KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 27.
Jaką objętość w warunkach normalnych zajmie 1,7 g amoniaku (masa molowa amoniaku wynosi 17 g/mol)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz liczbę moli: n = m/M = 1,7 g / 17 g/mol = 0,1 mol. W warunkach normalnych (w tej konwencji) objętość molowa gazu wynosi 22,4 dm3/mol, więc V = n·Vm = 0,1·22,4 = 2,24 dm3. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pomylenia proporcji lub przyjęcia 1 mola.

Pełne wyjaśnienie:

Najpierw wyznacza się liczbę moli amoniaku z podanej masy i masy molowej:

n = m/M
n = 1,7 g / 17 g·mol-1 = 0,1 mol

Następnie korzysta się z zależności na objętość gazu w zadanych warunkach odniesienia:

V = n · Vm

W wielu zadaniach szkolnych przyjmuje się, że w "warunkach normalnych" objętość molowa gazu wynosi 22,4 dm3/mol. Zatem:

V = 0,1 mol · 22,4 dm3/mol = 2,24 dm3

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 4,48 dm3 odpowiadałoby 0,2 mola, czyli masie 3,4 g; to typowy efekt pomylenia dzielenia przez 17 lub błędu w przestawieniu przecinka.
  • 11,2 dm3 odpowiadałoby 0,5 mola (8,5 g); często wynika z błędnego "uśredniania" lub mylenia, że 1,7 g to "pół" z 3,4 g bez kontroli rachunku.
  • 22,4 dm3 to objętość dla 1 mola; jej wybór oznacza pominięcie kroku przeliczenia masy na mole i mechaniczne skojarzenie wartości 22,4 z odpowiedzią.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj dwa kroki: (1) n = m/M, (2) V = n·Vm. Kontrola sensowności: 1,7 g przy M=17 g/mol to 1/10 mola, więc objętość też ma być 1/10 z 22,4 dm3.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczbę moli liczysz ze wzoru n = m/M, gdzie m to masa próbki w gramach, a M to masa molowa w g/mol. Zawsze sprawdź jednostki: g dzielone przez g/mol daje mol. To pierwszy krok w zadaniach o objętości gazu.
Objętość molowa to objętość zajmowana przez 1 mol gazu w ustalonych warunkach odniesienia. W wielu zadaniach szkolnych "warunki normalne" oznaczają przyjęcie 22,4 dm3/mol, ale w literaturze spotyka się też inne konwencje (inne T i p).
Bo 1,7 g NH3 przy M = 17 g/mol to 0,1 mola. Skoro 1 mol w przyjętych warunkach zajmuje 22,4 dm3, to 0,1 mola zajmie 0,1·22,4 = 2,24 dm3. To prosta proporcja po wcześniejszym przeliczeniu na mole.
Nie zawsze. 22,4 dm3/mol jest typową wartością dydaktyczną dla określonych warunków odniesienia. W nauce i technice spotyka się inne "standardowe" warunki, co zmienia wartość Vm. Na egzaminie stosuj wartość wynikającą z treści zadania lub z przyjętej w nauczaniu konwencji.
Najczęściej: (1) pominięcie kroku n = m/M i wzięcie 22,4 dm3 jak dla 1 mola, (2) błąd w przecinku dziesiętnym (0,1 vs 1), (3) mylenie warunków odniesienia i podstawienie niewłaściwej objętości molowej, (4) brak kontroli jednostek.
Oceń proporcję: jeśli masa próbki to 1/10 masy molowej (tu 1,7 g to 1/10 z 17 g), to liczba moli to 0,1, a objętość też powinna być 1/10 z 22,4 dm3, czyli około 2,24 dm3. Taka kontrola szybko wykrywa pomyłkę 10×.
Gdy znasz objętość V, korzystasz z zależności n = V/Vm. Wtedy dzielisz objętość gazu przez objętość molową w danych warunkach. To przydatne np. przy obliczaniu, ile mola odczynnika gazowego zużyto w reakcji.
Masa molowa wynika ze składu: azot ma masę atomową około 14, a wodór około 1. Dla NH3 liczymy 14 + 3·1 = 17 g/mol. Na egzaminie często podaje się M w treści, ale warto umieć ją szybko wyznaczyć do kontroli poprawności danych.
Przydają się np. przy przygotowaniu odczynników, pochłanianiu gazów w absorberach, szacowaniu ilości reagentu gazowego w aparaturze oraz w obliczeniach stechiometrycznych reakcji z udziałem gazów. Ułatwiają planowanie pracy i kontrolę ilości substancji.
Ćwicz stały schemat: 1) n = m/M, 2) V = n·Vm. Zrób serię zadań z różnymi masami i gazami oraz zawsze dopisuj jednostki. Dodatkowo trenuj kontrolę 10× (przecinek) i proporcje względem 1 mola.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Oblicz liczbę moli: n = m/M = 1,7 g / 17 g/mol = 0,1 mol."

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: "amount of substance" (mole) – definicje i użycie wielkości n oraz jednostki mol, https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00297 (accessed 2026-02-27)
  • IUPAC Gold Book: "standard conditions" – omówienie warunków odniesienia dla gazów, https://goldbook.iupac.org/terms/view/S05921 (accessed 2026-02-27)
  • NIST Chemistry WebBook: Ammonia (NH3) – dane identyfikacyjne substancji (w tym masa molowa wynikająca ze składu), https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C7664417 (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik do chemii ogólnej: rozdziały o molu, gazach i prawach gazowych
  • Zbiór zadań z obliczeń chemicznych (stechiometria, gazy)
  • Notatki/ściąga: wzory n = m/M oraz V = n·Vm i typowe wartości Vm w warunkach odniesienia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego