KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 5.
Użyty w zamieszczonej recepcie zapis Ethanoli 70° oznacza, że
Ilustracja przedstawia fragment recepty farmaceutycznej, która jest używana w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis "Ethanoli 70°" w recepturze oznacza etanol o mocy 70% v/v, czyli 70 mL etanolu w 100 mL roztworu.
Odpowiedzi z "g" są błędne, bo stopnie odnoszą się do objętości, a nie do masy; masa zależałaby dodatkowo od gęstości.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis "Ethanoli 70°" jest spotykany w recepturze jako określenie mocy etanolu wyrażonej objętościowo. W praktyce odpowiada to interpretacji: 70% (v/v), czyli w 100 mL roztworu znajduje się 70 mL etanolu (a pozostałą część stanowi woda i ewentualnie inne składniki roztworu).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "w 100 mL roztworu jest 70 mL etanolu"? Ponieważ zapis w stopniach odnosi się do udziału objętościowego alkoholu w mieszaninie. Taki zapis jest typowy dla alkoholu (etanolu), gdzie w praktyce recepturowej często operuje się objętościami.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "w 100 g roztworu jest 70 mL etanolu" miesza masę roztworu z objętością składnika. To nie jest standardowy sposób definiowania mocy etanolu w tym zapisie i bez znajomości gęstości nie daje jednoznacznej relacji.
  • "w 100 mL roztworu jest 70 g etanolu" jest błędne, bo 70° nie oznacza gramów etanolu. Aby przejść z mL na g trzeba znać gęstość etanolu i temperaturę odniesienia, czego w zapisie "70°" się nie zakłada.
  • "w 100 g roztworu jest 70 g etanolu" opisuje stężenie masowe 70% (m/m), a to inna konwencja niż stopnie alkoholu używane w tym kontekście.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie mL i g, najpierw ustal, czy pytanie dotyczy stężenia objętościowego czy masowego. W zapisie etanolu "70°" typowo chodzi o objętość w objętości (v/v), a nie o masę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza etanol o mocy 70% (v/v), czyli taki, w którym na 100 mL roztworu przypada 70 mL etanolu. To konwencja odnosząca się do udziału objętościowego alkoholu w mieszaninie.
Stopnie alkoholu są w tym zastosowaniu interpretowane jako udział objętościowy. Gramy opisują masę, a masa etanolu zależy od gęstości i temperatury, więc bez dodatkowych danych nie jest to równoważne ani jednoznaczne.
Stężenie v/v dotyczy objętości (np. mL/100 mL), a m/m masy (np. g/100 g). Jeśli w zapisie pojawiają się stopnie alkoholu albo typowe określenie mocy etanolu, zwykle chodzi o ujęcie objętościowe.
W typowej interpretacji recepturowej odnosi się do 70% (v/v), czyli 70 mL etanolu w 100 mL roztworu. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest dopasowanie jednostek: odpowiedź powinna być objętościowa, nie masowa.
Najczęściej myli się mL z g albo zakłada, że 70° oznacza 70 g w 100 g (m/m). To błąd, bo w tym zapisie testowana jest znajomość konwencji mocy alkoholu, a nie procentów masowych.
Trzeba użyć gęstości etanolu (zależnej od temperatury) i policzyć masę z objętości: masa = gęstość × objętość. Bez podania gęstości/temperatury nie da się tego policzyć jednoznacznie, dlatego w pytaniu poprawna jest odpowiedź w mL.
W zależności od recepty etanol o określonej mocy bywa używany jako rozpuszczalnik, składnik konserwujący lub do przygotowania roztworów o właściwościach odkażających. Kluczowe jest dobranie mocy zgodnie z zapisem w recepcie.
Nieprawidłowo dobrana moc etanolu może zmienić rozpuszczalność składników, stabilność preparatu i jego działanie. W recepturze aptecznej błędna interpretacja 70° jako wartości masowej może prowadzić do istotnego odchylenia składu.
Może występować w starszych materiałach i zapisach, ale coraz częściej spotyka się zapis procentowy (np. 70% v/v). Na egzaminie warto znać oba podejścia i przede wszystkim rozumieć, że w tym kontekście chodzi o udział objętościowy.
Najpierw sprawdź, czy odpowiedzi są w mL czy w g. Jeśli pytanie dotyczy zapisu "70°", zwykle chodzi o 70 mL etanolu w 100 mL roztworu. Odpowiedzi mieszające masę i objętość traktuj jako pułapki.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stopnie_Gay-Lussaca - dostęp 2026-02-28
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Alcohol_by_volume - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały do receptury aptecznej dotyczące stężeń (m/m, m/v, v/v) i przeliczeń
  • Skrypty z technologii postaci leku omawiające etanol jako rozpuszczalnik i jego oznaczenia
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z interpretacji zapisów recepturowych i jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego