KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 25.
Które urządzenie jest przeznaczone do badania lepkości maści?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości, czyli oporu płynięcia/odkształcenia, istotnego m.in. dla maści i innych postaci półstałych.
Penetrometr ocenia głównie penetrację (konsystencję), polarymetr skręcalność optyczną, a piknometr gęstość.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość jest parametrem opisującym opór, jaki stawia materiał podczas płynięcia lub odkształcania. W przypadku maści (postaci półstałych) lepkość wpływa m.in. na łatwość rozsmarowywania, wyciskania z opakowania i odczucie podczas aplikacji. Do badania lepkości wykorzystuje się wiskozymetr (viscometer), czyli przyrząd przeznaczony do pomiaru lepkości cieczy i układów o cechach płynięcia, w tym układów półstałych odpowiednio przygotowanych do pomiaru.

Dlatego poprawna odpowiedź to: Wiskozymetr.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Penetrometr – służy do pomiaru penetracji, czyli stopnia zagłębiania się stożka/igły w badanym materiale w określonych warunkach. Taki pomiar opisuje głównie konsystencję/twardość, a nie bezpośrednio lepkość.
  • Polarymetr – jest używany do pomiaru skręcalności optycznej substancji optycznie czynnych (np. roztworów), czyli zmiany płaszczyzny polaryzacji światła. Nie jest to przyrząd do oceny lepkości.
  • Piknometr – służy do wyznaczania gęstości (zwykle cieczy) na podstawie masy znanej objętości. Gęstość i lepkość są różnymi właściwościami: materiał może mieć dużą gęstość, ale małą lepkość (lub odwrotnie).

Wskazówka egzaminacyjna: warto nauczyć się par "przyrząd → mierzona wielkość" i nie zastępować tego intuicją. Jeśli w pytaniu pojawia się lepkość, szukaj wiskozymetru/reometru; jeśli gęstość – piknometru; jeśli skręcalność optyczna – polarymetru; jeśli konsystencja/penetracja – penetrometru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość opisuje opór maści przed płynięciem i odkształceniem. Bada się ją, bo wpływa na rozsmarowywanie, wyciskanie z tuby, stabilność i powtarzalność partii. Zbyt niska lepkość może oznaczać upłynnienie, a zbyt wysoka utrudnia aplikację.
W typowych pytaniach egzaminacyjnych poprawną odpowiedzią jest wiskozymetr, ponieważ to przyrząd przeznaczony do pomiaru lepkości. Pozostałe przyrządy z tej grupy zwykle badają inne wielkości (gęstość, skręcalność optyczną, penetrację).
Penetrometr mierzy penetrację (zagłębianie igły/stożka), co opisuje głównie konsystencję lub twardość próbki. Wiskozymetr mierzy lepkość, czyli opór płynięcia. Oba parametry dotyczą "gęstości/zwartości" odczuwanej w praktyce, ale to różne pomiary.
Polarymetr mierzy skręcalność optyczną substancji optycznie czynnych (np. roztworów związków chiralnych). To pomiar związany z oddziaływaniem próbki na spolaryzowane światło, a nie z właściwościami przepływu, więc nie służy do badania lepkości maści.
Piknometr służy do wyznaczania gęstości na podstawie masy znanej objętości. Bywa mylony z przyrządami do lepkości, bo oba dotyczą cech fizycznych materiału. Na egzaminie warto pamiętać: gęstość → piknometr, lepkość → wiskozymetr.
Jeśli w treści pojawia się słowo lepkość lub "opór płynięcia", szukaj wiskozymetru. Jeśli mowa o penetracji, "twardości", "zagłębianiu stożka/igły" albo o ocenie konsystencji, właściwszym skojarzeniem będzie penetrometr.
Nie. Lepkość może zależeć od temperatury i od warunków ścinania (jak intensywnie próbka jest mieszana lub "rozmazywana"). W praktyce dlatego pomiary wykonuje się w określonych warunkach, aby porównywać wyniki między seriami i kontrolować stabilność jakości.
Najczęściej: (1) utożsamienie lepkości z gęstością i wybór piknometru, (2) skojarzenie maści z "twardością" i wybór penetrometru, (3) wybór polarymetru, bo jest znany z zajęć o substancjach czynnych. Pomaga tabela skojarzeń przyrząd–parametr.
W zależności od procedury i celu ocenia się m.in. jednorodność, wygląd, rozsmarowywanie, zawartość substancji czynnej, stabilność w czasie oraz cechy fizyczne takie jak konsystencja. Lepkość jest tylko jednym z parametrów pomagających ocenić powtarzalność i użyteczność produktu.
Najskuteczniej działa nauka w parach: przyrząd → mierzona wielkość oraz krótkie przykłady użycia. Zrób listę: wiskozymetr–lepkość, piknometr–gęstość, polarymetr–skręcalność optyczna, penetrometr–penetracja. Potem rozwiązuj testy mieszające te urządzenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości, czyli oporu płynięcia/odkształcenia, istotnego m.in. dla maści i innych postaci półstałych."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiskozymetr - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lepko%C5%9B%C4%87 - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Penetrometr - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z farmacji technologicznej (działy: postacie półstałe, reologia)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni technologii postaci leku dotyczące kontroli jakości maści
  • Hasła encyklopedyczne opisujące zasadę działania wiskozymetru, penetrometru, polarymetru i piknometru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego