KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 6.
Które urządzenie należy zastosować do pomiaru temperatury obudowy i łożysk urządzenia napędowego?
Ilustracja przedstawia cztery różne urządzenia pomiarowe, które mogą być używane w kontekście techniki elektrycznej,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór przyrządu zależy od tego, czy pomiar ma być kontaktowy (czujnik dotyka obudowy) czy bezkontaktowy (pomiar promieniowania podczerwonego) oraz czy urządzenie pracuje. Dla obudów i łożysk w praktyce często stosuje się szybkie pomiary bezkontaktowe, ale bez treści wariantów A–D nie da się jednoznacznie uzasadnić wskazania "D".

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar temperatury obudowy i łożysk urządzenia napędowego jest typowym elementem diagnostyki eksploatacyjnej: wzrost temperatury może wskazywać m.in. na zbyt duże tarcie w łożysku, problemy ze smarowaniem, niewspółosiowość, przeciążenie lub niewłaściwe chłodzenie.

W praktyce spotyka się dwie główne grupy rozwiązań:

  • Pomiary kontaktowe – czujnik ma fizyczny kontakt z mierzonym elementem (np. sonda temperatury, termopara, czujnik rezystancyjny). Zaletą jest mniejsza zależność od własności powierzchni, wadą: konieczność dostępu i ryzyko/utrudnienie pomiaru przy elementach w ruchu.
  • Pomiary bezkontaktowe – pomiar opiera się na promieniowaniu podczerwonym (np. pirometr, kamera termowizyjna). Zaletą jest szybkość i bezpieczeństwo (często bez dotykania nagrzanych części), wadą: wpływ emisyjności, odbić i warunków otoczenia.

Prawidłowy wybór urządzenia pomiarowego powinien uwzględniać: warunki pracy (ruch/postój), dostęp do punktu pomiarowego, wymagany czas reakcji i dokładność oraz zasady BHP (np. unikanie dotykania elementów gorących i obracających się).

Warianty odpowiedzi powinny jednoznacznie wskazywać konkretny przyrząd (np. pirometr, kamera termowizyjna, termometr kontaktowy/sonda). Odpowiedzi niepasujące to takie, które nie mierzą temperatury (np. mierniki elektryczne) albo nie są przeznaczone do takich zastosowań bez dodatkowych przetworników. Ponieważ w dostarczonych danych brak treści opcji A–D, nie można rzetelnie wykazać, dlaczego akurat wskazanie "D" jest właściwe na poziomie klucza odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się pirometr (termometr na podczerwień) lub kamerę termowizyjną. Umożliwiają szybki odczyt bez dotykania elementu, co jest przydatne przy maszynie pracującej. Trzeba jednak uwzględnić emisyjność powierzchni i poprawny dystans pomiaru.
Pirometr to przyrząd do pomiaru temperatury bezkontaktowo, na podstawie promieniowania cieplnego. W utrzymaniu ruchu przydaje się do szybkiej kontroli nagrzewania obudów, łożysk i złącz, zwłaszcza gdy dotyk jest niebezpieczny lub utrudniony.
Podwyższona temperatura łożyska często jest wczesnym sygnałem problemu: zbyt dużego tarcia, niewłaściwego smarowania, uszkodzenia bieżni lub przeciążenia. Wykrycie trendu wzrostu temperatury pozwala zaplanować serwis zanim dojdzie do zatarcia i awarii napędu.
Wynik zależy od emisyjności powierzchni, możliwych odbić oraz wielkości "plamki" pomiarowej w danej odległości. Błędne ustawienia lub pomiar błyszczącej powierzchni mogą zaniżać lub zawyżać odczyt. W razie wątpliwości stosuje się korekty lub pomiar kontaktowy.
Zwykle jest to trudne i potencjalnie niebezpieczne. Pomiary kontaktowe wymagają stabilnego dociśnięcia czujnika do punktu pomiarowego, co przy elementach wirujących lub osłoniętych może być nierealne. Często preferuje się wtedy metody bezkontaktowe, o ile warunki pomiaru na to pozwalają.
Wzrost temperatury może współwystępować z hałasem, drganiami, zapachem przegrzanego smaru lub zmianą koloru smaru. Sam pomiar temperatury nie identyfikuje jednoznacznie przyczyny, ale jest szybkim wskaźnikiem stanu i pomaga zdecydować o dalszej diagnostyce (np. wibrodiagnostyce).
Najlepiej mierzyć w miejscu możliwie blisko gniazda łożyska, w powtarzalnym punkcie i zawsze w tych samych warunkach pracy (obciążenie, czas od uruchomienia). Dla porównań ważniejsza bywa powtarzalność niż pojedynczy odczyt, bo liczy się trend zmian.
Kamera termowizyjna jest użyteczna, gdy trzeba zobaczyć rozkład temperatur na większym obszarze (np. cała obudowa, kilka łożysk, szafa sterownicza) i szybko znaleźć "gorący punkt". Pirometr jest szybszy w pomiarze pojedynczych punktów, ale nie pokazuje całej mapy temperatur.
Najczęściej myli się odczyt z powierzchni o niskiej emisyjności (błyszczący metal) z rzeczywistą temperaturą elementu. Pojawiają się też błędy od odbić promieniowania i zbyt dużej odległości, przez co mierzony jest większy obszar niż zakładany. Pomaga właściwe ustawienie parametrów i procedura pomiaru.
Warto umieć dopasować przyrząd do sytuacji: kontaktowy vs bezkontaktowy, dokładność, bezpieczeństwo i dostęp. Naucz się rozpoznawać, które przyrządy nie mierzą temperatury oraz jakie czynniki zafałszowują pomiar podczerwienią (emisyjność, odbicia, odległość). To typowy zakres praktyczny dla technika elektryka.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dobór przyrządu zależy od tego, czy pomiar ma być kontaktowy (czujnik dotyka obudowy) czy bezkontaktowy (pomiar promieniowania podczerwonego) oraz czy urządzenie pracuje.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii przemysłowej (czujniki i przyrządy do pomiaru temperatury)
  • Podręczniki/opracowania z diagnostyki maszyn elektrycznych i napędów (objawy uszkodzeń łożysk)
  • Instrukcje producentów pirometrów i kamer termowizyjnych (emisja, odległość, plamka pomiarowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego