KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 28.
Za pomocą analizy sitowej gleby w sedymentologii, gruntoznawstwie i geotechnice określa się jej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Analiza sitowa polega na przesiewaniu wysuszonej próbki przez zestaw sit o malejących oczkach i wyznaczeniu udziału masowego frakcji. Dlatego służy do określania składu granulometrycznego (uziarnienia). Plastyczność, sorpcja i pH wymagają innych badań (mechanicznych lub chemicznych).

Pełne wyjaśnienie:

Analiza sitowa to metoda fizycznego rozdziału cząstek w próbce (np. gruntu lub osadu) według wielkości ziaren. W praktyce próbkę przygotowuje się (zwykle suszenie, czasem rozkruszenie agregatów), a następnie przesiewa przez zestaw sit o określonych średnicach oczek. Po przesiewaniu waży się ilość materiału zatrzymanego na każdym sicie i oblicza udział procentowy poszczególnych frakcji.

Z tego powodu poprawna jest odpowiedź "skład granulometryczny", nazywany też uziarnieniem. Wynik analizy sitowej pozwala np. sporządzić krzywą uziarnienia i wstępnie wnioskować o cechach materiału (np. dominującej frakcji).

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych właściwości i innych metod pomiaru:

  • "plastyczność" jest cechą związaną z zachowaniem gruntu drobnoziarnistego przy zmianie wilgotności; określa się ją typowo badaniami granic konsystencji, a nie przesiewaniem na sitach.
  • "sorpcję" rozumie się jako zdolność wiązania substancji (np. jonów, związków organicznych) na powierzchni cząstek; to parametr fizykochemiczny, wyznaczany innymi procedurami laboratoryjnymi.
  • "pH" jest miarą kwasowości/zasadowości i oznacza się je metodami chemicznymi (np. w zawiesinie wodnej lub w roztworze soli), a nie przez rozdział na sitach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "sito", "przesiewanie", "frakcje", najczęściej chodzi o uziarnienie, czyli rozkład wielkości ziaren, a nie o parametry chemiczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to badanie polegające na przesiewaniu próbki przez zestaw sit o różnych oczkach. Służy do określenia uziarnienia, czyli procentowego udziału frakcji ziarnowych (np. żwir, piasek) w materiale.
Skład granulometryczny pokazuje, jakie wielkości ziaren dominują w próbce i w jakich proporcjach. Pomaga w klasyfikacji gruntu/osadu oraz wstępnie ocenia cechy praktyczne, np. czy materiał jest bardziej grubo- czy drobnoziarnisty.
pH jest parametrem chemicznym opisującym kwasowość/zasadowość. Analiza sitowa jest metodą fizyczną (rozdział ziaren według rozmiaru), więc nie dostarcza informacji o stężeniu jonów w roztworze glebowym.
Nie. Plastyczność to zachowanie gruntu drobnoziarnistego przy zmianie wilgotności i obciążeniu. Oznacza się ją badaniami właściwości konsystencji (granice), a nie przesiewaniem. Sita mówią o wielkości ziaren, nie o plastyczności.
Uziarnienie to rozkład wielkości ziaren w materiale, zwykle przedstawiony jako procentowy udział frakcji. W praktyce uzyskuje się je m.in. z analizy sitowej (dla frakcji grubszych), a następnie wykorzystuje do opisu i klasyfikacji gruntu.
Najczęściej myli się badania fizyczne z chemicznymi: wybiera się pH lub sorpcję, bo "to o glebie". Pomaga zapamiętać skojarzenie: sito = ziarna = frakcje = granulometria.
Przydaje się np. przy ocenie osadów, pracach ziemnych, rekultywacji i analizie transportu zanieczyszczeń. Udział frakcji drobnych i grubych wpływa na przepuszczalność i retencję, a więc na przemieszczanie się wody i substancji w środowisku.
Sorpcja dotyczy wiązania substancji na powierzchni cząstek (zjawisko fizykochemiczne). Skład granulometryczny dotyczy rozmiaru ziaren i ich udziału. Jeśli pojawiają się sita, frakcje lub przesiewanie, chodzi o granulometrię.
Dla bardzo drobnych cząstek (pyły, iły) sama analiza sitowa może być niewystarczająca. Stosuje się wtedy metody oparte o sedymentację lub inne techniki rozdziału. Na egzaminie ważne jest rozróżnienie: sita dotyczą głównie frakcji grubszych.
Ucz się "mapy metod": co bada metoda (fizyczne/chemiczne/mechaniczne) i jaki jest wynik (np. uziarnienie, pH, sorpcja). Ćwicz dopasowanie: nazwa metody → parametr. To skraca czas odpowiedzi i ogranicza pomyłki.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Analiza sitowa polega na przesiewaniu wysuszonej próbki przez zestaw sit o malejących oczkach i wyznaczeniu udziału masowego frakcji."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Analiza sitowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Analiza_sitowa (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Uziarnienie" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Uziarnienie (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z gruntoznawstwa i geotechniki dotyczące uziarnienia oraz klasyfikacji gruntów
  • Instrukcje laboratoryjne z analizy sitowej (opis procedury, dobór sit, sporządzanie krzywej uziarnienia)
  • Podstawowe opracowania z sedymentologii o klasyfikacji osadów według wielkości ziaren

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego