KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 6.
Umiejętność czytania i pisania, dobra pamięć mechaniczna, spowolniony proces spostrzegania, trudności w wykonywaniu zadań, które wymagają zwrócenia uwagi na kilka czynności jednocześnie, świadomość swoich deficytów, to cechy charakterystyczne osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na zachowane podstawowe umiejętności szkolne (czytanie, pisanie) oraz częściową samodzielność, przy wolniejszym tempie uczenia się i trudnościach w zadaniach złożonych oraz wielozadaniowych. Taki profil jest typowy dla niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim, a nie umiarkowanym, znacznym czy głębokim.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie podano jednocześnie elementy zachowanych kompetencji oraz ograniczeń poznawczych. Kluczowe są: umiejętność czytania i pisania, dobra pamięć mechaniczna oraz świadomość własnych deficytów. Taki zestaw cech zwykle oznacza, że osoba potrafi opanować podstawowe umiejętności szkolne i funkcjonować względnie samodzielnie w znanych sytuacjach, ale uczy się wolniej i gorzej radzi sobie z zadaniami wymagającymi elastyczności, planowania i jednoczesnego kontrolowania kilku czynności.

Odpowiedź "lekkim" pasuje, ponieważ w stopniu lekkim częściej obserwuje się:

  • możliwość opanowania czytania i pisania (czasem z trudnościami, ale osiągalną),
  • lepsze działanie pamięci mechanicznej niż rozumowania abstrakcyjnego,
  • spowolnienie spostrzegania i uczenia się,
  • wyraźne trudności w zadaniach złożonych oraz przy podzielności uwagi,
  • częściową krytykę i świadomość ograniczeń (zwłaszcza w bezpiecznym, wspierającym środowisku).

Odpowiedź "umiarkowanym" jest nieadekwatna, bo przy tym stopniu częściej występują większe trudności w opanowaniu umiejętności szkolnych i w samodzielnym wykonywaniu wielu czynności bez stałego wsparcia. W praktyce asystenta oznacza to zwykle potrzebę częstszego instruktażu, nadzoru i upraszczania zadań do krótkich, jednoetapowych czynności.

Odpowiedź "znacznym" nie pasuje, ponieważ przy znacznym stopniu ograniczenia dotyczą zazwyczaj nie tylko tempa i złożoności, ale także podstawowej komunikacji, samodzielności i uczenia się w zakresie czynności życia codziennego. Wówczas umiejętność czytania i pisania jest znacznie rzadsza, a kluczowe stają się proste schematy uczenia, rutyna i stała obecność opiekuna/asystenta.

Odpowiedź "głębokim" jest błędna, bo w tym stopniu dominują bardzo duże ograniczenia w funkcjonowaniu poznawczym i adaptacyjnym, a wsparcie koncentruje się na podstawowych potrzebach, bezpieczeństwie i komunikacji na poziomie bardzo prostych sygnałów. Opisane cechy (czytanie, pisanie, świadomość deficytów) są z tym stopniem niespójne.

Wskazówka egzaminacyjna: w opisach stopni szukaj równowagi między tym, co osoba potrafi (np. czytanie/pisanie, samowiedza), a tym, co sprawia jej trudność (np. podzielność uwagi, zadania wieloetapowe). To zwykle najpewniej różnicuje stopień lekki od cięższych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To profil funkcjonowania, w którym osoba zwykle może opanować podstawowe umiejętności szkolne i porozumiewać się w sposób zrozumiały, ale uczy się wolniej i ma trudności w zadaniach złożonych. Często potrzebuje wsparcia w planowaniu, organizacji i sytuacjach nowych.
Najczęściej różnicuje poziom samodzielności i możliwość uczenia się. Przy stopniu lekkim wsparcie częściej polega na instruktażu i kontroli jakości wykonania, a przy umiarkowanym na częstszym nadzorze, upraszczaniu zadań i większym udziale pomocy w czynnościach dnia codziennego.
Czytanie i pisanie wymagają opanowania szkolnych kompetencji symbolicznych, które statystycznie częściej są osiągalne przy lżejszych trudnościach poznawczych. W stopniach cięższych większym wyzwaniem bywa już sama nauka funkcjonalnej komunikacji i samodzielności, dlatego takie umiejętności występują rzadziej.
Pamięć mechaniczna to zapamiętywanie przez powtarzanie (np. rymowanki, procedury, sekwencje kroków). U części osób z niepełnosprawnością intelektualną bywa relatywnie lepsza niż rozumienie abstrakcyjne, dlatego pomocne są stałe schematy, rutyny i uczenie krok po kroku.
Chodzi o kłopot z wykonywaniem kilku czynności jednocześnie, przełączaniem się między zadaniami lub kontrolą kilku bodźców naraz. W praktyce warto dzielić aktywności na etapy, ograniczać rozpraszacze i sprawdzać zrozumienie poleceń, zanim przejdzie się do następnego kroku.
Może być częstsza niż w stopniach cięższych, ponieważ osoba ma lepszą zdolność do porównywania się z innymi i refleksji nad własnym działaniem. Wsparcie asystenta powinno łączyć wzmacnianie sprawczości z ochroną przed frustracją, wstydem i obniżeniem motywacji.
Częsty błąd to ocenianie stopnia po jednym słowie (np. "spowolniony" = "znaczny"). Drugi błąd to nieuwzględnianie umiejętności adaptacyjnych: samodzielności, komunikacji i radzenia sobie w codziennych sytuacjach. Zawsze trzeba patrzeć na cały profil, nie na jedną cechę.
Skuteczne jest:
  • dzielenie zadań na krótkie kroki,
  • jasne, proste polecenia,
  • materiały wizualne i checklisty,
  • powtarzalna rutyna,
  • kontrola wykonania bez wyręczania.
To zwiększa samodzielność i zmniejsza przeciążenie uwagi.
Bardziej pasuje, gdy dominują duże ograniczenia w samodzielności i komunikacji, a uczenie się dotyczy głównie prostych czynności dnia codziennego. Wtedy wsparcie koncentruje się na bezpieczeństwie, podstawowych potrzebach i stałej opiece, a nie na wykonywaniu złożonych zadań wieloetapowych.
Ucz się na opisach przypadków: porównuj, co osoba potrafi w komunikacji, samodzielności i uczeniu się. Twórz krótkie notatki: "stopień lekki = możliwe kompetencje szkolne + trudności w złożoności", a cięższe stopnie = większa zależność od wsparcia w codzienności.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że taki profil jest typowy dla niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim, a nie umiarkowanym, znacznym czy głębokim.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 Browser: "Disorders of intellectual development" – opis kategorii i charakterystyki funkcjonowania, https://icd.who.int/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z pedagogiki specjalnej dotyczące niepełnosprawności intelektualnej
  • Materiały szkoleniowe z komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) na poziomie podstawowym
  • Opisy przypadków (case studies) dotyczące funkcjonowania poznawczego i adaptacyjnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego