KWALIFIKACJA ELM6 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 40.
Umieszczony na rysunku zapis w języku SFC oznacza otwarcie zaworu 1V1
Ilustracja przedstawia prostokątny schemat w formie tabeli, który jest częścią zapisu w języku SFC (Sequential Function
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kwalifikator N (Non-stored) w SFC oznacza akcję niezapamiętywaną.
Wyjście "Otworzyć zawór 1V1" jest aktywne tylko wtedy, gdy aktywny jest krok, do którego przypisano akcję. Po dezaktywacji kroku akcja automatycznie przestaje działać, bez potrzeby resetu.

Pełne wyjaśnienie:

W języku SFC (Sequential Function Chart) akcje są przypisywane do kroków sekwencji, a ich wykonanie może być modyfikowane przez kwalifikator. Kwalifikator określa "cykl życia" akcji względem aktywności kroku.

Odpowiedź "bez zapamiętania" jest poprawna, ponieważ symbol N oznacza kwalifikator Non-stored. Taka akcja jest wykonywana tylko w czasie, gdy dany krok jest aktywny. Gdy sekwencja przechodzi do kolejnego kroku (a poprzedni traci aktywność), akcja z kwalifikatorem N automatycznie przestaje obowiązywać. W praktyce oznacza to, że zawór 1V1 będzie otwarty wyłącznie podczas trwania tego etapu procesu, np. podczas napełniania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "z zapamiętaniem" opisuje zachowanie charakterystyczne dla kwalifikatora typu stored/set: po uaktywnieniu krok może przestać być aktywny, a akcja nadal pozostaje w stanie aktywnym, aż do jawnego skasowania (resetu). To jest inny mechanizm niż N.
  • "impulsowo" odnosi się do kwalifikatora impulsowego (pulse), gdzie akcja pojawia się jednorazowo w chwili aktywacji kroku (zwykle na jeden cykl). N nie jest impulsem, tylko stanem utrzymywanym przez cały czas aktywności kroku.
  • "warunkowo" nie jest standardowym znaczeniem kwalifikatora N. Warunkowość w SFC może wynikać np. z logiki warunków/transition lub dodatkowych warunków akcji, ale nie zastępuje definicji kwalifikatora N.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj rozróżnienie: N = "działa, gdy krok działa", S = "zostaje po kroku", P = "krótki impuls przy wejściu w krok". To pomaga szybko przewidzieć zachowanie wyjść (np. zaworów) w sekwencji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kwalifikator N oznacza akcję niezapamiętywaną (Non-stored): jest aktywna tylko wtedy, gdy aktywny jest krok SFC, do którego ją przypisano. Gdy krok przestaje być aktywny, akcja wyłącza się automatycznie.
Bo N wiąże wykonanie akcji bezpośrednio z aktywnością kroku. Zmiana kroku powoduje dezaktywację poprzedniego kroku, więc akcja przestaje być wykonywana. To ułatwia sterowanie etapowe, np. zaworem tylko podczas napełniania.
N działa tylko w czasie aktywności kroku i nie wymaga resetu. S (z zapamiętaniem) powoduje, że akcja pozostaje aktywna nawet po opuszczeniu kroku i zwykle wymaga późniejszego wyłączenia (np. resetem).
Akcja "z zapamiętaniem" to taka, która po uaktywnieniu nie znika automatycznie wraz z dezaktywacją kroku. Jest utrzymywana aż do momentu wyłączenia inną logiką (np. resetem). Stosuje się ją, gdy stan ma być zachowany między etapami.
Kwalifikator impulsowy stosuje się, gdy potrzebujesz jednorazowego zadziałania przy wejściu w krok, np. krótkiego sygnału inicjującego, zliczenia, potwierdzenia lub wyzwolenia funkcji. Nie służy do utrzymywania wyjścia przez cały krok.
"Warunkowo" opisuje raczej sposób uruchamiania logiki (np. zależnie od warunku), ale nie jest standardowym znaczeniem kwalifikatora N. W SFC warunki zwykle dotyczą przejść (transitions) lub dodatkowych warunków akcji, a kwalifikator określa jej zachowanie w czasie.
Najczęściej po objawie: wyjście jest aktywne tylko w konkretnym kroku sekwencji i gaśnie natychmiast po przejściu do kolejnego kroku, bez dodatkowego resetu. To typowe dla sterowania etapowego, np. otwarcia zaworu tylko na czas operacji.
Bo obie kojarzą się z krótkim działaniem. Różnica jest taka, że impuls jest jednorazowy (zwykle jeden cykl), a N utrzymuje stan przez cały czas aktywności kroku. Na egzaminie warto skojarzyć: impuls = "moment", N = "czas trwania kroku".
Dla zaworu: N użyjesz, gdy zawór ma być otwarty tylko w danym etapie (np. napełnianie). S przyda się, gdy zawór ma pozostać otwarty także po zakończeniu kroku, a jego zamknięcie nastąpi dopiero po osobnym warunku/resetowaniu.
Opanuj pojęcia: krok, przejście, akcja, kwalifikator. Przećwicz na prostych sekwencjach (np. zawór, siłownik): porównaj zachowanie N/S/P na tym samym wyjściu. Zawsze analizuj: czy sygnał ma trwać tylko w kroku, czy ma zostać "na potem".
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kwalifikator N (Non-stored) w SFC oznacza akcję niezapamiętywaną.Wyjście "Otworzyć zawór 1V1" jest aktywne tylko wtedy, gdy aktywny jest krok, do którego przypisano akcję.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące SFC i kwalifikatorów akcji) — źródło normatywne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC i języka SFC (sekwencje, kroki, akcje)
  • Norma IEC 61131-3 (część dotycząca SFC i kwalifikatorów akcji)
  • Dokumentacje producentów środowisk PLC opisujące kwalifikatory akcji SFC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego