KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 14.
W celu określenia odczynu gleby w laboratorium chemicznym należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyn gleby określa się przez pomiar pH, więc kluczowym przyrządem jest pH-metr. Zlewka i bagietka są typowymi akcesoriami do przygotowania zawiesiny/roztworu próbki. Konduktometr mierzy przewodność, wilgotnościomierz wilgotność, a waga nie służy do pomiaru pH.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyn gleby to w praktyce wartość pH uzyskana z pomiaru w przygotowanej zawiesinie lub ekstrakcie (np. wodnym). Do takiego pomiaru stosuje się pH-metr, czyli przyrząd do pomiaru pH metodą potencjometryczną z użyciem elektrody. Dlatego zestaw: pH-metr, zlewka, bagietka jest właściwy – pH-metr wykonuje pomiar, a zlewka i bagietka pomagają przygotować i wymieszać próbkę do odczytu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Konduktometr, zlewka, bagietka – konduktometr służy do pomiaru przewodności elektrycznej roztworu, a nie pH. Nawet jeśli próbka jest w zlewce i mieszana bagietką, mierzy się inny parametr.
  • pH-metr, waga analityczna, łyżeczka plastikowa – pH-metr jest właściwy, ale zestaw akcesoriów nie odpowiada typowej organizacji pomiaru laboratoryjnego pH: kluczowe są naczynie (np. zlewka) i możliwość wymieszania zawiesiny (np. bagietka). Sama waga i łyżeczka nie są niezbędne do odczytu pH i nie zastępują szkła do pomiaru.
  • Wilgotnościomierz, zlewka, pipeta jednomiarowa – wilgotnościomierz służy do oznaczania wilgotności, nie odczynu. Pipeta może służyć do odmierzania objętości, ale bez pH-metru nie uzyska się pomiaru pH.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "odczyn", najpierw skojarz to z pH, a następnie dobierz przyrząd, który pH mierzy (pH-metr). Pozostałe przyrządy (konduktometr, wilgotnościomierz, waga) są często spotykane w laboratorium, ale dotyczą innych wielkości fizykochemicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odczyn gleby to miara jej kwasowości lub zasadowości i najczęściej opisuje się go wartością pH. Niskie pH oznacza glebę kwaśną, pH około obojętnego – glebę neutralną, a wysokie pH – zasadową. W praktyce laboratoryjnej odczyn wyznacza się przez pomiar pH zawiesiny lub ekstraktu.
Do pomiaru pH (odczynu) stosuje się pH-metr z odpowiednią elektrodą. Jest to przyrząd, który bezpośrednio mierzy pH metodą potencjometryczną. Inne urządzenia, takie jak konduktometr czy wilgotnościomierz, mierzą inne parametry i nie zastępują pH-metru.
Konduktometr mierzy przewodność elektryczną roztworu, czyli informację o ilości jonów i zasoleniu, a nie kwasowość/zasadowość. pH i przewodność mogą się zmieniać niezależnie. Dlatego do odczynu potrzebny jest pH-metr, a konduktometr jest przydatny do innych badań gleb.
Najczęściej przygotowuje się zawiesinę gleby w wodzie lub innym roztworze ekstrakcyjnym, a następnie miesza do uzyskania jednorodności. W praktyce przydają się naczynia (np. zlewka) i narzędzia do mieszania (np. bagietka). Dokładne proporcje zależą od przyjętej metody laboratoryjnej.
Zlewka i bagietka nie "mierzą" pH, ale są typowymi akcesoriami do przygotowania próbki: odważenia/odmierzania porcji, wlania cieczy i wymieszania zawiesiny przed odczytem. Na egzaminie warto kojarzyć je jako standardowe wyposażenie pomocnicze przy prostych pomiarach w laboratorium.
Najczęściej myli się pH-metr z konduktometrem (bo oba mają sondę i działają w roztworach) albo wybiera się sprzęt "laboratoryjny ogólny" jak waga, mimo że nie dotyczy odczynu. Pomaga zasada: odczyn = pH, więc musi pojawić się przyrząd, który pH bezpośrednio mierzy.
pH-metr mierzy różnicę potencjałów między elektrodą pomiarową a odniesienia, co pozwala wyznaczyć aktywność jonów wodorowych i obliczyć pH. Żeby wynik był wiarygodny, pH-metr zwykle wymaga kalibracji w roztworach buforowych oraz sprawnej, odpowiednio przechowywanej elektrody.
Wilgotnościomierz służy do pomiaru zawartości wody w próbce. Wilgotność może wpływać na warunki reakcji i przygotowanie próbki, ale nie jest to pomiar odczynu. Na egzaminie traktuj wilgotnościomierz i pH-metr jako przyrządy do dwóch różnych parametrów: wilgotności i pH.
pH wpływa na dostępność składników pokarmowych, aktywność mikroorganizmów oraz mobilność zanieczyszczeń (np. metali). Dlatego w ochronie środowiska wynik pH bywa kluczowy przy ocenie degradacji gleb, planowaniu rekultywacji i doborze zabiegów korygujących odczyn (np. wapnowania). Interpretacja zależy od typu gleby i celu oceny.
Opanuj podstawowe skojarzenia: odczyn = pH, a pH mierzy pH-metr. Powtórz różnice między pH-metrem, konduktometrem i wilgotnościomierzem oraz typowe szkło laboratoryjne. Ćwicz też pytania, w których trzeba dobrać sprzęt do parametru (pH, przewodność, wilgotność, masa).
info

Około 74% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Odczyn gleby określa się przez pomiar pH, więc kluczowym przyrządem jest pH-metr."

Źródła:

  • Skoog, West, Holler, Crouch, "Fundamentals of Analytical Chemistry", rozdziały o pomiarach potencjometrycznych i pH-metrii (wydanie podręcznikowe – treść ogólna dotycząca pH-metru).
  • USDA NRCS, "Soil Survey Laboratory Methods Manual", sekcje dotyczące oznaczania pH gleby (manual metodyczny laboratorium glebowego).

Materiały:

  • Podręczniki do chemii analitycznej (rozdziały: pomiary potencjometryczne, pH-metria)
  • Instrukcje producentów pH-metrów (kalibracja, konserwacja elektrody, zasady pomiaru)
  • Materiały z gleboznawstwa dotyczące odczynu gleby i interpretacji pH

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego