KWALIFIKACJA HAN1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 37.
W hurtowni mebli dnia 30 września 2013 r. przeprowadzono inwentaryzację. Porównując dane uzyskane podczas spisu z natury z danymi księgowymi stwierdzono
Ilustracja przedstawia dwa zestawienia tabelaryczne dotyczące inwentaryzacji towarów w hurtowni mebli.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnice liczy się osobno dla każdego towaru: (spis z natury − stan kartotekowy) × cena jednostkowa.
Tapczan: 15 − 14 = +1 szt., więc 1 × 900 zł = 900 zł nadwyżki.
Krzesła: 22 − 24 = −2 szt., więc 2 × 250 zł = 500 zł niedoboru.
Nadwyżek i niedoborów nie kompensuje się.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentaryzacji porównuje się stan rzeczywisty ustalony w spisie z natury ze stanem ewidencyjnym (kartotekowym/księgowym). Różnice ustala się dla każdej pozycji oddzielnie, a następnie wycenia według ceny jednostkowej.

Jak obliczyć różnice?

  • Wyznacz różnicę ilości: ilość ze spisu z natury − ilość z kartoteki.
  • Wycena różnicy: różnica ilości × cena jednostkowa.
  • Wyniki wykazuj oddzielnie: nadwyżka i niedobór nie są "saldo" i nie powinny się wzajemnie znosić.

Dla towaru "Tapczan" spis z natury wskazuje 15 szt., a stan kartotekowy 14 szt. Różnica wynosi +1 szt., czyli występuje nadwyżka. Po wycenie: 1 × 900,00 zł = 900,00 zł nadwyżki.

Dla "Krzesła obrotowe" spis z natury wskazuje 22 szt., a stan kartotekowy 24 szt. Różnica wynosi −2 szt., czyli występuje niedobór. Po wycenie: 2 × 250,00 zł = 500,00 zł niedoboru.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "nadwyżkę w kwocie 900,00 zł i niedobór 500,00 zł".

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • "nadwyżkę towarów w kwocie 500,00 zł" myli rodzaj różnicy dla krzeseł (to niedobór, nie nadwyżka).
  • "niedobór towarów w kwocie 900,00 zł" myli rodzaj różnicy dla tapczanu (to nadwyżka, nie niedobór).
  • "niedobór w kwocie 900,00 zł i nadwyżkę 500,00 zł" odwraca przypisanie kwot do nadwyżki/niedoboru.

Na egzaminie zwracaj uwagę na znak różnicy (+/−) i pamiętaj, że nie wolno kompensować niedoborów z nadwyżkami w jedną kwotę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Inwentaryzacja to ustalenie rzeczywistego stanu składników majątku (np. towarów) i porównanie go z zapisami ewidencji. W hurtowni najczęściej robi się to przez spis z natury, a potem wyjaśnia i rozlicza różnice między spisem a kartoteką.
Jeśli ilość ze spisu z natury jest większa niż w ewidencji, powstaje nadwyżka. Jeśli ilość ze spisu jest mniejsza niż w ewidencji, powstaje niedobór. Kluczowe jest porównanie tych samych towarów i tej samej jednostki miary.
Najpierw policz różnicę ilości: spis − ewidencja. Potem przelicz na pieniądze: różnica ilości × cena jednostkowa. Zrób to osobno dla każdej pozycji asortymentu, bo towary mogą mieć różne ceny i różny kierunek odchyleń.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych i w praktyce ewidencyjnej przyjmuje się, że nie kompensuje się nadwyżek z niedoborami "do jednej kwoty". Nadwyżkę i niedobór wykazuje się oddzielnie, bo mają inne przyczyny i inne skutki dla rozliczeń.
Bo każdy towar ma własny stan ewidencyjny, stan rzeczywisty i cenę jednostkową. Zsumowanie ilości lub wartości bez rozbicia na pozycje może ukryć problem (np. niedobór jednego towaru i nadwyżkę drugiego). Egzamin sprawdza właśnie umiejętność wykrycia konkretnych różnic.
Najczęściej rozbieżności wynikają z błędów lub braków w dokumentach przyjęć i wydań, np. gdy dostawa nie została ujęta w ewidencji albo wydanie towaru nie zostało prawidłowo zaksięgowane. W praktyce analizuje się kompletność i poprawność dokumentacji oraz zapisy w kartotekach.
Typowe błędy to: mylenie kierunku różnicy (co jest nadwyżką, a co niedoborem), liczenie "salda" zamiast dwóch oddzielnych wartości oraz mnożenie przez niewłaściwą wielkość (np. przez wartość całej pozycji zamiast przez cenę jednostkową). Pomaga zapis z użyciem znaków +/−.
Stan kartotekowy to ilość towaru wynikająca z ewidencji magazynowej/księgowej (zapisy przyjęć i wydań). To punkt odniesienia do porównania ze spisem z natury. Jeśli kartoteka jest nieaktualna lub błędna, różnice inwentaryzacyjne pokażą, że zapis nie odpowiada stanowi faktycznemu.
Spis z natury wykonuje się w terminach przyjętych przez jednostkę (np. okresowo) oraz w sytuacjach wymagających potwierdzenia stanu towarów. Na egzaminie data bywa podana jako element scenariusza, a kluczowe jest prawidłowe porównanie danych spisu z danymi ewidencji.
Ułóż dla każdego towaru prosty schemat: spis (ilość, cena) oraz ewidencja (ilość). Policz różnicę ilości, określ czy to nadwyżka czy niedobór, a następnie przemnóż przez cenę jednostkową. Na końcu wypisz dwie kwoty: nadwyżkę i niedobór.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości – zagadnienia inwentaryzacji (art. 26) w aktualnym tekście jednolitym
  • Materiały dydaktyczne z rachunkowości w handlu: różnice inwentaryzacyjne i ich rozliczanie
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych dla kwalifikacji HAN.1 z działu: gospodarka magazynowa i dokumentacja

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego