KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 33.
W celu ułatwienia spożywania pokarmu osobie z chorobą Parkinsona opiekunka powinna zastosować talerze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W chorobie Parkinsona drżenie i spowolnienie ruchów utrudniają stabilne trzymanie naczyń oraz chwyt sztućców. Talerz z przyssawką ogranicza przesuwanie się po stole i ryzyko rozsypania posiłku, a sztućce z pogrubionymi uchwytami ułatwiają pewny chwyt przy obniżonej sprawności manualnej. Pozostałe opcje nie zapewniają stabilizacji ani ergonomii chwytu.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby z chorobą Parkinsona często występują objawy, które bezpośrednio utrudniają samodzielne jedzenie: drżenie spoczynkowe i zamiarowe, spowolnienie ruchów (bradykinezja), sztywność mięśni oraz obniżona precyzja ruchów dłoni. W praktyce oznacza to, że podopieczny może mimowolnie przesuwać talerz, potrącać naczynie, gubić jedzenie z łyżki lub nie utrzymywać stabilnego chwytu sztućców.

Dlaczego prawidłowe są talerze z przyssawką i sztućce z pogrubionymi uchwytami?

  • Talerz z przyssawką (lub inny system stabilizacji) ogranicza ślizganie się naczynia po blacie, co zmniejsza liczbę nieudanych prób nabrania pokarmu i redukuje ryzyko rozsypania posiłku.
  • Sztućce z pogrubionymi uchwytami są łatwiejsze do uchwycenia przy osłabionej motoryce małej. Grubszy uchwyt wymaga mniejszej precyzji i siły zacisku, co pomaga kontrolować ruch łyżki lub widelca.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Ceramiczne i sztućce plastikowe – materiał talerza nie rozwiązuje problemu przesuwania się naczynia ani kontroli chwytu. Plastikowe sztućce mogą być mniej stabilne i nie dają ergonomicznego, pogrubionego uchwytu.
  • Plastikowe i duże kubki – "duży kubek" dotyczy głównie picia, a nie ułatwienia nabierania pokarmu. Brakuje elementu stabilizacji talerza oraz dostosowania uchwytu sztućców.
  • Płaskie i filiżanki – płaski talerz nie przeciwdziała zsuwaniu i rozsypywaniu, a filiżanka bywa trudniejsza do utrzymania i mniej praktyczna niż naczynia z uchwytami ułatwiającymi chwyt.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o udogodnienia w karmieniu szukaj rozwiązań, które odpowiadają na mechanizm trudności: stabilizacja (antypoślizg/przyssawka), ułatwiony chwyt (pogrubienie), ograniczenie rozlewania (pokrywka/ustnik) oraz bezpieczeństwo (mniejsze ryzyko zakrztuszenia i bałaganu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęstsze to drżenie rąk, spowolnienie ruchów i sztywność, które utrudniają nabieranie pokarmu, przeniesienie łyżki do ust oraz stabilne utrzymanie talerza. Skutkiem są rozsypywanie jedzenia, zmęczenie i spadek samodzielności podczas posiłków.
Przyssawka stabilizuje talerz i ogranicza jego przesuwanie po blacie, gdy ręce drżą lub ruchy są mniej precyzyjne. Dzięki temu łatwiej nabrać kęs, jest mniej rozlanego jedzenia, a podopieczny może dłużej jeść samodzielnie i bez frustracji.
Pogrubiony uchwyt ułatwia chwyt przy osłabionej motoryce małej, bo wymaga mniejszej precyzji i mniejszej siły zacisku dłoni. Zwiększa kontrolę nad łyżką lub widelcem, co ogranicza rozsypywanie i poprawia komfort jedzenia.
Poza talerzem stabilizowanym i sztućcami adaptacyjnymi pomocne bywają maty antypoślizgowe, kubki z pokrywką lub ustnikiem oraz miski z wyższym brzegiem. Dobór zależy od tego, czy większy problem dotyczy trzymania naczyń, nabierania czy picia.
Nie zawsze. Sam materiał (plastik/ceramika) nie rozwiązuje kluczowego problemu, czyli stabilizacji i ergonomicznego chwytu. Ważniejsze są cechy funkcjonalne: antypoślizg, przyssawka, odpowiedni kształt i uchwyty. Naczynie dobiera się do potrzeb podopiecznego.
Częsty błąd to wybór "pierwszej praktycznej" opcji (np. duży kubek) zamiast analizy objawów. Inny błąd to skupienie na estetyce lub materiale, a pominięcie stabilizacji talerza i dostosowania uchwytu sztućców. Skutkiem jest brak realnej poprawy samodzielności.
Warto zapewnić stabilne krzesło, odpowiednią wysokość stołu, dobre oświetlenie i ograniczenie pośpiechu. Dobrze działa stałe ustawienie naczyń, mata antypoślizgowa i pomoc adaptacyjna. Celem jest bezpieczeństwo, komfort i maksymalna samodzielność podopiecznego.
Mata antypoślizgowa może wystarczyć, gdy podopieczny ma umiarkowane trudności i potrzebuje tylko ograniczenia przesuwania naczyń. Przy większym drżeniu lub mimowolnym potrącaniu naczyń lepsza bywa przyssawka lub bardziej "mocna" stabilizacja, bo daje pewniejsze unieruchomienie.
Objawy to szybkie męczenie dłoni, wypuszczanie sztućców, niemożność utrzymania łyżki w stałej pozycji oraz nasilone rozsypywanie. Jeśli podopieczny "walczy" z uchwytem, zwykle potrzebuje grubszej rączki, lepszego wyważenia lub innego kształtu dopasowanego do chwytu.
Ucz się poprzez łączenie objawu z udogodnieniem: drżenie i niepewny chwyt → pogrubione uchwyty; przesuwanie talerza → przyssawka/antypoślizg; rozlewanie napojów → pokrywka/ustnik. Na egzaminie wybieraj odpowiedzi, które rozwiązują konkretny problem funkcjonalny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W chorobie Parkinsona drżenie i spowolnienie ruchów utrudniają stabilne trzymanie naczyń oraz chwyt sztućców."

Źródła:

  • Parkinson’s UK – "Eating, swallowing and saliva" (poradnik o trudnościach w jedzeniu i praktycznych ułatwieniach), https://www.parkinsons.org.uk/information-and-support/eating-swallowing-and-saliva - accessed 2026-02-18
  • NHS (UK) – "Parkinson's disease - Symptoms" (opis objawów wpływających na sprawność ruchową), https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/symptoms/ - accessed 2026-02-18
  • American Parkinson Disease Association (APDA) – "Adaptive equipment" / materiały o sprzętach ułatwiających czynności dnia codziennego, https://www.apdaparkinson.org/article/adaptive-equipment/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały edukacyjne z zakresu terapii zajęciowej dotyczące pomocy do jedzenia
  • Poradniki dla opiekunów o trudnościach w jedzeniu przy chorobie Parkinsona
  • Standardy i procedury placówki (DPS) dotyczące wspierania samodzielności w czynnościach dnia codziennego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego