KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 36.
W celu określenia przylegania dwóch płaszczyzn współpracujących ze sobą elementów np. łoża tokarki i suportu, wykorzystuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do kontroli i pomiaru małych szczelin między dwiema powierzchniami, więc nadaje się do oceny przylegania dwóch płaszczyzn współpracujących (np. łoża i suportu). Liniał krawędziowy wskazuje odchyłki kształtu, suwmiarka mierzy wymiary, a kalka techniczna nie jest przyrządem pomiarowym.

Pełne wyjaśnienie:

Do oceny przylegania dwóch płaszczyzn w praktyce warsztatowej często sprowadza się to do sprawdzenia, czy między powierzchniami występuje szczelina oraz jaka jest jej wielkość. Właśnie do tego przeznaczony jest szczelinomierz (zestaw płytek o znanych grubościach), który wsuwia się w miejsce styku. Jeżeli dana płytka wchodzi, oznacza to istnienie szczeliny co najmniej równej jej grubości, co pozwala ocenić stopień przylegania.

Odpowiedź "szczelinomierz" jest więc właściwa, bo jest to przyrząd typowo stosowany do kontroli luzów i szczelin w połączeniach, prowadnicach oraz przy pasowaniach wymagających kontroli prześwitu.

Pozostałe propozycje nie pasują do celu pomiaru:

  • "liniał krawędziowy" wykorzystuje się przede wszystkim do kontroli prostoliniowości i płaskości przez przykładanie do powierzchni i obserwację prześwitów, ale sam w sobie nie daje tak bezpośredniego, ilościowego doboru grubości szczeliny jak szczelinomierz (często oba narzędzia mogą wystąpić łącznie, lecz wtedy pomiar szczeliny realizuje właśnie szczelinomierz).
  • "suwmiarka uniwersalna" służy do pomiaru długości, średnic i głębokości w określonym zakresie; nie jest narzędziem do badania bardzo małych szczelin między przylegającymi płaszczyznami.
  • "kalka techniczna" jest materiałem pomocniczym w rysunku technicznym i dokumentacji, a nie przyrządem do kontroli przylegania elementów maszyn.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "szczelina", "prześwit", "luz" lub "przyleganie" (rozumiane jako brak prześwitu), w pierwszej kolejności rozważ przyrządy typowo do tego przeznaczone, czyli szczelinomierze oraz sprawdziany, a dopiero potem przyrządy do ogólnych pomiarów długości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw płytek o znanych grubościach używany do kontroli małych szczelin i luzów. W warsztacie mechanicznym pozwala szybko sprawdzić, czy między dwiema powierzchniami jest prześwit oraz oszacować jego wartość przez dobór płytki, która wchodzi w szczelinę.
Najczęściej sprawdza się, czy występuje prześwit oraz gdzie się pojawia. Przykłada się elementy w typowych warunkach montażowych, a następnie próbuje wsunąć płytki szczelinomierza w miejsca styku. Jeśli płytka wchodzi, oznacza to brak pełnego przylegania w tym obszarze.
Suwmiarka jest przeznaczona głównie do pomiaru wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości. Przy ocenie przylegania chodzi o bardzo małe szczeliny na styku powierzchni, często w trudno dostępnych miejscach. Do tego lepiej pasuje szczelinomierz, bo ma cienkie płytki o znanej grubości.
Liniał krawędziowy stosuje się głównie do wstępnej kontroli prostoliniowości i płaskości przez przykładanie do powierzchni. Gdy celem jest określenie samego prześwitu, często łączy się oba narzędzia: liniał pokazuje miejsce prześwitu, a szczelinomierz pozwala dobrać grubość i ocenić wielkość szczeliny.
Typowe błędy to dociskanie płytek na siłę (fałszuje wynik), pomiar przy zabrudzonej/zaolejonej powierzchni, a także pomijanie warunków montażu (np. brak dociążenia lub niewłaściwe dokręcenie). Ważne jest też dobranie płytki "na lekki opór", a nie na wcisk.
W praktyce oznacza to, że powierzchnie stykają się na tyle dobrze, że nie ma istotnego prześwitu (szczeliny) w obszarach, gdzie powinien występować kontakt. Ocena przylegania może dotyczyć zarówno jakości współpracy elementów (prowadnice), jak i poprawności montażu lub zużycia.
Nie. Luz zaworowy to popularny przykład, ale szczelinomierz wykorzystuje się szerzej: do kontroli szczelin w złożeniach, ustawieniach, prowadnicach, przy sprawdzaniu prześwitów pod liniałem lub w miejscach, gdzie typowe przyrządy długościowe są niewygodne albo zbyt mało czułe na małe wartości.
Dobór zależy od wielkości mierzonej. Suwmiarka jest do wymiarów (średnice, długości). Liniał jest do sprawdzenia kształtu (prostoliniowość/płaskość) przez przykładanie. Szczelinomierz jest do małych prześwitów i luzów. Na egzaminie szukaj w treści słów "szczelina" lub "luz" – wtedy zwykle pasuje szczelinomierz.
W tokarkach istotne są m.in. powierzchnie współpracujące prowadnic i zespołów przesuwu, np. łoże z elementami wózka/suportu. Kontrola przylegania pomaga ocenić zużycie, poprawność regulacji oraz jakość regeneracji. Do wykrycia prześwitów używa się m.in. szczelinomierza w typowych punktach styku.
Opanuj mapowanie "zadanie → przyrząd": wymiary (suwmiarka, mikrometr), kształt (liniał, czujnik), szczeliny/luz (szczelinomierz), chropowatość (wzorce/przyrządy). Ćwicz krótkie scenariusze: co mierzysz, z jaką dokładnością i jakim narzędziem. To pozwala szybko eliminować mylące odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że szczelinomierz służy do kontroli i pomiaru małych szczelin między dwiema powierzchniami, więc nadaje się do oceny przylegania dwóch płaszczyzn współpracujących (np. łoża i suportu).

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla techników mechaników (dział: przyrządy pomiarowe i kontrolne)
  • Instrukcje użytkowania przyrządów kontrolno-pomiarowych (np. szczelinomierzy) od producentów narzędzi
  • Ćwiczenia praktyczne: dobór przyrządu do wielkości mierzonej (szczelina, długość, prostoliniowość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego