Lepkość to miara oporu, jaki ciecz stawia podczas płynięcia lub ścinania. W technologii papierniczej ma to kluczowe znaczenie dla mieszanek powlekających (tzw. kolorów powlekających), bo lepkość wpływa m.in. na: stabilność dyspersji, podatność na pompowanie, równomierność nanoszenia oraz ryzyko powstawania wad powłoki.
Do pomiaru lepkości stosuje się wiskozymetr (lepkościomierz). W praktyce spotyka się dwie główne grupy metod:
- lepkościomierze rotacyjne – wyznaczają lepkość na podstawie momentu obrotowego potrzebnego do obracania elementu w badanej cieczy; nadają się do cieczy nienewtonowskich i kontroli reologii w szerszym zakresie,
- kubki wypływowe – oceniają czas wypływu przez dyszę/otwór; to metoda szybka, ale bardziej "procesowa" i zależna od warunków (zwłaszcza temperatury) oraz zakresu lepkości.
W kontekście mieszanek powlekających istotne jest, że wynik pomiaru zależy od temperatury oraz (przy wielu układach) od szybkości ścinania. Dlatego w procedurach kontroli jakości zwykle podaje się warunki pomiaru (np. temperatura próbki i nastawy przyrządu), aby wyniki były porównywalne między zmianami produkcyjnymi.
Dlaczego inne typowe przyrządy nie są właściwe do takiego zadania?
- mierniki pH wskazują kwasowość/zasadowość, co może wpływać na stabilność mieszaniny, ale nie jest pomiarem lepkości,
- areometry lub gęstościomierze mierzą gęstość, a nie opór płynięcia; gęstość i lepkość to różne wielkości i nie można ich utożsamiać,
- termometry mierzą temperaturę, która jest warunkiem pomiaru lepkości, ale nie stanowi jej wyniku.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli pytanie dotyczy lepkości, wybierasz przyrząd, którego nazwą lub opisem jest lepkościomierz/wiskozymetr, a nie urządzenie do pomiaru innych parametrów cieczy.
