KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 30.
W celu demontażu zerwanej śruby, która została w obudowie korpusu skrzyni przekładniowej maszyny należy zastosować narzędzie pokazane na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, które mogą być używane w kontekście demontażu zerwanej śruby z obudowy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do demontażu urwanej śruby osadzonej w korpusie stosuje się narzędzie przeznaczone do wykręcania pozostałości śruby z otworu.
Umożliwia ono "złapanie" urwanego trzpienia i odkręcenie go bez niszczenia gwintu w obudowie, co jest kluczowe przy elementach przekładni.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji, gdy śruba została urwana i jej część pozostaje w obudowie (np. korpusie skrzyni przekładniowej), celem jest usunięcie pozostałości śruby w sposób, który nie uszkodzi gwintu w otworze. W praktyce oznacza to dobór narzędzia, które pracuje na pozostałym trzpieniu śruby i pozwala go odkręcić, zamiast "rozpychać" lub deformować materiał obudowy.

Poprawna odpowiedź wskazuje narzędzie przeznaczone do wykręcania urwanych/zerwanych śrub (tzw. wykrętak/ekstraktor). Tego typu narzędzia działają tak, aby po wprowadzeniu w nawiercony otwór w urwanej śrubie uzyskać moment odkręcania. Dzięki temu możliwy jest demontaż bez konieczności rozwiercania całej śruby do średnicy gwintu, co ogranicza ryzyko zniszczenia gwintu w korpusie.

Pozostałe propozycje (narzędzia nieprzeznaczone do wykręcania urwanych śrub) są błędne z typowych powodów:

  • narzędzia do cięcia nie odkręcają urwanego trzpienia i mogą dodatkowo uszkodzić powierzchnie przyległe,
  • narzędzia do zwykłego wiercenia bez funkcji wykręcania mogą co najwyżej usunąć materiał śruby, ale łatwo o rozkalibrowanie otworu i uszkodzenie gwintu,
  • narzędzia do chwytania zewnętrznego (gdy brak wystającej części śruby) zwykle nie mają czego chwycić, więc nie rozwiążą problemu.

Wskazówka egzaminacyjna: w treści kluczowe są słowa "zerwana/urwana śruba" oraz "w obudowie korpusu". To zwykle oznacza konieczność użycia narzędzia specjalistycznego do usuwania pozostałości śruby, a nie narzędzia ogólnego przeznaczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się metodę opartą o nawiercenie osiowe urwanej śruby i użycie narzędzia do wykręcania pozostałości. Celem jest usunięcie śruby bez uszkodzenia gwintu w obudowie, aby można było wkręcić nową śrubę.
Wykrętak wprowadza się w nawiercony otwór w urwanym trzpieniu. Podczas obracania "klinuję" się w materiale śruby i przenosi moment odkręcania, co pozwala wykręcić pozostałość śruby. Kluczowe jest osiowe nawiercenie i kontrola siły.
Pełne rozwiercanie łatwo prowadzi do uszkodzenia gwintu w obudowie (zwłaszcza przy twardych śrubach i pracy w ciasnym korpusie). Wtedy konieczne może być przegwintowanie lub zastosowanie wkładki naprawczej, co zwiększa czas i koszt naprawy.
Najczęstsze przyczyny to: zapieczenie i korozja, przeciążenia i drgania, nieprawidłowy moment dokręcania, zmęczenie materiału oraz zanieczyszczenia w gwincie. W przekładniach dodatkowo działa temperatura i olej z zanieczyszczeniami.
Trzeba zapewnić stabilny dostęp, oczyścić miejsce z brudu i oleju, ocenić, czy gwint nie jest uszkodzony, oraz zabezpieczyć wnętrze przed opiłkami. W praktyce pomaga oznaczenie osi wiercenia i użycie prowadzenia, by nie "uciec" z wiertłem.
Zwykle nie, bo brak wystającej części uniemożliwia pewny chwyt. Próby "na siłę" często kończą się zniszczeniem krawędzi lub uszkodzeniem powierzchni obudowy. Gdy śruba minimalnie wystaje, dopiero wtedy rozważa się chwyt zewnętrzny.
Gwintownik stosuje się, gdy po wykręceniu/wywierceniu pozostałości śruby trzeba oczyścić i odtworzyć gwint w otworze (np. po zadziorach, korozji lub drobnych uszkodzeniach). Ważne jest dobranie właściwego rozmiaru i prowadzenie prosto.
Kluczowe jest osiowe nawiercenie, dobór właściwej średnicy wiertła, powolna praca i kontrola momentu. Pomaga też stosowanie środków penetrujących i unikanie przechyłów narzędzia. Gwałtowne ruchy zwiększają ryzyko wyrwania lub rozkalibrowania gwintu.
Typowe błędy to: wiercenie nie w osi, zbyt duża siła (zakleszczenie narzędzia), brak zabezpieczenia przed opiłkami, wybór narzędzia "pierwszego z brzegu" zamiast specjalistycznego oraz próby odkręcania bez wcześniejszego poluzowania korozji.
Zwykle ma kształt trzpienia o stożkowym profilu i agresywnym nacięciu, przeznaczonego do pracy w nawierconym otworze. W zestawach bywa kilka rozmiarów. Na egzaminie szukaj narzędzia, którego funkcją jest wykręcanie pozostałości, nie cięcie lub chwyt zewnętrzny.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Wykrętak" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykr%C4%99tak (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (pl): "Połączenie śrubowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_%C5%9Brubowe (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały o połączeniach rozłącznych i naprawach gwintów w maszynach
  • Instrukcje BHP prac warsztatowych (wiercenie, wykręcanie, użycie narzędzi ręcznych)
  • Karty katalogowe zestawów do wykręcania urwanych śrub (wykrętaki/ekstraktory)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego