KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Wiskozymetr służy do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiskozymetr to przyrząd laboratoryjny przeznaczony do oznaczania lepkości cieczy, czyli oporu wewnętrznego przeciwko płynięciu. Pozostałe wielkości z odpowiedzi dotyczą innych metod: gęstość mierzy się areometrem lub piknometrem, skręcalność optyczną polarymetrem, a współczynnik załamania światła refraktometrem.

Pełne wyjaśnienie:

Wiskozymetr jest przyrządem służącym do pomiaru lepkości, czyli właściwości opisującej opór cieczy (lub innego płynu) przeciwko odkształceniu ścinającemu i przepływowi. W praktyce laboratoryjnej spotyka się różne konstrukcje wiskozymetrów (np. kapilarne i rotacyjne), ale ich wspólnym celem jest wyznaczenie lepkości w zdefiniowanych warunkach, najczęściej przy ściśle kontrolowanej temperaturze.

Odpowiedź "lepkości" jest poprawna, ponieważ sama nazwa przyrządu odnosi się do pojęć z reologii (nauki o płynięciu i odkształcaniu). W farmacji lepkość ma znaczenie m.in. dla jakości i użytkowości płynnych postaci leku: zbyt niska lepkość może sprzyjać rozwarstwianiu zawiesin, a zbyt wysoka utrudnia odmierzanie, wylewanie czy dozowanie.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne wielkości fizyczne i inne grupy przyrządów:

  • "gęstości" – gęstość dotyczy stosunku masy do objętości; typowo oznacza się ją np. areometrem lub piknometrem. To inny parametr niż lepkość, choć oba dotyczą cieczy.
  • "skręcalności optycznej" – skręcalność optyczna to własność substancji optycznie czynnych mierzona polarymetrem; jest to metoda z zakresu polarymetrii, niezwiązana z oporem przepływu.
  • "współczynnika załamania światła" – współczynnik załamania mierzy się refraktometrem i dotyczy zjawisk optycznych, a nie mechaniki płynów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się wielkości optyczne (skręcalność, załamanie), rozważ przyrządy typu polarymetr/refraktometr. Jeśli pojawia się opór płynięcia, skojarz to z lepkością i wiskozymetrem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość to miara oporu cieczy przeciwko płynięciu. W farmacji wpływa na jakość i użytkowość postaci płynnych (syropy, zawiesiny, emulsje): decyduje o łatwości dozowania, mieszania i stabilności (np. tempo opadania cząstek w zawiesinie).
Wiskozymetr to przyrząd służący do pomiaru lepkości cieczy lub innych płynów. Wynik uzyskuje się w określonych warunkach (zwłaszcza temperatury), bo lepkość silnie zależy od temperatury i składu badanego układu.
Gęstość i lepkość to różne właściwości. Gęstość opisuje relację masy do objętości, a lepkość opisuje opór przepływu. Do gęstości używa się zwykle innych metod i przyrządów (np. areometru lub piknometru), nie wiskozymetru.
Tak, lepkość zwykle wyraźnie zależy od temperatury (dla wielu cieczy rośnie przy obniżaniu temperatury). Dlatego pomiary wiskozymetrem wykonuje się przy ustalonej temperaturze lub z jej kontrolą; inaczej wyniki między próbkami nie będą porównywalne.
Wiskozymetr dotyczy płynięcia i "gęstości" odczuwanej jako "rzadkie/gęste" (lepkość). Refraktometr dotyczy optyki i współczynnika załamania światła. Jeśli w treści lub odpowiedziach pojawia się "załamanie światła", zwykle chodzi o refraktometrię.
Polarymetr mierzy skręcalność optyczną substancji optycznie czynnych (np. niektórych cukrów). Wiskozymetr mierzy lepkość, czyli opór płynięcia. To inne zjawiska: polarymetr dotyczy światła spolaryzowanego, a wiskozymetr mechaniki płynów.
Najczęściej są to postacie płynne i półpłynne: syropy, roztwory o dużym stężeniu substancji, emulsje, zawiesiny oraz niektóre preparaty do stosowania zewnętrznego. Lepkość wpływa na stabilność, odczucie podczas użycia i prawidłowe dozowanie.
Częsty błąd to mylenie przyrządów z podobnego obszaru (np. optycznych) albo wybór odpowiedzi "na skojarzenie". Warto kojarzyć pary: lepkość–wiskozymetr, załamanie–refraktometr, skręcalność–polarymetr, gęstość–areometr/piknometr.
Nie. "Gęstość" mówi, ile masy ma dana objętość, a "lepkość" opisuje, jak łatwo ciecz płynie. Dwie ciecze mogą mieć podobną gęstość, ale bardzo różną lepkość (np. woda i syrop). To prowadzi do innych wniosków technologicznych.
Utrwal definicje właściwości fizycznych (lepkość, gęstość, refrakcja, skręcalność) i skojarz je z przyrządami. Naucz się też typowych zastosowań w farmacji (kontrola syropów, zawiesin). Pomaga lista "wielkość–metoda–przyrząd".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Wiskozymetr to przyrząd laboratoryjny przeznaczony do oznaczania lepkości cieczy, czyli oporu wewnętrznego przeciwko płynięciu."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "wiskozymetr" (definicja przyrządu do pomiaru lepkości), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/wiskozymetr;3997396.html - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia – "Wiskozymetr" (opis zastosowania do pomiaru lepkości), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiskozymetr - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia – "Viscometer" (ogólna definicja i zastosowanie), https://en.wikipedia.org/wiki/Viscometer - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z fizykochemii/farmacji stosowanej opisujące lepkość i reologię
  • Materiały dydaktyczne z analizy fizycznej w farmacji (przegląd metod pomiarowych: lepkość, gęstość, refrakcja, polarymetria)
  • Instrukcje obsługi wiskozymetrów (np. kapilarnych lub rotacyjnych) używanych w laboratoriach kontroli jakości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego