) trudności w komunikacji/relacjach społecznych oraz (2) ograniczone i powtarzalne zachowania i zainteresowania. W praktyce edukacyjnej nadal spotyka się termin "triada", dlatego warto znać oba sposoby porządkowania objawów.
Ucz się poprzez krótkie schematy: rdzeń trudności (społeczne–komunikacja–powtarzalność) oraz typowe obszary współwystępujące (sensoryka, motoryka, lęk). Ćwicz rozpoznawanie, co jest kryterium/obszarem kluczowym, a co tylko możliwą cechą dodatkową wpływającą na plan terapii i adaptacje środowiska.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że triada (ujęcie klasyczne) obejmuje:trudności w interakcjach społecznych, trudności w komunikacji (werbalnej i niewerbalnej) oraz ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań i zainteresowań.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics: "Autism spectrum disorder (6A02)", https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en#437815624 (dostęp: 02.03.2026)
  • American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), kryteria "Autism Spectrum Disorder", 2022
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC), "Autism Spectrum Disorder (ASD) – Signs and Symptoms", https://www.cdc.gov/autism/signs-symptoms/index.html (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • ICD-11: opis jednostki "Autism spectrum disorder" (materiały WHO)
  • DSM-5-TR: kryteria diagnostyczne ASD (materiały APA)
  • Materiały edukacyjne dot. komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) w pracy terapeuty zajęciowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego