KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 22.
W celu uzyskania jałowości kropli do oczu roztwór targezyny należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jałowość kropli do oczu można uzyskać przez sporządzanie w warunkach aseptycznych z użyciem jałowych składników i opakowań.
Metody termiczne (para wodna, suche powietrze) nie zawsze są dopuszczalne dla roztworów, a filtracja 0,22 µm jest tylko jedną z metod i wymaga spełnienia warunków procesu.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku kropli do oczu wymaganiem jakościowym jest jałowość, czyli brak żywych drobnoustrojów w gotowym produkcie. W praktyce aptecznej jałowość można osiągać różnymi drogami, a wybór zależy od wrażliwości substancji, składu, opakowania oraz możliwości kontroli procesu.

Odpowiedź "sporządzić z użyciem jałowych składników w warunkach aseptycznych" opisuje podejście polegające na tym, że wszystkie komponenty (surowce, rozpuszczalnik, pojemnik, elementy zamykające) są jałowe, a sporządzanie odbywa się tak, aby nie wprowadzić zanieczyszczeń mikrobiologicznych. Jest to typowe rozwiązanie wtedy, gdy nie można bezpiecznie zastosować sterylizacji końcowej bez ryzyka degradacji substancji lub zmiany cech produktu.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe jako uogólnienie dla tak sformułowanego zadania?

  • "Wyjaławiać termicznie w nasyconej parze wodnej (121°C, 20 minut)" – parametry autoklawowania nie są uniwersalne dla każdego roztworu do oczu. Część substancji może ulegać rozkładowi, mogą zmieniać się właściwości roztworu (np. pH), a ponadto technologia musi obejmować właściwe opakowanie i walidację procesu.
  • "Przesączyć przez sączek membranowy o średnicy porów 0,22 µm" – filtracja może usuwać bakterie, ale sama informacja o porach nie rozstrzyga o pełnym zapewnieniu jałowości bez kontroli całego procesu (jałowy układ filtracyjny, jałowe naczynia, aseptyczne rozlanie). Dodatkowo nie wszystkie zanieczyszczenia/organizmy są w praktyce "załatwione" samym wskazaniem porowatości.
  • "Sterylizować suchym gorącym powietrzem" – sucha sterylizacja jest typowa dla wybranych materiałów (np. szkło), natomiast nie jest standardową metodą sterylizacji wodnych roztworów kropli do oczu.

Na egzaminie warto zapamiętać: jeśli nie ma pewności, że produkt zniesie sterylizację końcową, częstym wyborem jest aseptyczne sporządzenie z jałowych składników wraz z aseptycznym rozlewem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jałowe krople do oczu to takie, które nie zawierają żywych drobnoustrojów. Osiąga się to przez proces wytwarzania, który zapobiega skażeniu (aseptyka) albo przez odpowiednio dobraną sterylizację. W praktyce ważne są też jałowe opakowania i aseptyczny rozlew.
Najczęściej rozważa się: sporządzanie aseptyczne z jałowych składników, sterylizację końcową (np. parą wodną) oraz filtrację sterylizującą połączoną z aseptycznym rozlewem. Wybór zależy od składu, stabilności substancji i możliwości kontroli procesu.
Autoklawowanie to wysoka temperatura i wilgoć, które mogą degradować część substancji leczniczych lub zmieniać właściwości roztworu (np. pH). Nawet jeśli metoda jest skuteczna mikrobiologicznie, nie zawsze jest bezpieczna dla jakości leku, dlatego czasem wybiera się wytwarzanie aseptyczne.
Nie "zawsze" w sensie praktycznym: sama informacja o porowatości nie wystarcza bez spełnienia warunków procesu. Filtracja musi być wykonana w jałowym układzie, a po filtracji konieczny jest aseptyczny rozlew do jałowych pojemników. Dopiero cały proces ma zapewnić jałowość produktu.
Aseptyczne sporządzanie wybiera się wtedy, gdy składniki lub gotowy roztwór są wrażliwe na sterylizację termiczną albo gdy sterylizacja mogłaby pogorszyć jakość produktu. Kluczowe jest wtedy użycie jałowych surowców i opakowań oraz praca w kontrolowanych warunkach aseptycznych.
Sterylizacja suchym gorącym powietrzem jest kojarzona głównie z wyjaławianiem wybranych materiałów (np. elementów szklanych). Dla wodnych roztworów kropli do oczu nie jest to standardowa metoda, bo warunki procesu nie są dostosowane do takich postaci i mogą pogarszać ich jakość.
Kluczowe są: ograniczenie źródeł zanieczyszczeń (higiena personelu, dezynfekcja), odpowiednie środowisko pracy (np. przepływ laminarny), jałowe narzędzia i opakowania oraz prawidłowa organizacja czynności, aby nie przenosić skażenia na produkt podczas sporządzania i rozlewu.
Często myli się "znaną" metodę sterylizacji (np. autoklaw) z metodą właściwą dla każdej substancji. Pytania egzaminacyjne sprawdzają zwykle, czy zdający rozumie ograniczenia technologiczne i potrafi wskazać, że czasem jedyną bezpieczną drogą jest wykonanie aseptyczne z jałowych składników.
Aseptyka to sposób pracy, który zapobiega wprowadzeniu drobnoustrojów do produktu (warunki, procedury, jałowe materiały). Sterylizacja to proces mający zniszczyć mikroorganizmy w materiale/produkcie. W kroplach do oczu często łączy się metody, ale nie są one tożsame.
Ucz się przez schemat decyzyjny: (1) czy produkt może być sterylizowany końcowo bez utraty jakości, (2) jeśli nie, to jakie elementy muszą być jałowe od początku i jak zapewnić aseptykę, (3) jakie ryzyka wnosi filtracja i rozlew. Trenuj na przykładach z receptury.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • European Commission, EudraLex Volume 4 - EU Guidelines for Good Manufacturing Practice (GMP), Annex 1: Manufacture of Sterile Medicinal Products, https://health.ec.europa.eu/medicinal-products/eudralex/eudralex-volume-4_en (dostęp 2026-03-01)
  • European Directorate for the Quality of Medicines & HealthCare (EDQM) – European Pharmacopoeia (strona informacyjna), https://www.edqm.eu/en/european-pharmacopoeia-ph-eur- (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku jałowych (skrypty/sylabus szkoły)
  • Wytyczne GMP dla wytwarzania jałowych produktów (dla zrozumienia aseptyki i kontroli procesu)
  • Podręczniki z receptury i technologii farmaceutycznej omawiające krople do oczu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego