KWALIFIKACJA CHM5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Ustal odczyn gleby o pH = 5,68.
Ilustracja przedstawia tabelę z zakresami pH i odpowiadającymi im odczynami gleby.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość pH = 5,68 oznacza glebę o odczynie kwaśnym, ale nie silnie kwaśnym.
W typowych klasyfikacjach gleboznawczych zakres ok. 5,6–6,5 określa się jako "lekko kwaśny", dlatego odpowiedź "Lekko kwaśny" najlepiej odpowiada podanej wartości pH.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyn gleby opisuje się najczęściej za pomocą pH, czyli miary aktywności jonów wodorowych w roztworze glebowym. Skala pH jest logarytmiczna: im niższe pH, tym środowisko bardziej kwaśne; pH bliskie 7 traktuje się jako obojętne, a powyżej 7 jako zasadowe.

Dla podanej wartości pH = 5,68 gleba jest wyraźnie poniżej 7, więc nie może być uznana za obojętną ani zasadową. W wielu materiałach dydaktycznych i praktyce rolniczo-środowiskowej stosuje się podział na kilka klas, w tym klasę pośrednią "lekko kwaśny" dla wartości z okolic 5,6 do 6,5. Z tego powodu odpowiedź "Lekko kwaśny" jest właściwa dla pH 5,68.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Obojętny" – odczyn obojętny wiąże się z pH około 7. Wartość 5,68 jest zbyt niska, by kwalifikować ją jako obojętną.
  • "Zasadowy" – odczyn zasadowy oznacza pH powyżej 7, więc stoi w sprzeczności z wynikiem 5,68.
  • "Kwaśny" – to określenie bywa używane ogólnie dla pH poniżej 7, ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle rozróżnia się stopnie kwasowości. Dla 5,68 bardziej precyzyjna i typowa kategoria to "lekko kwaśny", a nie (silniej) "kwaśny".

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o odczyn warto zapamiętać, że zakresy klasyfikacji mogą różnić się między źródłami. Na egzaminie przyjmuj skalę używaną w materiałach kształcenia dla danego zawodu; gdy masz odpowiedź "lekko kwaśny" i pH jest w okolicy 5,6–6,5, zwykle jest to najtrafniejszy wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odczyn gleby to informacja, czy gleba jest kwaśna, obojętna czy zasadowa. Najczęściej opisuje się go liczbą pH: im mniejsze pH, tym bardziej kwaśno; pH bliskie 7 jest obojętne; pH powyżej 7 wskazuje odczyn zasadowy. Odczyn wpływa m.in. na dostępność składników i mobilność zanieczyszczeń.
Ponieważ 5,68 jest wyraźnie poniżej 7, nie jest to gleba obojętna. W wielu skalach dydaktycznych pH w okolicach 5,6–6,5 opisuje się jako "lekko kwaśne". Dlatego przy pH 5,68 najczęściej wybiera się kategorię pośrednią, a nie skrajne określenia.
Używa się jej, aby rozróżnić różne stopnie kwasowości. Gleba o pH np. 4,5 zachowuje się inaczej niż gleba o pH 5,8 (np. w kontekście dostępności fosforu czy ryzyka mobilizacji metali). Kategoria "lekko kwaśny" pozwala precyzyjniej interpretować wynik i dobrać działania naprawcze.
Zbyt niskie pH może ograniczać dostępność części składników pokarmowych i sprzyjać rozpuszczaniu niektórych związków, co bywa problemem w ochronie środowiska (np. zwiększona mobilność metali w środowisku kwaśnym). Może też pogarszać warunki dla wielu roślin i mikroorganizmów glebowych.
Wapnowanie rozważa się, gdy gleba jest zbyt kwaśna dla planowanego użytkowania (np. uprawy, rekultywacja) i gdy wyniki badań wskazują na potrzebę podniesienia pH. W praktyce decyzja zależy od klasy gleby, rodzaju uprawy oraz zaleceń wynikających z analizy laboratoryjnej, a nie tylko od samej liczby pH.
Częsty błąd to traktowanie wszystkiego poniżej 7 jako "kwaśne" bez rozróżnienia stopnia (lekko/średnio/silnie). Inny błąd to uznanie wartości "blisko 7" za obojętną, choć nadal należy do zakresu kwaśnego. Pomaga zapamiętanie progów i sprawdzanie, czy jest odpowiedź pośrednia.
Nie zawsze. W praktyce laboratoryjnej spotyka się pomiar pH w wodzie oraz w roztworach soli (np. w celu ujednolicenia warunków pomiaru). Różne metody mogą dawać nieco inne wyniki, dlatego w interpretacji ważne jest, aby znać metodę oznaczenia i stosować odpowiednią skalę klasyfikacji.
Najczęściej próbkę uśrednia się (mieszając z kilku miejsc), usuwa zanieczyszczenia (kamienie, korzenie), a następnie przygotowuje zawiesinę według metodyki (określony stosunek gleby do cieczy i czas mieszania). Kluczowe jest zachowanie procedury, bo błędy poboru i przygotowania próbki łatwo zniekształcają wynik.
Odczyn jest parametrem tła środowiskowego, który wpływa na zachowanie zanieczyszczeń i biogenów. W glebach bardziej kwaśnych część związków może być bardziej mobilna, co zmienia ryzyko migracji do wód. Dlatego pH często uwzględnia się przy ocenie stanu środowiska i planowaniu działań ochronnych.
Jeśli pH nie jest skrajne (np. nie jest blisko 3–4 ani powyżej 7), a w odpowiedziach występuje wariant "lekko …", zwykle sprawdza się znajomość klasy pośredniej. Warto też pamiętać, że pH ok. 5,6–6,5 w wielu tabelach opisuje się jako "lekko kwaśne".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z gleboznawstwa i chemii środowiska (rozdziały o odczynie gleb i pH)
  • Instrukcje laboratoriów szkolnych dotyczące oznaczania pH gleby (metodyka i interpretacja)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące wapnowania i wpływu pH na dostępność składników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego