W chorobie afektywnej dwubiegunowej kluczowe jest uwzględnienie aktualnej fazy zaburzenia. W przedstawionej sytuacji podopieczna znajduje się w depresji, a to oznacza, że w codziennej opiece największe znaczenie ma obserwacja i ocena funkcjonowania w zakresie podstawowych potrzeb oraz czynności dnia codziennego.
Odpowiedź "spożywania posiłków i realizacji potrzeby snu" jest właściwa, ponieważ depresja może prowadzić do:
- zmniejszenia apetytu, pomijania posiłków, spadku masy ciała lub ogólnego zaniedbania odżywiania,
- zaburzeń snu (np. trudności z zasypianiem, wybudzania, wczesnego budzenia lub odwrotnie: nadmiernej senności),
- obniżenia energii i motywacji, co wtórnie pogarsza regularność jedzenia i rytm dobowy.
Ocena tych obszarów jest też praktyczna: opiekun może je na bieżąco monitorować, dokumentować i szybko przekazać informacje zespołowi (np. gdy podopieczna je znacząco mniej, odmawia posiłków, śpi skrajnie krótko albo prawie cały dzień).
Odpowiedź "pamięci i kontaktów towarzyskich" może wydawać się kusząca, bo w depresji często pojawia się wycofanie społeczne i gorsza koncentracja. Jednak w tym pytaniu chodzi o zakres oceny najbardziej adekwatny dla opiekuna jako priorytet w DPS; podstawowe potrzeby (sen i jedzenie) są zwykle bardziej bezpośrednie i krytyczne dla bezpieczeństwa oraz kondycji somatycznej.
Odpowiedź "myślenia i gospodarowania środkami pieniężnymi" dotyczy bardziej oceny funkcji poznawczych i kompetencji do zarządzania finansami. To może być element szerszej oceny, ale nie jest typowym pierwszoplanowym kryterium wynikającym z samej informacji o bieżącej depresji.
Odpowiedź "możliwości podejmowania lekkomyślnych działań w wyniku zmniejszenia krytycyzmu" lepiej pasuje do manii/hipomanii (impulsywność, ryzykowne decyzje, obniżony krytycyzm). W depresji częściej obserwuje się spowolnienie, rezygnację i obniżoną aktywność, więc ten kierunek oceny nie wynika bezpośrednio z opisu sytuacji.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest podany aktualny stan (depresja vs mania), dopasuj ocenę do tej fazy: w depresji szukaj obszarów takich jak sen, apetyt, energia i samoopieka; w manii częściej ryzyko impulsywności, konflikty i spadek krytycyzmu.
