KWALIFIKACJA SPL4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 16.
Ustal na podstawie wykresu, który pojazd na danym odcinku poruszał się ze średnią prędkością 50 km
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy, który obrazuje czas jazdy w minutach dla różnych pojazdów na odcinku 180 km.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość średnią na odcinku wyznacza się z zależności vśr = s/t (lub odczytuje bezpośrednio z wykresu prędkości).
Aby wskazać pojazd, trzeba porównać wartości vśr dla rozpatrywanego odcinka na wykresie; na wykresie odpowiada jej pojazd MAN.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość średnia na danym odcinku ruchu to iloraz przebytej drogi i czasu potrzebnego na jej pokonanie:

vśr = s / t

W zadaniach "na podstawie wykresu" spotyka się najczęściej dwa typy wykresów:

  • Wykres drogi w funkcji czasu (s(t)) – wtedy prędkość średnia na odcinku wynika ze stosunku przyrostu drogi do przyrostu czasu. W praktyce odczytuje się dwa punkty graniczne odcinka, oblicza Δs i Δt, a następnie liczy vśr = Δs/Δt.
  • Wykres prędkości w funkcji czasu (v(t)) – wtedy prędkość może być odczytana bezpośrednio, a "prędkość średnia na odcinku" wymaga upewnienia się, czy na tym odcinku prędkość jest stała, czy zmienna. Gdy jest stała, vśr równa się wartości z wykresu. Gdy jest zmienna, średnią wyznacza się jako uśrednienie po czasie (w ujęciu szkolnym często przez analizę pól/odcinków lub przez podział na fragmenty).

W tym pytaniu kluczowe jest, aby interpretować dokładnie "dany odcinek" – czyli konkretny przedział zaznaczony na wykresie. Następnie porównuje się uzyskane wartości prędkości średniej dla każdego pojazdu.

Odpowiedź "MAN" jest poprawna, ponieważ na przedstawionym wykresie to właśnie dla tego pojazdu, na wskazanym odcinku, prędkość średnia odpowiada wartości 50 km/h (zgodnie z odczytem i/lub obliczeniem z wykresu).

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo dla pojazdów "FIAT", "DAF" i "FORD" na tym samym odcinku z wykresu wynika inna prędkość średnia: najczęściej wynika to z innego przyrostu drogi w tym samym czasie (dla s(t)) albo z innego poziomu/zmienności prędkości (dla v(t)). Typowym błędem jest też pominięcie jednostek na osiach albo wybranie wartości w jednym punkcie zamiast policzenia średniej z całego odcinka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość średnia to stosunek przebytej drogi do czasu jej pokonania: vśr = s/t. W zadaniach z wykresem zwykle liczysz ją z przyrostów: vśr = Δs/Δt, odczytując wartości z osi wykresu dla początku i końca danego odcinka.
Z wykresu s(t) wyznaczasz dwa punkty graniczne odcinka, odczytujesz Δs i Δt, a potem liczysz vśr = Δs/Δt. Im większy przyrost drogi w tym samym czasie, tym większa prędkość średnia.
Na wykresie v(t) prędkość odczytuje się jako wartość na osi pionowej dla danego czasu. Jeśli na rozpatrywanym odcinku prędkość jest stała, to prędkość średnia na tym odcinku jest taka sama jak odczytana wartość. Przy zmianach prędkości trzeba uśredniać po czasie.
Jednostki decydują o wyniku. Jeśli czas jest w minutach, a drogę podano w kilometrach, to wynik w km/min trzeba przeliczyć na km/h (mnożąc przez 60). Pominięcie jednostek to najczęstszy powód błędnego wyboru pojazdu w zadaniach o prędkości średniej.
Nie. Prędkość chwilowa dotyczy konkretnego momentu, a prędkość średnia odnosi się do przedziału czasu (odcinka). Na wykresach łatwo się pomylić, gdy wybierze się wartość "w punkcie", zamiast policzyć/odczytać średnią dla całego wskazanego fragmentu.
Najczęściej: (1) wybór złego odcinka czasu, (2) odczyt z niewłaściwej osi, (3) pominięcie przeliczeń jednostek, (4) liczenie z jednego punktu zamiast z dwóch krańców odcinka, (5) mylenie "największej prędkości" z "prędkością 50 km/h".
Najpierw ustal, co przedstawia wykres. Potem dla każdego pojazdu wyznacz Δs i Δt na tym samym odcinku, policz Δs/Δt i porównaj z 50 km/h. W zadaniach testowych warto od razu odrzucać wyniki oczywiście większe/mniejsze.
Prędkość średnia jest używana przy planowaniu czasu przejazdu i ETA, doborze trasy, ocenie terminowości dostaw oraz analizie danych z GPS/telematyki. Pomaga też porównywać efektywność różnych pojazdów na podobnych odcinkach dróg.
Jeśli policzysz prędkość w km/min, przeliczysz na km/h mnożąc przez 60. Przykład: 0,8 km/min to 0,8 × 60 = 48 km/h. Zawsze sprawdź, w jakich jednostkach jest oś czasu, zanim porównasz wynik z 50 km/h.
Ćwicz rozpoznawanie typu wykresu (s(t) vs v(t)), odczyt punktów i obliczanie Δs oraz Δt. Naucz się szybkich przeliczeń jednostek (min ↔ h). Dobrym treningiem są krótkie serie zadań: dla każdego pojazdu liczysz vśr na tym samym odcinku i porównujesz wyniki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prędkość średnią na odcinku wyznacza się z zależności vśr = s/t (lub odczytuje bezpośrednio z wykresu prędkości).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prędkość" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87 (dostęp: 27.02.2026)
  • Khan Academy (PL): "Prędkość średnia" – https://pl.khanacademy.org/science/physics/one-dimensional-motion/velocity-and-speed/a/what-is-average-velocity (dostęp: 27.02.2026)
  • OpenStax: College Physics, rozdział o kinematyce (Average velocity/speed) – https://openstax.org/details/books/college-physics (dostęp: 27.02.2026)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw kinematyki (ruch jednostajny, prędkość średnia)
  • Ćwiczenia z odczytu wykresów s(t) i v(t) na poziomie szkoły średniej
  • Materiały dydaktyczne z planowania czasu przejazdu w logistyce (case studies tras)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego