Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2021



PYTANIE NR 37.
W celu pobrania dokładnie 20 cm3 próbki wody do badań analitycznych należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pobranie "dokładnie" 20 cm3 wymaga przyrządu przeznaczonego do odmierzania jednej, ściśle zdefiniowanej objętości.
Takim przyrządem jest pipeta jednomiarowa 20 cm3. Pipeta 10 cm3 nie pozwala pobrać 20 cm3 jednym miarodajnym poborem, a pipeta wielomiarowa i cylinder mają zwykle mniejszą dokładność.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium analitycznym sformułowanie "pobrać dokładnie 20 cm3" oznacza, że kluczowa jest możliwie wysoka dokładność i powtarzalność odmierzanej objętości. Do takiego zadania standardowo dobiera się szkło miarowe zaprojektowane do jednej, nominalnej objętości, czyli pipetę jednomiarową o pojemności 20 cm3. Taka pipeta jest kalibrowana tak, aby przy prawidłowym użyciu (menisk, temperatura odniesienia, technika opróżniania) dostarczała objętość możliwie bliską wartości nominalnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Pipeta jednomiarowa 10 cm3 – ma inną pojemność nominalną. Aby uzyskać 20 cm3, trzeba by wykonać dwa pobrania, co zwiększa ryzyko błędu (sumowanie błędów i różnice w technice pipetowania). W pytaniu chodzi o pobranie dokładnie 20 cm3 właściwym przyrządem.
  • Pipeta wielomiarowa 25 cm3 – umożliwia odmierzanie różnych objętości, ale zwykle jest mniej dokładna niż pipeta jednomiarowa dla konkretnej wartości, a odczyt menisku na podziałce może wprowadzać dodatkowy błąd odczytu.
  • Cylinder miarowy 25 cm3 – jest przeznaczony głównie do odmierzania objętości z mniejszą dokładnością (np. przygotowanie, przelanie, orientacyjne porcjowanie). Dla wymogu "dokładnie" cylinder jest zazwyczaj zbyt mało precyzyjny w porównaniu z pipetą jednomiarową.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "dokładnie", najczęściej oczekuje się wyboru szkła o najwyższej typowej dokładności dla danej objętości (pipeta jednomiarowa, kolba miarowa, biureta – zależnie od operacji). Przyrządy z podziałką (cylindry, część pipet wielomiarowych) częściej służą do odmierzania przybliżonego lub mniej krytycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jakie szkło miarowe wybrać do pobrania dokładnie 20 mL próbki?
Najczęściej wybiera się pipetę jednomiarową 20 mL, bo jest przeznaczona do odmierzania jednej, nominalnej objętości z wysoką dokładnością. Cylinder miarowy lub pipeta z podziałką zwykle dają większy błąd odczytu menisku, więc są gorsze, gdy wymagane jest "dokładnie".
Dlaczego pipeta jednomiarowa jest dokładniejsza niż cylinder miarowy?
Pipeta jednomiarowa jest kalibrowana do podania jednej objętości i ma wąską szyjkę/kapilarę, co zmniejsza błąd odczytu menisku. Cylinder ma większą średnicę, przez co odczyt jest mniej precyzyjny, a podziałka bywa mniej "gęsta", co zwiększa niepewność objętości.
Co oznacza "pipeta wielomiarowa" i kiedy się jej używa?
Pipeta wielomiarowa (z podziałką) pozwala odmierzać różne objętości w zakresie skali. Stosuje się ją, gdy wymagana dokładność jest umiarkowana albo gdy trzeba szybko odmierzać różne porcje. Do objętości krytycznych i jednej, stałej wartości zwykle lepsza jest pipeta jednomiarowa.
Czy da się pobrać 20 mL pipetą jednomiarową 10 mL?
Technicznie można pobrać 2 × 10 mL, ale rośnie ryzyko błędu (sumowanie niepewności dwóch pipetowań, różnice w czasie opróżniania, zwilżenie ścianki). Gdy zadanie wymaga "dokładnie 20 mL", standardowo wybiera się pipetę jednomiarową 20 mL.
Jak poprawnie odczytać menisk podczas pipetowania?
Ustaw naczynie na poziomym podłożu i patrz na menisk na wysokości oczu, aby uniknąć paralaksy. Dla większości wodnych roztworów odczytuje się dolny menisk. Niewłaściwy kąt patrzenia lub pośpiech to częste źródła błędu w odmierzaniu objętości.
Jakie błędy są najczęstsze przy pobieraniu próbki pipetą?
Najczęstsze to: niedokładne ustawienie menisku, zasysanie zbyt szybko (pęcherzyki), nieprawidłowe opróżnianie (wydmuchiwanie, gdy nie wolno), brak przepłukania pipety badaną cieczą oraz praca w pośpiechu. Każdy z tych błędów może zmienić realnie pobraną objętość.
Co to jest pipeta klasy A i czy ma znaczenie na egzaminie?
Klasa A oznacza szkło o mniejszych dopuszczalnych odchyleniach (wyższej dokładności) niż klasa B. W praktyce laboratoryjnej ma to znaczenie, gdy wynik analizy jest wrażliwy na błąd objętości. Na egzaminie zwykle wystarczy rozpoznać, że do "dokładnie" wybiera się pipetę jednomiarową.
Czy zapis 20 cm3 to to samo co 20 mL?
W praktyce laboratoryjnej przyjmuje się równoważność 1 cm3 = 1 mL, więc 20 cm3 odpowiada 20 mL. W zadaniach analitycznych ważniejsze od zapisu jednostki jest dobranie właściwego przyrządu do dokładnego odmierzania.
Kiedy lepiej użyć cylindra miarowego zamiast pipety?
Cylinder miarowy wybiera się, gdy objętość ma być odmierzona orientacyjnie lub gdy nie jest krytyczna dla wyniku (np. wstępne rozcieńczenia, przygotowanie kąpieli, przepłukiwanie). Jeśli w zadaniu podkreślono "dokładnie", cylinder zwykle nie jest najlepszym wyborem.
Jak przygotować się do pytań o szkło miarowe na egzaminie technika analityka?
Ucz się poprzez porównania: do czego służy pipeta jednomiarowa, pipeta z podziałką, biureta, kolba miarowa i cylinder. Dodaj do tego typowe błędy (menisk, paralaksa, technika opróżniania). Na egzaminie czytaj uważnie słowa-klucze: "dokładnie", "odmierzyć", "dopełnić do kreski".
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Pobranie "dokładnie" 20 cm3 wymaga przyrządu przeznaczonego do odmierzania jednej, ściśle zdefiniowanej objętości.Takim przyrządem jest pipeta jednomiarowa 20 cm3."

Źródła:

  • ISO 648:2008, Laboratory glassware — Single-volume pipettes
  • ISO 835:2007, Laboratory glassware — Graduated pipettes
  • ISO 4788:2021, Laboratory glassware — Graduated measuring cylinders

Materiały:

  • Tablice/porównania zastosowań szkła miarowego (pipety, biurety, cylindry, kolby miarowe)
  • Instrukcje BHP i SOP dotyczące pipetowania (technik analityk)
  • Materiały szkolne z metrologii chemicznej: dokładność, precyzja, niepewność pomiaru
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego