KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 33.
W czasie uruchamiania układu pneumatycznego stwierdzono niezgodność jego działania z przedstawionymi założeniami: czas wysuwu i wsuwu tłoczyska siłownika powinien wynosić ok. 1,5 sekundy. Diagram czasowy obrazuje pracę układu przed usunięciem usterki. W jaki sposób należy usunąć usterkę?
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego oraz diagram czasowy związany z jego działaniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymagane czasy wysuwu i wsuwu wynoszą ok. 1,5 s.
Diagram pokazuje, że wysuw trwa ok. 1,0 s (jest zbyt szybki), a wsuw ok. 1,5 s (jest poprawny). W układzie z dławieniem na dolocie (meter-in) zwiększenie dławienia spowalnia ruch, więc należy wyregulować dławienie zaworu 1V1 odpowiedzialnego za wysuw.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych prędkość ruchu tłoczyska siłownika zależy głównie od natężenia przepływu powietrza doprowadzanego do odpowiedniej komory. Zawór dławiąco-zwrotny pozwala na regulację tego przepływu (dławienie), a tym samym na ustawienie czasu wysuwu lub wsuwu.

Na podstawie diagramu czasowego należy najpierw ustalić, który etap cyklu jest nieprawidłowy. Wymaganie mówi, że zarówno wysuw, jak i wsuw powinny trwać ok. 1,5 s. Z wykresu wynika, że:

  • wysuw tłoczyska trwa ok. 1,0 s – jest zbyt szybki i wymaga spowolnienia,
  • wsuw tłoczyska trwa ok. 1,5 s – mieści się w założeniu, więc nie wymaga korekty.

Ze schematu wynika też przypisanie elementów: 1V1 jest przy stronie tłokowej i wpływa na prędkość wysuwu, a 1V2 jest przy stronie tłoczyskowej i wpływa na prędkość wsuwu. Dodatkowo symbole wskazują konfigurację meter-in (dławienie na dolocie), gdzie zwiększenie dławienia ogranicza dopływ do komory siłownika, co zmniejsza prędkość i wydłuża czas ruchu.

Dlatego poprawnym działaniem jest regulacja dławienia zaworu 1V1 (zwiększenie oporu przepływu), aby wydłużyć czas wysuwu z ok. 1,0 s do ok. 1,5 s.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo: regulacja 1V2 zmieniłaby wsuw, który już jest prawidłowy, a zamiana przyłączy (1V1 lub 1V2) zmienia sposób podłączenia/sterowania i nie jest właściwą metodą "strojenia" czasu wynikającego z przepływu; w praktyce mogłaby pogorszyć działanie lub wprowadzić nowe niezgodności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Dławienie zmniejsza natężenie przepływu powietrza do (lub z) komory siłownika, przez co tłoczysko porusza się wolniej.

W praktyce większe dławienie = mniejsza prędkość = dłuższy czas wysuwu/wsuwu, a mniejsze dławienie = szybszy ruch.

Meter-in oznacza, że przepływ jest dławiony na przewodzie doprowadzającym powietrze do komory siłownika.

Zawór zwrotny umożliwia swobodny przepływ w jednym kierunku, a w kierunku do siłownika wymusza przejście przez dławik regulacyjny.

Z diagramu wynika, że zbyt krótki jest czas wysuwu, a czas wsuwu jest prawidłowy.

Na schemacie 1V1 jest przypisany do strony odpowiedzialnej za wysuw, więc jego dławienie koryguje właśnie ten etap cyklu. Regulacja 1V2 zmieniałaby wsuw.

Trzeba porównać czas trwania zmiany położenia tłoczyska (od 0 do s) z wymaganiem.

Jeśli odcinek odpowiadający wysuwowi trwa krócej niż zakładane 1,5 s, to wysuw jest za szybki i wymaga spowolnienia przez regulację przepływu.

Zwykle nie. Zamiana przyłączy zmienia kierunek działania części zwrotnej i miejsce dławienia (np. z dolotu na wylot), czyli zmienia charakterystykę układu.

Do korekty czasu ruchu standardowo używa się regulacji dławienia, a nie "przepinania" przewodów.

Zbyt małe dławienie powoduje zbyt szybki ruch siłownika, co może objawiać się uderzeniami na końcach skoku, hałasem, drganiami i większym zużyciem elementów.

Na cyklogramie widać wtedy zbyt krótki czas przejścia między położeniami.

Sprawdza się, do której komory siłownika (tłokowej lub tłoczyskowej) jest podłączony dany zawór.

Wysuw zwykle realizuje dopływ do strony tłokowej, a wsuw dopływ do strony tłoczyskowej. Schemat i oznaczenia przewodów pozwalają to przypisać.

Wybór zależy od obciążenia i stabilności ruchu. Meter-out często daje stabilniejszą prędkość przy zmiennym obciążeniu, bo kontroluje odpływ z komory.

Meter-in bywa stosowany w prostych układach, ale wymaga poprawnego doboru i regulacji, aby uniknąć "szarpania".

Częsty błąd to mylenie, która krzywa dotyczy położenia siłownika, a która sygnału sterującego (np. przycisku).

Inny błąd to odczyt czasu z niewłaściwego odcinka lub nieuwzględnienie, że interesuje nas tylko czas zmiany położenia (ruch), a nie cały czas wciśnięcia.

Ćwicz łączenie trzech rzeczy: schematu pneumatycznego, cyklogramu i skutków regulacji (dławienie, zawór 5/2, siłownik).

Na egzaminie najpierw ustal, który ruch jest za szybki/za wolny, potem wskaż element, który ten ruch reguluje, i dopiero wybierz działanie.

info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Wymagane czasy wysuwu i wsuwu wynoszą ok. 1,5 s.Diagram pokazuje, że wysuw trwa ok. 1,0 s (jest zbyt szybki), a wsuw ok. 1,5 s (jest poprawny)."

Źródła:

  • Festo Didactic, "Pneumatics Basic Level (TP101)", rozdziały dotyczące regulatorów przepływu oraz dławienia meter-in/meter-out (materiały dydaktyczne producenta)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z pneumatyki siłowej (zawory rozdzielające, dławiąco-zwrotne, siłowniki)
  • Ćwiczenia z interpretacji cyklogramów i schematów pneumatycznych
  • Instrukcje dydaktyczne producentów z przykładami meter-in/meter-out

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego