W inwentaryzacji mogą wystąpić niedobory (stan rzeczywisty mniejszy od ewidencyjnego) oraz nadwyżki (stan rzeczywisty większy od ewidencyjnego). Jeżeli jednostka stosuje kompensatę, to oznacza ona "przeciwstawne" rozliczenie części różnic: do wysokości kompensaty zmniejsza się jednocześnie wartość niedoboru i wartość nadwyżki.
W zadaniu podano:
- niedobór o wartości 300,00 zł,
- nadwyżkę o wartości 250,00 zł,
- kompensatę o wartości 230,00 zł.
Kompensata 230,00 zł nie jest nową różnicą, tylko kwotą, którą "odcinamy" z obu stron. Dlatego liczymy pozostałości oddzielnie:
- pozostały niedobór: 300,00 zł − 230,00 zł = 70,00 zł,
- pozostała nadwyżka: 250,00 zł − 230,00 zł = 20,00 zł.
Wynik zawiera więc dwie wartości: dalej istnieje niedobór oraz dalej istnieje nadwyżka, tylko mniejsze po skompensowaniu części wspólnej.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wskazują inne pary liczb, które nie wynikają z poprawnego odjęcia 230,00 zł od obu różnic. Typowe pomyłki to: potraktowanie kompensaty jak salda (np. 300,00 − 250,00) albo odejmowanie kompensaty tylko od jednej strony. W tym typie zadania zawsze sprawdź dwa działania: niedobór minus kompensata oraz nadwyżka minus kompensata.