Po obróbce plastycznej na zimno (np. walcowaniu, ciągnieniu, gięciu) metal ulega zgniotowi, czyli odkształceniu, które zwiększa gęstość dyslokacji. W praktyce skutkuje to umocnieniem odkształceniowym: rośnie twardość i wytrzymałość, a spada plastyczność. Jeśli element ma być dalej kształtowany, często trzeba przywrócić mu zdolność do odkształceń bez pękania.
Temu celowi odpowiada wyżarzanie rekrystalizujące. W trakcie rekrystalizacji w materiale tworzą się nowe ziarna o mniejszej energii odkształcenia (z mniejszą gęstością dyslokacji), co w efekcie zmniejsza umocnienie odkształceniowe i przywraca plastyczność. To właśnie jest typowe "usuwanie skutków zgniotu".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- Wyżarzanie ujednorodniające (homogenizujące) jest kojarzone z wyrównywaniem składu chemicznego i likwidacją segregacji po krzepnięciu/odlewie. Nie jest podstawową metodą kasowania umocnienia odkształceniowego po przeróbce na zimno.
- Wyżarzanie sferoidyzujące stosuje się głównie w stalach (zwłaszcza wysokowęglowych) do uzyskania kulkowego wydzielenia cementytu, aby poprawić skrawalność i/lub przygotować strukturę do dalszych procesów. To inny cel niż usuwanie skutków zgniotu.
- Wyżarzanie normalizujące służy zwykle do ujednolicenia i rozdrobnienia struktury po obróbce cieplnej/odlewie i uzyskania typowej struktury po chłodzeniu w powietrzu. Choć może poprawiać własności, nie jest standardową odpowiedzią na problem umocnienia po intensywnej przeróbce na zimno.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się "po obróbce na zimno", "zgniot", "umocnienie odkształceniowe" i potrzeba przywrócenia plastyczności, najczęściej chodzi o proces powiązany z rekrystalizacją.
