KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 10.
W celu oddzielenia osadu od roztworu metodą sączenia należy wybrać sprzęt oznaczony na rysunku cyframi
Ilustracja przedstawia zestaw narzędzi laboratoryjnych, które są używane w procesie sączenia, co jest częścią kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sączenie służy do oddzielenia osadu od roztworu przez przepuszczenie mieszaniny przez materiał filtracyjny. Do wykonania procesu potrzebny jest kompletny zestaw umożliwiający podparcie elementu filtrującego i zebranie przesączu. Na rysunku taki komplet tworzą elementy oznaczone: 3, 4, 5, 6.

Pełne wyjaśnienie:

Sączenie (filtracja) to podstawowa technika rozdzielania układu osad–roztwór. Jej celem jest zatrzymanie cząstek stałych (osadu) na przegrodzie porowatej, a uzyskanie cieczy jako przesączu (filtratu). W praktyce laboratoryjnej technika ta jest wykorzystywana m.in. po reakcjach strąceniowych oraz wtedy, gdy trzeba usunąć zawiesiny przed dalszymi oznaczeniami.

Aby filtracja była możliwa, stanowisko musi zawierać elementy zapewniające jednocześnie:

  • przegrodę filtracyjną (np. bibułę filtracyjną lub inny materiał filtrujący),
  • podparcie i szczelne osadzenie materiału filtrującego (typowo w lejku),
  • stabilne ustawienie (aby nie doszło do przewrócenia i rozlania),
  • naczynie odbierające przesącz.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "3, 4, 5, 6" – wskazuje komplet sprzętu przeznaczony do oddzielania osadu od roztworu metodą sączenia.

Pozostałe zestawy są niepoprawne, ponieważ w typowym zadaniu tego typu przynajmniej jeden element jest zbędny dla sączenia albo brakuje elementu kluczowego (np. takiego, który odpowiada za filtrację lub bezpieczne zebranie przesączu). W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której:

  • nie da się zatrzymać osadu (brak właściwej przegrody),
  • układ jest niestabilny i grozi rozlaniem próbki,
  • nie da się poprawnie zebrać i oznaczyć przesączu,
  • proces jest niezgodny z dobrą praktyką laboratoryjną (ryzyko strat próbki i zanieczyszczeń).

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o sączenie najpierw "w głowie" ułóż minimalny zestaw: element filtrujący + element podtrzymujący + naczynie na filtrat + stabilizacja stanowiska. Dopiero potem dopasuj oznaczenia z rysunku do tej funkcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sączenie (filtracja) to metoda rozdzielania mieszaniny, w której cząstki stałe (osad) są zatrzymywane na przegrodzie porowatej, a ciecz przechodzi jako przesącz. W laboratorium używa się go np. po strącaniu, gdy trzeba oddzielić osad od roztworu.
Minimalnie potrzebujesz elementu filtrującego (np. bibuły), elementu podtrzymującego i kierującego ciecz (np. lejek), naczynia do zebrania przesączu oraz stabilizacji stanowiska (np. statyw/uchwyt). Brak któregokolwiek z nich zwykle uniemożliwia poprawne sączenie.
Filtracja to układ kilku funkcji naraz: zatrzymanie osadu, utrzymanie przegrody, bezpieczne przelanie mieszaniny i zebranie przesączu. Jeden przyrząd nie zapewnia tego wszystkiego. Komplet zmniejsza straty próbki, ryzyko rozlania i zanieczyszczenia.
Szukaj elementu, który pełni rolę przegrody (np. bibuła/sączek) oraz elementu, który ją utrzymuje (lejek). Następnie sprawdź, czy jest naczynie do odebrania przesączu i czy całość może stać stabilnie (np. w statywie). Dopiero wtedy wybieraj zestaw oznaczeń.
Sączenie stosuje się, gdy trzeba dokładnie oddzielić drobny osad od roztworu lub uzyskać klarowny przesącz. Dekantacja bywa szybsza, ale zwykle mniej dokładna, bo część zawiesiny może przejść do cieczy. W analizie często wymagana jest właśnie filtracja.
Typowe błędy to: źle dobrana bibuła (zbyt przepuszczalna lub zbyt gęsta), przelewanie bez prowadzenia strugi (straty próbki), przepełnienie sączka, niestabilne ustawienie zestawu oraz brak przepłukania osadu, gdy wymagane jest oczyszczenie. Każdy z nich wpływa na wynik analizy.
Nie zawsze. W zależności od celu można użyć innych przegród porowatych (np. sączków z materiałów porowatych lub filtrów membranowych). W zadaniach szkolnych najczęściej spotkasz bibułę i lejek, ale zasada jest ta sama: osad ma zostać zatrzymany, a ciecz przejść.
Dobór zależy od wielkości cząstek i tego, czy zależy Ci na szybkości czy dokładności. Drobny osad wymaga gęstszej przegrody, aby nie przechodził do przesączu. Gdy ważna jest szybkość, wybiera się bardziej przepuszczalny materiał, o ile nie pogarsza to klarowności filtratu.
"Przesącz" podkreśla, że jest to ciecz, która przesączyła się przez przegrodę filtracyjną. W praktyce oba określenia odnoszą się do tej samej frakcji: cieczy po przejściu przez filtr. W protokołach analitycznych ważne jest jednoznaczne nazewnictwo próbek.
Ćwicz na schematach i zdjęciach: lejek, bibuła, zlewki, kolby, statywy i uchwyty. Ucz się nie tylko nazw, ale też funkcji elementów w procesie (np. co zbiera przesącz, co stabilizuje). Na egzaminie najpierw identyfikuj funkcję, a dopiero potem dopasuj oznaczenia z rysunku.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Sączenie służy do oddzielenia osadu od roztworu przez przepuszczenie mieszaniny przez materiał filtracyjny."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Filtracja" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtracja - accessed 2026-03-05
  • Wikipedia (PL): "Sączenie" — https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C4%85czenie - accessed 2026-03-05
  • Wikibooks (PL): "Chemia/Metody rozdzielania mieszanin" — https://pl.wikibooks.org/wiki/Chemia/Metody_rozdzielania_mieszanin - accessed 2026-03-05

Materiały:

  • Instrukcje BHP i procedury pracowni analitycznej dotyczące filtracji i pracy ze szkłem
  • Materiały dydaktyczne z chemii analitycznej: rozdziały o metodach rozdzielania (filtracja, dekantacja, wirowanie)
  • Karty pracy/atlas szkła laboratoryjnego (rozpoznawanie sprzętu na zdjęciach i schematach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego