W papierach wielogradacyjnych (VC) kontrast odbitki kontroluje się filtracją barwną podczas naświetlania. Taki papier zawiera co najmniej dwie warstwy (emulsje) o różnej czułości spektralnej i "twardości":
- warstwa bardziej wrażliwa na światło niebieskie daje wyższą gradację, czyli większy kontrast (twardsza odbitka),
- warstwa reagująca na światło zielono-żółte daje niższą gradację, czyli mniejszy kontrast (miększa odbitka).
Jeżeli celem jest zmniejszenie kontrastu obrazu przy kopiowaniu czarno-białego negatywu na papier wielogradacyjny, należy tak zmienić widmo światła z powiększalnika, aby zmniejszyć udział składowej niebieskiej i w większym stopniu "uruchomić" miękką charakterystykę papieru. W praktyce robi się to przez zastosowanie filtra żółtego (lub żółto-zielonego w zestawach filtrów VC), co prowadzi do obniżenia gradacji i łagodniejszego przejścia tonalnego.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "niebieski" – zwiększa kontrast (twardzi odbitkę), bo wzmacnia działanie warstwy "twardej". To częsty błąd wynikający z mylenia kierunku wpływu filtra.
- "czerwony" – w typowej pracy z papierem VC nie służy do regulacji gradacji; czerwone światło jest natomiast kojarzone z oświetleniem ciemniowym (bezpiecznym) dla części materiałów, a nie z kontrolą kontrastu odbitki.
- "purpurowy" – nie jest standardowym wyborem do sterowania gradacją papieru wielogradacyjnego w klasycznym systemie filtrów; kontrolę kontrastu realizuje się przede wszystkim filtrami z zakresu żółty/niebieski (lub ich odpowiednikami).
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą regułę: żółty = miękko (mniej kontrastu), niebieski = twardo (więcej kontrastu). Pozwala to szybko ocenić kierunek zmiany gradacji.
