W silniku bocznikowym prądu stałego uzwojenie wzbudzenia jest dołączone równolegle do zasilania i wytwarza strumień magnetyczny w maszynie. Prędkość obrotowa takiego silnika zależy m.in. od wartości tego strumienia: przy zasilaniu w przybliżeniu stałym, gdy strumień maleje, silnik ma tendencję do wzrostu prędkości, aby wytworzyć odpowiednią SEM wsteczną.
Odpowiedź "Przerwa w obwodzie wzbudzenia." jest poprawna, ponieważ przerwa powoduje spadek prądu wzbudzenia, a więc gwałtowne osłabienie pola magnetycznego. To zjawisko może prowadzić do tzw. rozbiegania (niebezpiecznego wzrostu prędkości), szczególnie przy małym obciążeniu mechanicznym.
Pozostałe propozycje nie pasują do objawu "nagły wzrost prędkości":
- "Przerwa w obwodzie twornika." – przerwanie obwodu twornika zwykle powoduje zanik momentu elektromagnetycznego i w praktyce spadek prędkości (wybieg) lub zatrzymanie, a nie gwałtowne przyspieszenie.
- "Zwarcie w obwodzie wzbudzenia." – zwarcie uzwojenia wzbudzenia prowadzi do nieprawidłowych prądów i zmian pola, ale typowo skutkuje przegrzewaniem, spadkiem napięcia/strumienia w sposób zależny od uszkodzenia i często zadziałaniem zabezpieczeń; nie jest klasyczną przyczyną rozbiegania jak całkowity zanik wzbudzenia.
- "Zwarcie w obwodzie twornika." – zwarcie twornika powoduje bardzo duży prąd, spadek napięcia na tworniku i ryzyko uszkodzeń; w praktyce częściej pojawia się spadek prędkości, iskrzenie, zadziałanie zabezpieczeń, a nie kontrolowany wzrost prędkości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu występuje silnik bocznikowy i objaw "nagły wzrost prędkości", najpierw rozważ usterki prowadzące do osłabienia pola, czyli problemy w obwodzie wzbudzenia (np. przerwa).
