KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 11.
W celu zdjęcia zadziorów z krawędzi otworu oraz utworzenia wgłębienia na łeb śruby stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogłębiacze stosuje się do wykonania pogłębienia (gniazda) pod łeb śruby oraz do fazowania/odgratowania krawędzi otworu po wierceniu. Rozwiertaki służą głównie do dokładnego wykańczania średnicy otworu, a wiertła (piórkowe i do nakiełków) wykonują lub rozpoczynają otwór, nie tworząc typowego gniazda pod łeb.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy operacji wykończeniowych wykonywanych na krawędzi i wlotowej części otworu: usunięcia zadziorów (odgratowania) oraz utworzenia wgłębienia pod łeb śruby (pogłębienia lub fazy – zależnie od typu śruby). Do tego celu używa się pogłębiaczy, które są narzędziami przeznaczonymi do obróbki wlotu otworu: wykonują stożkowe lub walcowe gniazda oraz fazki, poprawiając montaż i bezpieczeństwo użytkowania elementu.

Odpowiedź "pogłębiacze" jest poprawna, ponieważ to właśnie one pozwalają:

  • usunąć ostre krawędzie i zadziory po wierceniu,
  • przygotować miejsce, w którym łeb śruby może się schować lub licować z powierzchnią,
  • zwiększyć jakość połączenia śrubowego (lepsze przyleganie, mniejsze ryzyko zadzierania).

Odpowiedź "rozwiertaki" jest nieprawidłowa, bo rozwiercanie służy przede wszystkim do dokładnego wykańczania średnicy i geometrii otworu (dokładność wymiaru, okrągłość, chropowatość) po wcześniejszym wierceniu. Rozwiertak nie jest typowym narzędziem do wykonywania gniazda pod łeb śruby ani do fazowania wlotu.

Odpowiedź "wiertła piórkowe" jest nieprawidłowa, ponieważ wiertła (w tym piórkowe) służą głównie do wykonywania otworu przez skrawanie materiału na pełnym przekroju. Mogą pozostawiać zadziory i nie są przeznaczone do kontrolowanego kształtowania gniazda pod łeb śruby.

Odpowiedź "wiertła do nakiełków" jest nieprawidłowa: takie wiertła wykorzystuje się do wykonywania nawierceń/otworów centrujących (pod podparcie w kłach lub do rozpoczęcia wiercenia), a nie do pogłębiania pod łeb śruby na typowych elementach złącznych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "gniazdo pod łeb śruby", "fazowanie" albo "usuwanie zadziorów na krawędzi otworu", najczęściej chodzi o pogłębianie/odgratowanie, czyli narzędzia z grupy pogłębiaczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pogłębiacz to narzędzie skrawające używane do obróbki wlotu otworu. Najczęściej wykonuje pogłębienie (gniazdo) pod łeb śruby lub fazę oraz pomaga usuwać zadziory po wierceniu. Stosuje się go po wykonaniu otworu wiertłem.
Do usuwania zadziorów z krawędzi otworu często stosuje się pogłębiacz (wykonuje fazę i "łamie" ostrą krawędź). W praktyce ważne jest dobranie właściwego kąta/kształtu pogłębiacza do oczekiwanego efektu i rodzaju śruby.
Rozwiertak jest przeznaczony głównie do dokładnego wykańczania średnicy otworu (dokładność wymiaru i jakość powierzchni). Nie jest typowym narzędziem do pogłębiania wlotu otworu pod łeb śruby, bo jego geometria i praca są ukierunkowane na obróbkę całej średnicy.
Sygnałami są sformułowania typu: "wgłębienie na łeb śruby", "gniazdo pod łeb", "fazowanie otworu", "usunięcie zadziorów na krawędzi". Takie opisy wskazują na operację obróbki wlotu otworu, czyli zastosowanie pogłębiacza.
Wiercenie służy do wykonania otworu w materiale (usunięcie materiału na pełnym przekroju). Pogłębianie to obróbka wykończeniowa wlotu otworu: wykonuje gniazdo pod łeb śruby lub fazę i pomaga usuwać zadziory. Zwykle pogłębia się po wierceniu.
Wiertło do nakiełków stosuje się do wykonania nawiercenia centrującego (np. pod podparcie w kłach tokarskich lub jako prowadzenie dla kolejnego narzędzia). Nie jest to narzędzie przeznaczone do wykonywania pogłębień pod łby śrub w typowych połączeniach montażowych.
Nie zawsze. W praktyce spotyka się pogłębiacze stożkowe (do faz i gniazd stożkowych) oraz pogłębiacze walcowe (do gniazd walcowych pod niektóre łby). Dobór zależy od konstrukcji połączenia i tego, czy łeb ma licować z powierzchnią.
Częsty błąd to wybór "narzędzia do otworów" bez rozróżnienia celu: wiertło wykonuje otwór, rozwiertak wykańcza średnicę, a pogłębiacz przygotowuje wlot (gniazdo, fazę, odgratowanie). Pomaga zapamiętać: średnica = rozwiercanie, łeb śruby = pogłębianie.
Dobiera się go do geometrii połączenia: ważny jest kształt (stożkowy) i parametr kąta, aby łeb śruby prawidłowo przylegał i mógł licować z powierzchnią. W praktyce korzysta się z dokumentacji konstrukcyjnej lub kart katalogowych narzędzi i śrub.
Zadziory mogą utrudniać montaż, powodować niepełne przyleganie elementów, zarysowania współpracujących części oraz stanowić zagrożenie dla operatora (skaleczenia). Odgratowanie poprawia jakość połączeń, bezpieczeństwo pracy i estetykę wykonania detalu.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Pogłębiacze stosuje się do wykonania pogłębienia (gniazda) pod łeb śruby oraz do fazowania/odgratowania krawędzi otworu po wierceniu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pogłębiacz" – opis zastosowania narzędzia do pogłębiania i fazowania otworów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pog%C5%82%C4%99biacz (dostęp: 27.02.2026)
  • Wikipedia (PL): "Rozwiertak" – opis zastosowania do wykańczania (rozwiercania) otworów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiertak (dostęp: 27.02.2026)
  • Wikipedia (PL): "Wiertło" – opis przeznaczenia wiertła jako narzędzia do wykonywania otworów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiert%C5%82o (dostęp: 27.02.2026)

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem i technologii mechanicznej (rozdziały o wykonywaniu i wykańczaniu otworów)
  • Katalogi narzędzi skrawających (pogłębiacze, rozwiertaki) z opisem zastosowań
  • Instrukcje stanowiskowe/BHP dla prac wiertarskich i obróbki otworów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego