KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 4.
W celu ochrony gleby przed erozją wskazana jest uprawa mieszanki
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mieszanka traw i koniczyny czerwonej szybko tworzy zwartą okrywę oraz silny system korzeniowy, co stabilizuje glebę i ogranicza spływ powierzchniowy wody oraz wywiewanie cząstek. Zboża i rośliny rzędowe (np. kukurydza) zwykle słabiej chronią glebę między rzędami, zwłaszcza na początku wegetacji.

Pełne wyjaśnienie:

Ochrona gleby przed erozją (wodną i wietrzną) w praktyce polega głównie na utrzymaniu możliwie stałej okrywy roślinnej oraz na wzmocnieniu struktury i stabilności agregatów glebowych. Najlepiej sprawdzają się rośliny, które szybko zakrywają powierzchnię pola i wytwarzają gęsty, rozbudowany system korzeniowy.

Odpowiedź "trawy i koniczyny czerwonej" jest właściwa, ponieważ taka mieszanka:

  • tworzy darń lub bardzo zwarte runo, które osłania glebę przed uderzeniami kropel deszczu (mniejsze rozbijanie agregatów i mniejszy zaskorup),
  • zapewnia gęstą sieć korzeni stabilizującą wierzchnią warstwę gleby,
  • spowalnia spływ powierzchniowy wody, co ogranicza zmyw cząstek gleby i wynoszenie składników pokarmowych,
  • motylkowate (koniczyna) dodatkowo sprzyjają poprawie żyzności i struktury poprzez większy udział materii organicznej.

Pozostałe propozycje są mniej typowe jako uprawa stricte przeciwerozyjna:

  • "peluszki i łubinu żółtego" (rośliny strączkowe) mogą pełnić funkcję poprawiającą stanowisko i okrywową w niektórych technologiach, ale zwykle nie dają tak trwałej, zadarniającej okrywy jak mieszanki traw z motylkowymi; ochrona przed erozją jest zazwyczaj słabsza, szczególnie poza okresem pełnego zwarcia.
  • "kukurydzy i sorgo" to rośliny uprawiane w szerokich rzędach; we wczesnych fazach rozwoju pozostawiają dużo odsłoniętej gleby, co sprzyja rozbryzgowi i spływowi, a więc nie są pierwszym wyborem do bezpośredniej ochrony przeciwerozyjnej.
  • "owsa i jęczmienia" (zboża) dość szybko zakrywają glebę, ale zwykle nie zapewniają tak skutecznego i długotrwałego "związania" gleby jak trwała okrywa trawiasto-motylkowa; po zbiorze ochrona zanika, jeśli nie ma kolejnej okrywy.

W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać zasadę: najsilniej przeciw erozji działają uprawy zadarniające i okrywowe, zwłaszcza mieszanki traw z motylkowymi, bo łączą efekt osłony powierzchni i mechanicznego "zszycia" gleby korzeniami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja gleby to wynoszenie cząstek gleby przez wodę lub wiatr. Jest groźna, bo usuwa najżyźniejszą warstwę próchniczną, pogarsza strukturę, zmniejsza zdolność zatrzymywania wody i może powodować zamulanie rowów oraz cieków. Skutkiem są spadki plonów i większe koszty uprawy.
Rośliny ograniczają erozję, bo osłaniają glebę przed uderzeniem kropel deszczu, zwiększają chropowatość powierzchni i spowalniają spływ wody. Korzenie wiążą glebę mechanicznie, a resztki roślinne poprawiają strukturę. Najskuteczniejsze są zwarte łany i zadarnienie.
Mieszanki traw z motylkowymi szybko tworzą zwartą okrywę i gęstą sieć korzeni, co stabilizuje wierzchnią warstwę gleby. Trawy dobrze "zadarniają", a motylkowate (np. koniczyna) zwiększają udział materii organicznej. Razem skutecznie zmniejszają spływ powierzchniowy i wywiewanie.
Najważniejsze są: szybkie zakrycie powierzchni gleby, duże zwarcie łanu, zdolność do tworzenia darni lub gęstych korzeni, oraz możliwie długi okres utrzymania okrywy. Dodatkowym atutem jest wytwarzanie dużej masy resztek pożniwnych, które pozostają na powierzchni jako ściółka.
Zwykle nie. Kukurydza jest rośliną rzędową i w początkowych fazach pozostawia dużo odsłoniętej gleby między rzędami. To sprzyja rozbryzgowi, zaskorupieniu i spływowi powierzchniowemu podczas intensywnych opadów. Ochrona poprawia się dopiero po uzyskaniu zwarcia, ale bywa za późno.
Częsty błąd to wybór roślin "wysokich" zamiast roślin dających okrywę przy powierzchni gleby. Inny błąd to mylenie roślin poplonowych poprawiających stanowisko z uprawą typowo zadarniającą. Uczniowie też pomijają znaczenie korzeni i skupiają się wyłącznie na części nadziemnej.
Ryzyko erozji wodnej rośnie szczególnie podczas intensywnych opadów na polach o dużym nachyleniu, przy słabej okrywie roślinnej oraz na glebach podatnych na zaskorupianie. Krytyczne są okresy po siewie i po zbiorze, gdy gleba jest odsłonięta, a spływ powierzchniowy łatwo się tworzy.
Płodozmian pomaga, gdy zapewnia częste występowanie upraw o dużym zwarciu lub zadarnieniu oraz ogranicza długie okresy odsłoniętej gleby. Włączenie użytków zielonych, mieszanek traw z motylkowymi i międzyplonów zwiększa ilość resztek organicznych i poprawia strukturę, co zmniejsza podatność na zmyw i wywiewanie.
Poza doborem roślin stosuje się m.in. utrzymanie mulczu i resztek pożniwnych, ograniczenie intensywnej uprawy, siew w poprzek stoku, pasy zadarnione, tarasowanie na silnych spadkach oraz odpowiednie odprowadzanie wody (np. miedze, rowy). Dobiera się je do nachylenia i typu gleby.
Najlepiej łączyć definicje z praktyką: zapamiętaj mechanizm (okrywa + korzenie + spowolnienie spływu), a potem przypisz do niego grupy roślin. Twórz krótkie reguły: "zadarnienie i mieszanki traw z motylkowymi = najlepsza ochrona". Ćwicz na przykładach stanowisk: stok, piaski, pola po okopowych.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mieszanka traw i koniczyny czerwonej szybko tworzy zwartą okrywę oraz silny system korzeniowy, co stabilizuje glebę i ogranicza spływ powierzchniowy wody oraz wywiewanie cząstek.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki oraz gleboznawstwa (działy: erozja, rośliny okrywowe, użytki zielone)
  • Materiały szkoleniowe ODR dotyczące ochrony gleby i praktyk przeciwerozyjnych (jeśli dostępne lokalnie)
  • Opracowania naukowe/poradniki o roli okrywy roślinnej i darni w ograniczaniu erozji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego