KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Urządzenie sterowane za pomocą PLC realizuje proces produkcyjny w 5 krokach. Stycznik K1 podłączony do wyjścia Q0.1 sterownika powinien być załączony tylko w krokach 2 lub 3 lub 5. Który fragment programu prawidłowo realizuje sterowanie stycznikiem K1?
Urządzenie sterowane za pomocą PLC realizuje proces produkcyjny w 5
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stycznik K1 ma być załączony wyłącznie wtedy, gdy aktywny jest krok 2, 3 lub 5.
Poprawny fragment programu musi więc realizować funkcję logiczną OR: (krok2) LUB (krok3) LUB (krok5) → K1, bez podtrzymania w pozostałych krokach. Tę logikę spełnia wskazany wariant z trzema równoległymi warunkami.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu wyjście sterownika (Q0.1), które zasila cewkę stycznika K1, ma być aktywne tylko w krokach 2, 3 oraz 5 procesu. Oznacza to, że logika sterowania K1 powinna być równoważna funkcji:

K1 = krok2 OR krok3 OR krok5

W języku drabinkowym (LAD) funkcję OR realizuje się przez połączenie równoległe styków/gałęzi: jeśli dowolny z warunków jest spełniony, na cewce pojawia się stan 1. W praktyce, gdy sygnały "krok2", "krok3", "krok5" są bitami informującymi o aktualnie aktywnym kroku sekwencji, to cewka K1 ma reagować na każdy z tych bitów niezależnie.

Poprawna odpowiedź to fragment, który ma trzy niezależne gałęzie (lub odpowiednik logiczny) doprowadzające do cewki K1. Dzięki temu:

  • gdy aktywny jest krok 2 → K1 się załącza,
  • gdy aktywny jest krok 3 → K1 się załącza,
  • gdy aktywny jest krok 5 → K1 się załącza,
  • w krokach 1 i 4 → K1 pozostaje wyłączony.

Dlaczego pozostałe warianty są błędne? Typowe błędy to:

  • Połączenie szeregowe warunków "krok2", "krok3", "krok5" (AND) – wtedy K1 włączy się tylko, gdy wszystkie kroki są jednocześnie aktywne, co w sekwencji krokowej zwykle nie zachodzi.
  • Zastosowanie przerzutnika S/R (set/reset) bez pełnego i poprawnego resetu – może to powodować podtrzymanie K1 poza dozwolonymi krokami (narusza wymóg "tylko").
  • Ujęcie tylko części kroków (np. pominięcie kroku 3 lub 5) – wtedy K1 nie zadziała w wymaganej fazie procesu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przepisz warunek słowny na krótką postać logiczną (OR/AND/NOT), a potem sprawdź, czy wyjście na pewno jest 0 we wszystkich krokach niewymienionych w treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znaczy, że wyjście sterujące K1 ma mieć stan 1 wyłącznie wtedy, gdy aktywny jest krok 2 albo krok 3 albo krok 5. W każdym innym kroku (np. 1 i 4) sygnał ma być 0. W praktyce zapisujesz to jako: K1 = krok2 OR krok3 OR krok5.
Funkcję OR w LAD wykonuje się przez gałęzie równoległe: trzy styki (krok2, krok3, krok5) w trzech równoległych odnogach prowadzą do jednej cewki K1. Jeśli zamknie się dowolny styk, prąd "logiczny" dopływa do cewki i K1 jest załączony.
Połączenie szeregowe odpowiada logice AND, czyli wymaga jednoczesnej aktywacji wszystkich warunków. W typowej sekwencji krokowej aktywny jest jeden krok naraz, więc AND prawie nigdy nie będzie spełniony. Skutek: K1 nie załączy się w wymaganych krokach.
Zwykle nie. Jeśli K1 ma być włączony tylko w wybranych krokach, wystarcza cewka zwykła sterowana OR z bitów kroków. S/R stosuje się, gdy chcesz podtrzymać stan mimo zaniku warunku i resetować go innym sygnałem, co łatwo prowadzi do pozostania K1 włączonego poza dozwolonymi krokami.
Najprościej zrób tabelę prawdy: wypisz kroki 1–5 i zaznacz, kiedy K1 ma być 1, a kiedy 0. Następnie porównaj to z logiką w sieci LAD (równolegle = OR, szeregowo = AND, styk NC = NOT). Poprawny układ spełnia warunek "tylko" poza wskazanymi krokami.
Najczęściej są to bity informujące, który krok sekwencji jest aktualnie aktywny (np. z automatu krokowego lub z logiki SFC). Gdy dany krok jest aktywny, odpowiadający mu bit ma stan 1. Te bity można używać jako warunki w LAD do sterowania wyjściami w danej fazie cyklu.
"Tylko" oznacza nie tylko to, kiedy K1 ma się włączyć, ale też kiedy ma być na pewno wyłączony. Program z podtrzymaniem (np. S/R bez poprawnego resetu) może spełniać część warunku (włącza w kroku 2), ale łamać drugą część (pozostawia K1 włączony w kroku 4). Na egzaminie to dyskwalifikuje odpowiedź.
Najczęstsze pułapki to: mylenie OR z AND, przeoczenie jednego kroku z listy, nieodróżnianie cewki zwykłej od S/R oraz błędne założenie, że "kroki" mogą być aktywne jednocześnie. Warto zawsze przeanalizować zachowanie w każdym kroku osobno.
Gdy element wykonawczy ma działać w kilku różnych fazach cyklu maszyny, ale bez pamięci między fazami. Przykład: napęd przenośnika pracuje w kroku podawania, kroku pozycjonowania i kroku odjazdu. Wtedy OR z bitów kroków jest naturalnym i czytelnym rozwiązaniem w LAD.
Ćwicz tłumaczenie opisu słownego na logikę: "tylko w krokach X" → suma logiczna (OR) bitów kroków. Rób krótkie testy: dla 5–8 kroków sprawdzaj, czy wyjście jest 1 dokładnie tam, gdzie trzeba. Pomaga też rysowanie tabeli prawdy i szybkie rozpoznawanie: równolegle=OR, szeregowo=AND.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Tę logikę spełnia wskazany wariant z trzema równoległymi warunkami."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC (LAD/FBD) używane w kształceniu mechatronicznym
  • Dokumentacja/Help środowiska programowania PLC używanego w pracowni (opis styków i cewek w LAD)
  • Norma IEC dotycząca języków programowania PLC (zakres pojęć LAD/FBD/SFC)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego