KWALIFIKACJA TWO9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 32.
W czterosuwowym, okrętowym, tłokowym, silniku spalinowym o zapłonie samoczynnym wtrysk paliwa rozpoczyna się podczas suwu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W silniku o zapłonie samoczynnym paliwo wtryskuje się pod koniec suwu sprężania, aby po wzroście temperatury powietrza od sprężania nastąpił samozapłon i rozpoczął się suw pracy.
Ssanie i wydech nie służą spalaniu, a wtrysk w czasie pracy byłby spóźniony.

Pełne wyjaśnienie:

W czterosuwowym silniku spalinowym o zapłonie samoczynnym (ZS) powietrze jest zasysane do cylindra w suwie ssania, następnie silnie sprężane w suwie sprężania. Właśnie sprężanie ma kluczowe znaczenie: podnosi temperaturę powietrza w cylindrze na tyle, by po podaniu paliwa mogło dojść do zapłonu bez iskry.

Dlatego wtrysk paliwa rozpoczyna się w suwie sprężania (zwykle w jego końcowej części, tuż przed górnym martwym położeniem tłoka). Taki dobór fazy pozwala na prawidłowe uformowanie mieszanki w komorze spalania, krótkie opóźnienie zapłonu i rozpoczęcie spalania tak, aby maksymalne ciśnienie pojawiło się we właściwym momencie suwu pracy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Ssania" – w tym suwie cylinder napełnia się głównie powietrzem. Wtrysk w tej fazie nie jest typowym rozwiązaniem dla klasycznego czterosuwowego ZS, bo warunki do samozapłonu (odpowiednia temperatura po sprężaniu) jeszcze nie występują.
  • "Wydechu" – w tej fazie usuwane są spaliny. Wtrysk paliwa nie miałby sensu technologicznego, ponieważ ładunek świeżego powietrza nie jest przygotowany do spalania, a paliwo zostałoby zmarnowane i pogorszyłoby emisję oraz dymienie.
  • "Pracy" – suw pracy jest skutkiem spalania i rozprężania. Jeśli wtrysk zaczynałby się dopiero w tej fazie, zapłon byłby spóźniony, a silnik traciłby moc i pracowałby nieprawidłowo.

W praktyce eksploatacji silowni statkowej znajomość tego faktu pomaga w rozumieniu objawów niewłaściwego początku wtrysku (np. twarda praca, wzrost temperatur, spadek mocy, dymienie) i w kojarzeniu ich z ustawieniem układu wtryskowego oraz z fazami cyklu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suw sprężania to faza, w której tłok porusza się w górę, a zawory są zamknięte, przez co powietrze (w ZS) zostaje sprężone. Skutkiem jest wzrost ciśnienia i temperatury w cylindrze, co przygotowuje warunki do zapłonu samoczynnego po podaniu paliwa.
Bo dopiero po sprężeniu powietrza temperatura w cylindrze jest na tyle wysoka, aby paliwo mogło się zapalić bez iskry. Wtrysk w końcówce sprężania pozwala też tak "ustawić" spalanie, aby ciśnienie maksymalne pojawiło się we właściwej części cyklu.
Klasyczna kolejność to: ssanie, sprężanie, praca (rozprężanie po spalaniu) i wydech. W egzaminach często sprawdza się nie tylko nazwy, ale też sens każdej fazy: napełnianie, przygotowanie do zapłonu, oddanie energii i usunięcie spalin.
W typowym ujęciu silnika czterosuwowego ZS przyjmuje się początek wtrysku w suwie sprężania. Rozwiązania nietypowe zależą od konstrukcji i sterowania, ale na poziomie egzaminu zawodowego standardem jest powiązanie wtrysku z końcową częścią sprężania, nie z ssaniem ani wydechem.
Zapłon samoczynny oznacza, że paliwo zapala się bez świecy zapłonowej. Przyczyną jest wysoka temperatura powietrza po sprężeniu w cylindrze. Dlatego w silnikach ZS kluczowe są: sprawne sprężanie, właściwy moment wtrysku i prawidłowe rozpylenie paliwa.
Typowe objawy to spadek mocy, nierówna praca, wzrost dymienia, zmiana "twardości" pracy i podwyższone temperatury. Mechanizm jest prosty: zbyt wczesny lub zbyt późny wtrysk zmienia przebieg spalania i przesuwa moment powstawania maksymalnego ciśnienia w cylindrze.
W ZI mieszanka paliwowo-powietrzna jest przygotowana przed zapłonem i zapalana iskrą. W ZS do cylindra trafia głównie powietrze, a paliwo jest wtryskiwane pod koniec sprężania i zapala się od temperatury sprężonego powietrza. To wpływa na osprzęt i diagnostykę.
Najczęściej mówi się o rozpoczęciu wtrysku w końcowej części suwu sprężania, blisko górnego martwego położenia tłoka. Takie ujęcie jest wystarczające egzaminacyjnie: ma wskazać właściwy suw i związek wtrysku z osiągnięciem warunków do samozapłonu.
Najczęstsze pomyłki to wybór "pracy", bo kojarzy się ze spalaniem, oraz mylenie kolejności ssanie–sprężanie–praca–wydech. Pomaga zapamiętać, że w ZS wtrysk musi nastąpić przed suwem pracy, czyli logicznie w fazie przygotowania: podczas sprężania.
Ucz się cyklu jako ciągu przyczynowo-skutkowego: napełnianie, przygotowanie (sprężanie), oddanie energii, usunięcie spalin. Następnie powiąż typ zapłonu: w ZS paliwo podaje się dopiero przy wysokiej temperaturze, więc szukaj odpowiedzi związanej ze sprężaniem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Silnik Diesla" – opis zasady działania i zapłonu samoczynnego (sekcje o sprężaniu i wtrysku), https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_Diesla (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Suw pracy silnika" / "Silnik czterosuwowy" – opis czterech suwów i ich kolejności, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_czterosuwowy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z budowy i eksploatacji silników okrętowych (działy: silniki ZS, cykl czterosuwowy, układ wtryskowy)
  • Instrukcje producentów silników (manuale szkoleniowe) omawiające przebieg wtrysku i spalania
  • Materiały dydaktyczne z mechaniki i termodynamiki (sprężanie i wzrost temperatury ładunku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego