KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 32.
W celu zminimalizowania zjawiska mory standardowo kąty rastra dla kolorów CMYK różnią się o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mora powstaje przez interferencję regularnych struktur rastra. W klasycznym rastrowaniu AM dla druku procesowego CMYK ogranicza się ją, ustawiając kąty rastra poszczególnych barw w stałych odstępach. Standardowo przyjmuje się różnicę 30° między kolejnymi kątami, co sprzyja tworzeniu stabilnej "rozetki" i zmniejsza widoczność mory.

Pełne wyjaśnienie:

Zjawisko mory w poligrafii to widoczny, niepożądany wzór (falowanie, "kratka", plamy), który pojawia się, gdy na siebie nakładają się periodyczne struktury o zbliżonych częstotliwościach lub kierunkach. W druku wielobarwnym takimi strukturami są rastry poszczególnych farb w modelu CMYK (przy klasycznym rastrowaniu AM).

Jednym z podstawowych sposobów ograniczania mory jest taki dobór kątów rastra dla poszczególnych składowych, aby ich regularne siatki nie "nakładały się" w podobnym kierunku. W praktyce prowadzi to do powstania bardziej przewidywalnego układu punktów, często opisywanego jako rozetka.

Dlatego w klasycznej teorii i praktyce przygotowalni przyjmuje się zasadę, że kąty rastra dla kolorów CMYK powinny być rozdzielone w równych odstępach. Standardowa różnica to 30°, co oznacza, że kolejne składowe mają kąty przesunięte względem siebie właśnie o tę wartość (konkretny zestaw kątów może się różnić zależnie od systemu/RIP, ale reguła "co 30°" opisuje ideę minimalizacji interferencji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "20°" – mniejszy odstęp częściej zwiększa ryzyko interferencji, bo siatki rastra mają bardziej zbliżone kierunki, a więc łatwiej tworzą wzory uboczne.
  • "10°" – odstęp bardzo mały, zwykle prowadzi do wyraźnych artefaktów; kąty są zbyt podobne, by skutecznie "rozbić" regularność nakładania.
  • "45°" – 45° bywa kojarzone z ustawieniem jednej ze składowych (często czerni) w praktyce rastrowania AM, ale pytanie dotyczy różnicy między kątami, a nie pojedynczej wartości kąta.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie mówi o "minimalizacji mory" i "kątach rastra CMYK", najczęściej sprawdza właśnie regułę stałego rozdziału kątów w rastrowaniu AM. Warto odróżniać to od sytuacji, gdy stosuje się raster FM/hybrydowy – tam mechanizm ograniczania mory jest inny i pytania zwykle są sformułowane inaczej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mora to niepożądany wzór (falowanie/siatka), który powstaje, gdy nakładają się regularne struktury, np. rastry poszczególnych farb CMYK albo raster i wzór z oryginału (tkanina, drobna kratka). To efekt interferencji i bywa widoczny jako duże, rytmiczne plamy.
Bo mora wynika z nakładania się podobnie ułożonych, periodycznych siatek punktów. Gdy kąty rastra są odpowiednio rozdzielone, siatki nie "pokrywają się" kierunkowo, tworzą stabilniejszy układ (rozetkę) i trudniej o wzmocnienie niechcianych wzorów.
W praktyce spotyka się zestawy kątów dobierane tak, aby były możliwie równomiernie rozdzielone (często opisywane regułą przesunięcia o 30°). Konkretne wartości mogą zależeć od RIP, maszyny i technologii, ale zasada ograniczania interferencji pozostaje ta sama.
Oznacza to, że kolejne składowe CMYK mają kąty ustawione z przesunięciem o 30 stopni względem siebie, zamiast być zbliżone kierunkowo. Taki rozdział zmniejsza ryzyko, że regularne siatki punktów utworzą widoczny wzór uboczny (morę).
Nie w tym ujęciu. 45° bywa kojarzone jako jedna z wartości kąta rastra używana dla wybranej składowej (np. w klasycznych ustawieniach), ale pytanie dotyczyło różnicy między kątami, czyli "o ile stopni" są od siebie odsunięte, a nie "jaki jest kąt".
Częste przyczyny to zbyt małe różnice kątów między składowymi w rastrowaniu AM, niezgodność ustawień w przepływie (inne kąty w RIP niż w proofie), a także rastrowanie obrazu już z istniejącym wzorem (np. skan tkaniny), które wzmacnia interferencję.
Gdy źródłem mory jest sam obraz (np. drobna krata, siatka, tkanina) albo gdy problem wynika z innych parametrów (liniatura, rozdzielczość, jakość skanu). Wtedy pomaga np. odpowiedni filtr w przygotowalni, zmiana rastrowania (FM/hybryda) lub modyfikacja obrazu.
Mora wygląda jak regularny, powtarzalny wzór o większej skali niż pojedyncze punkty rastra i często "faluje". Problemy pasowania dają zwykle kolorowe obwódki/"cienie" na krawędziach i przesunięcia między barwami. Oba zjawiska mogą współwystępować, ale mają inne przyczyny.
Raster FM ogranicza typowe mory związane z regularną siatką, bo rozkład punktów nie jest tak periodyczny jak w AM. Nie oznacza to jednak pełnej "odporności" na artefakty — mogą pojawić się inne problemy (np. ziarnistość), a wynik zależy od procesu i ustawień RIP.
Opanuj: definicję mory, pojęcie rastra AM, sens rozdziału kątów w CMYK oraz typową regułę różnicy kątów. Ćwicz rozpoznawanie, czy pytanie dotyczy "wartości kąta" czy "różnicy między kątami". Pomaga też kojarzenie z pojęciem rozetki.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mora powstaje przez interferencję regularnych struktur rastra.

Źródła:

  • Wikipedia: Halftone – sekcje o kątach rastra (screen angles) i moiré, https://en.wikipedia.org/wiki/Halftone (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Moiré pattern – opis interferencji wzorów periodycznych, https://en.wikipedia.org/wiki/Moir%C3%A9_pattern (dostęp: 2026-03-01)
  • Adobe Photoshop Help: ustawienia "Halftone Screen" (angles dla CMYK w druku), https://helpx.adobe.com/photoshop/using/printing-halftone-screens.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki technologii poligraficznej dotyczące rastrowania i separacji barw (działy: raster, moiré, CMYK)
  • Dokumentacja i materiały szkoleniowe producentów RIP (ustawienia halftone screen angles)
  • Materiały dydaktyczne z DTP/prepress o rastrowaniu AM vs FM i artefaktach (mora, rozetki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego