KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 40.
Uszkodzoną szklaną zlewkę, wykorzystywaną wcześniej do badania żywności, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzona zlewka używana do badań żywności może być skażona próbką lub odczynnikami, a dodatkowo stwarza ryzyko zranienia. Nie powinna trafić do zwykłego kontenera na szkło ani być mieszana z odczynnikami. Właściwe jest przekazanie jej jako odpadu laboratoryjnego do uprawnionej utylizacji.

Pełne wyjaśnienie:

Uszkodzone szkło laboratoryjne (np. zlewka) używane wcześniej do badania żywności traktuje się jako odpad wymagający kontrolowanego postępowania, ponieważ łączy dwa rodzaje ryzyka: mechaniczne (skaleczenia, rozrzut odłamków) oraz związane z możliwym skażeniem (kontakt z próbką żywności, materiałem biologicznym lub pozostałościami odczynników).

Dlatego poprawne postępowanie polega na przekazaniu takiego odpadu do utylizacji w ramach systemu odbioru odpadów laboratoryjnych przez uprawniony podmiot. W praktyce oznacza to stosowanie wyznaczonych pojemników/zasad zbiórki w laboratorium, a następnie odbiór i unieszkodliwienie zgodnie z wymaganiami organizacyjnymi oraz prawnymi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "umieścić w kontenerze na opakowania szklane" – pojemniki na szkło opakowaniowe są przeznaczone dla odpadów komunalnych/opakowaniowych. Szkło laboratoryjne może być zanieczyszczone oraz ma ostre krawędzie, więc wrzucenie go do takiego kontenera zwiększa ryzyko dla osób obsługujących odpady i nie spełnia zasad właściwej segregacji.
  • "zmieszać ze zużytymi odczynnikami" – mieszanie odpadów zwiększa zagrożenie (reakcje chemiczne, trudniejsze unieszkodliwianie) i utrudnia prawidłową klasyfikację. Dodatkowo odłamki szkła mogą uszkodzić opakowania na odpady ciekłe.
  • "zutylizować w kotłowni" – spalanie/"utylizacja" w kotłowni nie jest właściwą metodą dla szkła, a przy potencjalnym skażeniu może powodować emisję niebezpiecznych substancji lub narażenie pracowników.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja, że sprzęt był używany do badań (kontakt z próbką/odczynnikami), traktuj go jako odpad o podwyższonym ryzyku, a nie jako zwykły materiał opakowaniowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Taką zlewkę należy potraktować jako odpad laboratoryjny o podwyższonym ryzyku (skaleczenie + możliwe skażenie) i przekazać do utylizacji w trybie obowiązującym w laboratorium, zwykle przez odbiór przez uprawniony podmiot. Nie wrzuca się jej do zwykłego szkła opakowaniowego.
Szkło laboratoryjne po analizach może mieć pozostałości próbek lub odczynników i często ma ostre krawędzie po pęknięciu. Kontener na szkło opakowaniowe nie jest przeznaczony na takie odpady, a wrzucenie ich tam zwiększa ryzyko zranień osób obsługujących odpady i utrudnia właściwą segregację.
"Skażony" oznacza, że przedmiot miał kontakt z materiałem, który może stanowić zagrożenie: próbką żywności (mikroorganizmy), materiałem biologicznym lub odczynnikami chemicznymi. Nawet jeśli nie widać zabrudzeń, przyjmuje się ostrożnościowo, że ryzyko istnieje i trzeba stosować bezpieczne procedury.
Najczęstsze błędy to: wrzucanie do pojemnika na szkło opakowaniowe, mieszanie odłamków ze zużytymi odczynnikami, przenoszenie bez zabezpieczenia dłoni oraz zbieranie szkła gołymi rękami. Błędy wynikają zwykle z mylenia "rodzaju materiału" z "klasą zagrożenia" odpadu.
W praktyce ryzyko jest zwykle wyższe, bo możliwy jest kontakt z materiałem biologicznym. Nadal nie jest to odpad "komunalny". Stosuje się zasady jak dla odpadów laboratoryjnych i ostrych: bezpieczne zebranie, odizolowanie w przeznaczonym pojemniku i przekazanie do odbioru/utylizacji zgodnie z procedurą laboratorium.
Najpierw zabezpiecza się ręce (rękawice) i używa narzędzi (np. zmiotka i szufelka lub szczypce), aby nie dotykać szkła bezpośrednio. Odłamki umieszcza się w wyznaczonym pojemniku na odpady ostre/laboratoryjne. Potem wykonuje się sprzątanie stanowiska zgodnie z procedurą BHP.
Nie jest to zalecane, bo mieszanie frakcji odpadów zwiększa ryzyko (reakcje, rozszczelnienia, utrudniona klasyfikacja) i komplikuje utylizację. Odpady chemiczne gromadzi się w odpowiednich, szczelnych opakowaniach, a szkło ostre w pojemnikach do tego przeznaczonych, zgodnie z zasadami laboratorium.
Zwykle w dokumentacji systemowej i instrukcjach stanowiskowych: procedurach BHP, instrukcji postępowania z odpadami, procedurach laboratorium kontroli jakości oraz planie higieny. Na egzaminie warto pamiętać, że kluczowe jest stosowanie procedur i przekazanie odpadów podmiotowi uprawnionemu.
Jeśli w pytaniu podkreślono wcześniejsze użycie w badaniach żywności i uszkodzenie (ostre krawędzie), właściwa logika to: nie jest to zwykłe szkło opakowaniowe ani odpad do spalania. Najbezpieczniej wskazać rozwiązanie z kontrolowanym odbiorem i utylizacją przez uprawniony podmiot.
Tak, bo gospodarowanie odpadami i BHP w laboratorium/zakładzie są obszarami regulowanymi i kontrolowanymi. W praktyce wymagane są procedury ograniczające ryzyko dla pracowników i środowiska. Na egzaminie nie zawsze trzeba znać numery aktów prawnych, ale trzeba znać poprawne zasady postępowania.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że uszkodzona zlewka używana do badań żywności może być skażona próbką lub odczynnikami, a dodatkowo stwarza ryzyko zranienia.

Źródła:

  • World Health Organization, "Laboratory Biosafety Manual" (4th edition), 2019/2020, rozdziały dot. gospodarki odpadami i postępowania z ostrymi przedmiotami
  • CDC/NIH, "Biosafety in Microbiological and Biomedical Laboratories (BMBL)" (6th edition), 2020, sekcje dotyczące postępowania z odpadami i sharps (ostre odpady)
  • OECD, "Principles on Good Laboratory Practice (GLP)" oraz dokumenty wyjaśniające OECD dot. organizacji pracy laboratoryjnej i postępowania z materiałami/odpadami

Materiały:

  • Instrukcje BHP i procedury gospodarki odpadami obowiązujące w szkolnym/zakładowym laboratorium
  • Podręczniki z zakresu podstaw pracy laboratoryjnej w badaniach żywności (higiena, bezpieczeństwo, odpady)
  • Materiały szkoleniowe z systemów jakości i bezpieczeństwa pracy (np. szkolenia stanowiskowe BHP)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego