Koszty zmienne to takie koszty, których łączna wartość zmienia się wraz ze zmianą wolumenu produkcji (np. liczby wytworzonych wyrobów). W krótkim okresie, gdy moce i struktura organizacyjna są stałe, za typowe koszty zmienne w produkcji uznaje się przede wszystkim elementy bezpośrednio "zużywane" przez produkt.
Odpowiedź "zużycie materiałów bezpośrednich i płace bezpośrednie" jest właściwa, ponieważ:
- materiały bezpośrednie (np. surowiec wchodzący do wyrobu) są zużywane wprost proporcjonalnie do liczby wyprodukowanych jednostek,
- płace bezpośrednie (robocizna bezpośrednia) dotyczą pracy przypisywanej konkretnym wyrobom/zleceniom i zwykle rosną, gdy rośnie produkcja (więcej godzin pracy lub więcej akordów).
Pozostałe odpowiedzi opisują koszty, które w typowym ujęciu są stałe lub w dużej mierze niezależne od bieżącego wolumenu produkcji:
- "koszty utrzymania budynków produkcyjnych" (np. podstawowe opłaty, przeglądy, ochrona) są ponoszone niezależnie od tego, czy produkcja jest nieco wyższa czy niższa; to klasyczny przykład kosztów stałych w krótkim okresie.
- "wynagrodzenie brutto kierowników wydziałów" to koszt pośredni, zwykle stały w krótkim horyzoncie (wynagrodzenia funkcyjne nie zmieniają się proporcjonalnie do liczby sztuk).
- "amortyzację maszyn i urządzeń" najczęściej traktuje się jako koszt stały okresu (wynikający z planu amortyzacji), a nie koszt zależny od bieżącej liczby wytworzonych wyrobów.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się materiały bezpośrednie i robocizna bezpośrednia, to w pytaniach o koszty zmienne są one bardzo częstym i poprawnym wyborem.
