KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 29.
W celu uzyskania 500 g mieszaniny oziębiającej o temperaturze -18oC należy zmieszać
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Tabela.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mieszanina oziębiająca to praktyczny układ (np. lód + odpowiednia sól), który dzięki obniżeniu temperatury krzepnięcia pozwala uzyskać temperaturę poniżej 0°C. Warunek "500 g mieszaniny" oznacza, że masy składników muszą sumować się do 500 g, a dobór soli determinuje osiągalną temperaturę.

Pełne wyjaśnienie:

Mieszaniny oziębiające (kąpiele chłodzące) stosuje się w laboratorium, gdy trzeba utrzymać temperaturę niższą niż 0°C bez użycia specjalistycznych chłodziarek. Klasycznym rozwiązaniem jest układ lód + sól. Dodatek soli powoduje obniżenie temperatury krzepnięcia (zjawisko koligatywne), a podczas rozpuszczania i topnienia lodu układ pobiera ciepło z otoczenia, dzięki czemu temperatura mieszaniny może spaść poniżej 0°C.

W tym zadaniu kluczowe są dwie rzeczy:

  • Wymagana temperatura: −18°C oznacza, że trzeba dobrać taki układ (rodzaj soli i jej ilość), który w praktyce laboratoryjnej pozwala osiągnąć tę temperaturę.
  • Bilans masy: "500 g mieszaniny" interpretujemy jako masę całkowitą po zmieszaniu, więc poprawna odpowiedź musi spełniać warunek: masa składnika stałego (lodu) + masa soli = 500 g.

Odpowiedź "384,6 g lodu i 115,4 g chlorku amonu" spełnia warunek masy (384,6 + 115,4 = 500,0 g) i wskazuje typowy schemat mieszaniny oziębiającej: lód jako faza zapewniająca odbiór ciepła topnienia oraz sól odpowiedzialna za obniżenie temperatury krzepnięcia.

Pozostałe propozycje są niepoprawne z typowych powodów spotykanych w zadaniach egzaminacyjnych:

  • Opcja z "lodu i chlorku sodu" może sugerować popularną sól kuchenną, ale w tym zadaniu liczy się osiągnięcie określonej temperatury; nie każda sól w danej proporcji da taki sam efekt chłodzący.
  • Opcja z "wody i chlorku amonu" zmienia istotę mieszaniny: zamiast lodu (który topniejąc, pochłania duże ilości ciepła) podaje wodę, co z reguły nie odpowiada klasycznej kąpieli lodowo-solnej o temperaturze poniżej 0°C.
  • Opcja "woda i rodanku amonu" jest pułapką polegającą na zamianie składników oraz na pozornie "ładnych" proporcjach 1:1, które nie wynikają z warunku temperatury i praktycznej receptury mieszaniny oziębiającej.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach najpierw sprawdź, czy odpowiedź spełnia warunek masy całkowitej, a dopiero potem oceń, czy dobór składników odpowiada kąpieli o wymaganej temperaturze (lód vs woda, rodzaj soli).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mieszanina oziębiająca to układ (najczęściej lód z odpowiednią solą), który po zmieszaniu osiąga temperaturę poniżej 0°C. Działa dzięki obniżeniu temperatury krzepnięcia oraz pobieraniu ciepła podczas topnienia lodu, co chłodzi naczynie z próbką lub aparaturę.
Sól rozpuszcza się w wodzie powstającej z topniejącego lodu i obniża temperaturę krzepnięcia roztworu. Aby układ osiągnął nową równowagę, część lodu musi się stopić, a proces topnienia pochłania ciepło z otoczenia. W efekcie temperatura mieszaniny może spaść poniżej 0°C.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle oznacza to masę całkowitą po zmieszaniu składników. Należy więc dobrać takie masy lodu i soli, aby suma wynosiła 500 g. Dopiero potem ocenia się, czy wybrany skład pozwala uzyskać zadaną temperaturę mieszaniny.
Woda może być składnikiem roztworu, ale klasyczna mieszanina oziębiająca do temperatur ujemnych opiera się na lodzie. Lód jest ważny, bo podczas topnienia pochłania dużo ciepła (efekt chłodzenia). Sama woda z solą zwykle nie daje tego samego efektu i stabilności temperatury.
Najczęstsze błędy to: mylenie lodu z wodą, wybór "popularnej" soli bez sprawdzenia wymaganej temperatury, pominięcie bilansu masy (suma nie daje 500 g) oraz sugerowanie się równymi proporcjami 1:1, które nie wynikają z receptur lub danych tabelarycznych.
Wystarczy dodać masy obu składników i upewnić się, że wynik równa się masie mieszaniny podanej w treści (tu: 500 g). To szybki filtr na egzaminie. Jeżeli suma mas nie jest równa 500 g, odpowiedź jest niezgodna z poleceniem, nawet jeśli skład brzmi "chemicznie sensownie".
Kąpiele chłodzące stosuje się m.in. podczas reakcji egzotermicznych, krystalizacji, ekstrakcji, przygotowania roztworów wrażliwych na temperaturę oraz stabilizacji temperatury próbek. Pozwalają szybko uzyskać i utrzymać niską temperaturę w zlewce lub innym naczyniu laboratoryjnym.
Należy używać okularów i rękawic, unikać pylenia i kontaktu soli ze skórą oraz oczami, a po pracy umyć ręce. Trzeba też sprawdzić kartę charakterystyki (SDS) danej substancji. Mieszaniny przygotowuj w naczyniu odpornym na zimno i nie zamykaj szczelnie pojemników z reakcjami gazotwórczymi.
Nie. Różne sole mają różną rozpuszczalność i różny wpływ na obniżenie temperatury krzepnięcia roztworu, więc uzyskana temperatura zależy od rodzaju soli i jej ilości. Dlatego w praktyce korzysta się z opracowanych receptur lub tabel mieszanin oziębiających dla konkretnych temperatur.
Warto opanować: zasadę działania układów lód–sól, typowe zastosowania w laboratorium, podstawowe pojęcia (depresja krzepnięcia, bilans masy) oraz umiejętność szybkiej kontroli sumy mas składników. Dobrze też przećwiczyć zadania z tabelami mieszanin dla różnych temperatur.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Mieszanina oziębiająca to praktyczny układ (np. lód + odpowiednia sól), który dzięki obniżeniu temperatury krzepnięcia pozwala uzyskać temperaturę poniżej 0°C."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii fizycznej (roztwory, właściwości koligatywne)
  • Instrukcje BHP i karty charakterystyki (SDS) dla stosowanych soli
  • Skrypty z techniki laboratoryjnej dla technika analityka (kąpiele chłodzące i grzejne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego