KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 32.
W hurtowni papierniczej przeprowadzono inwentaryzację, w wyniku której ujawniono niedobór zeszytów w kratkę na wartość 300,00 zł oraz nadwyżkę zeszytów w linię na wartość 250,00 zł. Po zaksięgowaniu kompensaty na wartość 230,00 zł pozostanie do rozliczenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po kompensacie 230,00 zł "zużywa" się jednocześnie część niedoboru i część nadwyżki.
Niedobór: 300,00 − 230,00 = 70,00 zł.
Nadwyżka: 250,00 − 230,00 = 20,00 zł.
Do rozliczenia pozostają więc oba salda w tych kwotach.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentaryzacji mogą wystąpić niedobory (stan rzeczywisty mniejszy od ewidencyjnego) oraz nadwyżki (stan rzeczywisty większy od ewidencyjnego). Jeżeli jednostka stosuje kompensatę, to oznacza ona "przeciwstawne" rozliczenie części różnic: do wysokości kompensaty zmniejsza się jednocześnie wartość niedoboru i wartość nadwyżki.

W zadaniu podano:

  • niedobór o wartości 300,00 zł,
  • nadwyżkę o wartości 250,00 zł,
  • kompensatę o wartości 230,00 zł.

Kompensata 230,00 zł nie jest nową różnicą, tylko kwotą, którą "odcinamy" z obu stron. Dlatego liczymy pozostałości oddzielnie:

  • pozostały niedobór: 300,00 zł − 230,00 zł = 70,00 zł,
  • pozostała nadwyżka: 250,00 zł − 230,00 zł = 20,00 zł.

Wynik zawiera więc dwie wartości: dalej istnieje niedobór oraz dalej istnieje nadwyżka, tylko mniejsze po skompensowaniu części wspólnej.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wskazują inne pary liczb, które nie wynikają z poprawnego odjęcia 230,00 zł od obu różnic. Typowe pomyłki to: potraktowanie kompensaty jak salda (np. 300,00 − 250,00) albo odejmowanie kompensaty tylko od jednej strony. W tym typie zadania zawsze sprawdź dwa działania: niedobór minus kompensata oraz nadwyżka minus kompensata.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kompensata to rozliczenie części niedoborów i nadwyżek "przeciwstawnie" do wspólnej kwoty. W praktyce oznacza to, że ta sama wartość zmniejsza jednocześnie niedobór i nadwyżkę. Po kompensacie nadal mogą pozostać oba salda, tylko mniejsze.
Ustal wartość niedoboru i odejmij od niej wartość kompensaty (o ile kompensata jest dopuszczalna i dotyczy tego niedoboru). W tym typie zadania to proste odejmowanie: niedobór po kompensacie = niedobór przed − kompensata.
Analogicznie jak przy niedoborze: od wartości nadwyżki odejmujesz wartość kompensaty. Ważne jest, aby nie liczyć "salda" między niedoborem i nadwyżką, tylko pomniejszyć oba rodzaje różnic o tę samą kwotę kompensaty.
Kompensata nie musi wyzerować różnic, bo zwykle ma wartość mniejszą niż co najmniej jedna ze stron. Jest to tylko "część wspólna" rozliczana przeciwstawnie. Jeśli niedobór i nadwyżka były większe od kompensaty, to po odjęciu zostaną dwa dodatnie wyniki.
Nie. Różnica (np. 300 − 250) daje jedno saldo, ale kompensata oznacza pomniejszenie obu stron do wskazanej kwoty. W zadaniach egzaminacyjnych kompensata jest podana jako konkretna wartość i stosuje się ją jako odjęcie od niedoboru i od nadwyżki.
Najczęstsze błędy to: dodanie kompensaty zamiast jej odjęcia, odjęcie kompensaty tylko od jednej strony, policzenie jednego salda (niedobór minus nadwyżka) i uznanie go za wynik, oraz wybór odpowiedzi "na oko" bez wykonania dwóch prostych działań.
Po zakończeniu inwentaryzacji i ustaleniu różnic między stanem ewidencyjnym a rzeczywistym. Wtedy przygotowuje się zestawienie różnic, analizuje przyczyny (błędy ewidencji, pomyłki wydania/przyjęcia, ubytki) i podejmuje decyzje o sposobie rozliczenia w księgach.
Zrób dwa odejmowania i kontrolę logiczną: wynik niedoboru musi być mniejszy niż początkowy niedobór, a wynik nadwyżki mniejszy niż początkowa nadwyżka. Dodatkowo sprawdź, że do obu działań użyto tej samej kwoty kompensaty podanej w treści.
Zadanie podaje różnice inwentaryzacyjne jako wartości pieniężne, więc rozliczenie dotyczy wartości. W praktyce ilości są podstawą, ale do księgowania i rozliczeń często przelicza się je na wartość według zasad przyjętych w jednostce (np. ceny ewidencyjne).
Przećwicz: rozróżnianie niedoboru i nadwyżki, schematy rozliczeń (w tym kompensatę), oraz szybkie rachunki na kwotach. Pomaga rozpisywanie danych w dwóch liniach (niedobór/nadwyżka) i wykonywanie działań krok po kroku, bez skracania do jednego salda.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Po kompensacie 230,00 zł "zużywa" się jednocześnie część niedoboru i część nadwyżki."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny rachunkowości (inwentaryzacja i rozliczanie różnic)
  • Notatki szkolne lub skrypt z działu: Inwentaryzacja i rozliczanie różnic inwentaryzacyjnych
  • Zadania rachunkowe z arkuszy egzaminacyjnych dotyczące niedoborów, nadwyżek i kompensat

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego