KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 7.
W ilu przekrojach ścinany jest każdy nit zastosowany w połączeniu pokazanym na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat połączenia mechanicznego, prawdopodobnie związanego z techniką mechaniczną, co sugeruje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczba przekrojów ścinania nitu odpowiada liczbie płaszczyzn, w których elementy złącza "przecinają" trzpień nitu.
W układzie podwójnego ścinania nit jest obciążony w dwóch równoległych płaszczyznach (na dwóch powierzchniach styku), dlatego każdy nit jest ścinany w 2 przekrojach.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach nitowych (analogicznie jak w połączeniach sworzniowych) nit przenosi obciążenie poprzeczne głównie przez ścinanie. Kluczowe jest rozróżnienie, czy mamy do czynienia ze ścinaniem pojedynczym, czy podwójnym.

Płaszczyzna (przekrój) ścinania to taka płaszczyzna, w której względny przesuw łączonych elementów "próbuje" przeciąć trzpień nitu. W praktyce liczba tych płaszczyzn zależy od tego, ile jest powierzchni styku pomiędzy łączonymi elementami, które przechodzą przez oś nitu.

  • 1 przekrój ścinania występuje typowo w prostym złączu na zakładkę dwóch blach: jest jedna powierzchnia styku, więc nit pracuje na ścinanie w jednej płaszczyźnie.
  • 2 przekroje ścinania występują w złączu, w którym element środkowy jest "ujęty" między dwa pozostałe (np. układ z okładkami), przez co powstają dwie powierzchnie styku i dwie równoległe płaszczyzny ścinania. Wtedy mówimy o podwójnym ścinaniu.

Dlatego poprawna odpowiedź to 2 – oznacza to, że na każdym nicie działają dwie płaszczyzny ścinania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 1 – odpowiada ścinaniu pojedynczemu; byłoby właściwe tylko w układzie z jedną powierzchnią styku.
  • 3 i 4 – sugerują trzy lub cztery płaszczyzny ścinania; takie wartości nie wynikają z typowych, poprawnie zdefiniowanych złączy nitowych przedstawianych na rysunkach egzaminacyjnych (wymagałyby wielowarstwowych układów z dodatkowymi stykami).

Wskazówka egzaminacyjna: nie licz "blach", tylko liczbę styków (powierzchni kontaktu), na których może dojść do względnego przesuwu elementów – to one wyznaczają liczbę przekrojów ścinania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekrój (płaszczyzna) ścinania to miejsce, w którym siły poprzeczne próbują "przeciąć" trzpień nitu wskutek przesuwu łączonych elementów. Liczba przekrojów ścinania zależy od liczby powierzchni styku elementów, które są rozdzielane przez obciążenie.
Sprawdź, ile jest powierzchni styku elementów na osi nitu. Dwie blachy na zakładkę dają zwykle 1 płaszczyznę ścinania. Układ z elementem środkowym "między" dwoma (np. z okładkami) daje 2 płaszczyzny, czyli ścinanie podwójne.
Bo powstają dwie niezależne powierzchnie styku: okładka–blacha środkowa z jednej strony i okładka–blacha środkowa z drugiej. Obciążenie może powodować przesuw na obu stykach, więc nit jest ścinany w dwóch równoległych płaszczyznach.
Najczęstsze pomyłki to: liczenie liczby blach zamiast liczby styków, automatyczne wybieranie "1" bez analizy rysunku oraz nieuwzględnienie okładek. Pomaga zasada: płaszczyzny ścinania = miejsca, gdzie elementy mogą się względem siebie przesunąć.
Zwykle tak, bo obciążenie rozkłada się na więcej płaszczyzn ścinania (np. podwójne ścinanie jest korzystniejsze od pojedynczego). W praktyce nośność zależy też od średnicy nitu, materiału, docisku, odległości od krawędzi i możliwości wyboczenia/rozrywania blach.
Rozpoznanie liczby płaszczyzn ścinania to krok wstępny do zadań wytrzymałościowych: do obliczania naprężeń ścinających lub doboru średnicy nitu. Nawet jeśli w pytaniu nie ma obliczeń, sprawdza ono poprawne rozumienie schematu pracy złącza.
Najważniejsze jest ułożenie elementów: czy są dwie blachy na zakładkę, czy jest element środkowy i dwie okładki, oraz gdzie przebiegają powierzchnie styku. Oś nitu i liczba styków przecinanych przez tę oś wyznaczają liczbę przekrojów ścinania.
Tak, zasada jest analogiczna: śruba (lub sworzeń) może pracować na ścinanie pojedyncze albo podwójne, zależnie od liczby płaszczyzn, w których elementy próbują ją "przeciąć". Różnice dotyczą głównie tarcia, docisku i sposobu przenoszenia sił w złączu.
Ścinanie podwójne występuje często w węzłach z łącznikiem środkowym (np. blacha w środku) i dwoma zewnętrznymi elementami, w jarzmach, uchwytach, widełkach oraz w złączach z okładkami. Taki układ bywa korzystny, bo zwiększa nośność na ścinanie.
Ćwicz rozpoznawanie schematów: zakładka (1 płaszczyzna) vs okładki/widełki (2 płaszczyzny). Rysuj sobie przekroje i zaznaczaj miejsca potencjalnego przesuwu. Potem dopiero przechodź do obliczeń naprężeń i doboru średnic, jeśli są wymagane.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wytrzymałości materiałów: ścinanie i złącza nitowe
  • Materiały dydaktyczne do rysunku technicznego maszynowego: przedstawianie połączeń nitowych
  • Zadania z podstaw projektowania połączeń (śruby/nity): rozpoznawanie schematów obciążenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego