KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 17.
W celu zapewnienia poczucia bezpieczeństwa podopiecznemu, który w nocy stale wzywa opiekunkę ponieważ boi się ciemności, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oświetlenie nocne daje podopiecznemu stały punkt orientacyjny, zmniejsza lęk przed ciemnością i pozwala spokojniej zasnąć. Oświetlenie górne może nadmiernie pobudzać i utrudniać sen, a lek nasenny nie jest właściwą pierwszą reakcją opiekunki bez wskazań. Samo siedzenie obok nie usuwa przyczyny lęku.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji podopieczny budzi się lub nie zasypia, ponieważ boi się ciemności. Najbardziej adekwatnym, prostym i niefarmakologicznym działaniem jest zapewnienie mu łagodnego oświetlenia orientacyjnego (oświetlenia nocnego). Takie światło zmniejsza poczucie zagrożenia, pomaga w orientacji przestrzennej i zwykle redukuje potrzebę częstego wzywania opiekunki.

Rozwiązanie "włączyć oświetlenie górne" bywa mniej korzystne, bo silne światło może dodatkowo rozbudzać, utrudniać ponowne zaśnięcie i zaburzać rytm dobowy. Nie rozwiązuje też problemu w sposób delikatny – celem jest uspokojenie, a nie pełne rozświetlenie pomieszczenia.

Propozycja "podać mu lek nasenny" jest problematyczna z punktu widzenia praktyki opiekuńczej: w opiece w środowisku domowym opiekunka co do zasady nie wdraża samodzielnie farmakoterapii jako odpowiedzi na lęk sytuacyjny. Ponadto leki nasenne mogą wiązać się z ryzykiem (np. pogorszenie równowagi, splątanie), więc nie są pierwszym wyborem przy takiej przyczynie wezwania.

"Siedzieć obok niego" może chwilowo uspokoić, ale nie jest rozwiązaniem systemowym: nie usuwa bodźca wywołującego lęk (ciemności) i może utrwalać zależność, w której podopieczny potrzebuje ciągłej obecności, zamiast prostego wsparcia środowiskowego.

Dobra praktyka egzaminacyjna: gdy przyczyną problemu jest lęk przed ciemnością, najpierw wybiera się bezpieczne i proste modyfikacje otoczenia (np. światło nocne), a dopiero później rozważa inne interwencje w zależności od stanu i zaleceń medycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oświetlenie nocne to delikatne światło orientacyjne używane w nocy. W opiece pomaga zmniejszyć lęk przed ciemnością, poprawia orientację po przebudzeniu i może ograniczać ryzyko potknięć. Ważne, aby nie było zbyt jasne, bo wtedy utrudnia ponowne zasypianie.
Lampka nocna daje komfort i poczucie bezpieczeństwa bez silnego pobudzenia. Górne światło bywa intensywne, może rozbudzać i zaburzać zasypianie. W praktyce opiekuńczej dąży się do uspokojenia i orientacji, a nie do pełnego oświetlenia pomieszczenia.
Najpierw warto rozpoznać przyczynę (tu: lęk przed ciemnością) i zastosować proste działania: spokojny ton, krótkie zapewnienie, włączenie światła nocnego, upewnienie się, że otoczenie jest bezpieczne. Dopiero jeśli problem się utrzymuje, omawia się go z rodziną lub personelem medycznym.
Co do zasady opiekunka nie wdraża samodzielnie leków "na uspokojenie" jako odpowiedzi na nocny lęk. Leki powinny być stosowane zgodnie z zaleceniem osoby uprawnionej i procedurami opieki, bo mogą powodować działania niepożądane (np. gorszą równowagę, splątanie) i zwiększać ryzyko upadku.
Pomaga delikatne światło nocne, pozostawienie łatwo dostępnego włącznika, uporządkowanie przestrzeni (brak przeszkód), spokojna rozmowa i zapewnienie, że opiekunka jest w pobliżu. Czasem działa też ustalenie krótkiej rutyny przed snem. Rozwiązania powinny być proste i nie pobudzające.
Gdy podopieczny łatwo się wybudza, ma problem z ponownym zasypianiem lub reaguje pobudzeniem. Mocne światło może nasilać rozbudzenie i utrudniać uspokojenie. W takich sytuacjach preferuje się światło orientacyjne o niskiej intensywności, które daje poczucie bezpieczeństwa bez silnego bodźca.
Typowe błędy to: reagowanie zniecierpliwieniem, wybór zbyt "mocnych" działań (np. pełne oświetlenie), pomijanie przyczyny lęku i skupienie się tylko na tym, że podopieczny wzywa, oraz sięganie po rozwiązania farmakologiczne bez wskazań. Lepsze są spokojne, niefarmakologiczne interwencje.
Może pomóc doraźnie, ale zwykle nie rozwiązuje problemu na stałe. Jeśli lęk wynika z ciemności, skuteczniejsze jest zapewnienie warunków, które zmniejszają strach (np. lampka nocna). Długie siedzenie obok może być też trudne organizacyjnie i utrwalać zależność zamiast wzmacniać samouspokojenie.
Warto ocenić, czy światło doświetla drogę do toalety i czy nie powoduje olśnień lub cieni utrudniających widzenie. Należy usunąć przeszkody z ciągów komunikacyjnych, zabezpieczyć dywaniki i zadbać o stabilne ustawienie lampki oraz przewodów. Cel to orientacja i bezpieczne poruszanie się.
Ucz się schematu myślenia: najpierw rozpoznaj przyczynę (lęk, ból, potrzeba toalety), potem wybierz najprostsze i najbezpieczniejsze działanie niefarmakologiczne, a dopiero na końcu rozważ eskalację (kontakt z rodziną, pielęgniarką, lekarzem). Ćwicz też ocenę ryzyka upadku i orientacji w nocy.
info

Około 82% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Oświetlenie nocne daje podopiecznemu stały punkt orientacyjny, zmniejsza lęk przed ciemnością i pozwala spokojniej zasnąć."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji SPO.5 dotyczące zapewniania bezpieczeństwa i komfortu psychicznego podopiecznego
  • Podręczniki/opisy procedur opiekuńczych dotyczące adaptacji środowiska domowego (oświetlenie, orientacja w nocy)
  • Szkolenia z komunikacji wspierającej i interwencji niefarmakologicznych w lęku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego