KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 25.
W instalacji do kontroli przepływu zastosowano pomiar różnicy ciśnienia na kryzie. Który z przedstawionych rysunków obrazuje zastosowaną metodę pomiarową?
Ilustracja przedstawia cztery schematyczne rysunki oznaczone literami A, B, C i D, które ilustrują różne metody pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda z kryzą polega na wytworzeniu zwężenia w rurociągu, co powoduje spadek ciśnienia.
Poprawny schemat musi pokazywać dwa pobory ciśnienia: przed kryzą (P1) i za kryzą (P2) oraz pomiar ich różnicy przetwornikiem DP. Taki układ odpowiada wskazanej metodzie pomiarowej.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar przepływu "na kryzie" (zwężce) jest klasyczną metodą opartą o różnicę ciśnień. W przewodzie montuje się element dławiący (kryzę), który lokalnie zwiększa prędkość strumienia i powoduje spadek ciśnienia statycznego. W praktyce mierzy się ciśnienie przed zwężką oraz za zwężką, a następnie wyznacza różnicę: Δp = P1 − P2.

Dlatego poprawny rysunek metody DP na kryzie powinien zawierać:

  • kryzę (płytę z otworem) w rurociągu,
  • dwa punkty poboru ciśnienia po obu stronach kryzy (P1 i P2),
  • połączenie tych poborów z urządzeniem mierzącym różnicę ciśnień (np. przetwornik DP),
  • brak elementów charakterystycznych dla innych metod (np. wirnika/turbinki, sondy ultradźwiękowej, pływaka).

Odpowiedź prawidłowa to ta, która pokazuje dwupunktowy pobór ciśnienia i pomiar różnicy ciśnień, bo tylko wtedy realizowana jest metoda wskazana w treści pytania. Pozostałe rysunki są błędne, jeżeli przedstawiają:

  • pomiar pojedynczego ciśnienia (bez różnicy) – nie daje bezpośrednio metody DP na kryzie,
  • inny typ przepływomierza (np. turbinowy, elektromagnetyczny, ultradźwiękowy) – mierzy przepływ inną zasadą,
  • układ bez kryzy lub bez poborów przed i za zwężką – brak kluczowego elementu metody.

W praktyce (uruchomienia i serwis) warto pamiętać, że poprawność pomiaru DP zależy też od stanu przewodów impulsowych (drożność, odpowietrzenie/odwodnienie) i prawidłowego miejsca poboru ciśnienia względem kryzy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kryza to element zwężający przekrój rurociągu (najczęściej płyta z otworem), który powoduje spadek ciśnienia podczas przepływu medium. Ten spadek nie jest mierzony jako jedna wartość, lecz jako różnica ciśnień między punktem przed i za kryzą.
Przepływ przez zwężenie powoduje wzrost prędkości i spadek ciśnienia statycznego. Mierzy się ciśnienia w dwóch punktach (P1 przed kryzą i P2 za kryzą) i oblicza Δp. Przetwornik DP zamienia Δp na sygnał, z którego wyznacza się natężenie przepływu.
Bo mierzona wielkość to różnica ciśnień, a nie samo ciśnienie. Jeden pobór da tylko P1 albo P2, co nie pozwala odtworzyć Δp. Dwa pobory (przed i za kryzą) są konieczne, aby przetwornik DP mógł porównać wartości.
Szukaj kryzy (zwężenia) w rurociągu oraz dwóch króćców/punktów pomiarowych po jej obu stronach. Typowo widać też przewody impulsowe prowadzące do przetwornika różnicy ciśnień. Jeśli na rysunku nie ma dwóch poborów, to nie jest klasyczny pomiar DP na kryzie.
Najczęściej jest to przetwornik różnicy ciśnień (DP), podłączony dwoma przewodami impulsowymi do poborów przed i za kryzą. W automatyce przemysłowej przetwornik DP zwykle daje sygnał analogowy lub cyfrowy do sterownika/układu wizualizacji.
W pytaniach rozpoznawczych zwykle nie. Najczęściej trzeba wskazać poprawny schemat (dwa pobory ciśnienia i kryza). Obliczenia mogą się pojawić w innych zadaniach (np. zależność przepływu od Δp), ale tu kluczowa jest identyfikacja metody.
Typowe problemy to zatkane lub nieszczelne przewody impulsowe, złe podłączenie stron przetwornika (zamiana P1/P2), brak odpowietrzenia/odwodnienia impulsówek oraz nieprawidłowe miejsce poboru ciśnienia. Te błędy zniekształcają Δp i powodują zły odczyt przepływu.
Kryza jest elementem dławiącym, a pomiar odbywa się pośrednio z różnicy ciśnień (Δp). Przepływomierz turbinowy mierzy przepływ na podstawie obrotów wirnika napędzanego strumieniem medium. Na schemacie turbinowy ma wirnik/czujnik obrotów, a kryza – pobory P1 i P2.
Stosuje się go, gdy potrzebny jest sprawdzony i odporny na warunki przemysłowe pomiar przepływu w rurociągach, a dopuszczalny jest spadek ciśnienia na zwężce. Metoda DP bywa używana w instalacjach wody, pary i wielu gazów, zależnie od doboru elementów.
Najpierw znajdź na rysunku zwężenie (kryzę), potem sprawdź, czy są dwa punkty poboru ciśnienia po obu stronach oraz element porównujący ciśnienia (przetwornik DP). Jeśli widzisz tylko jeden pobór albo inny czujnik (np. ultradźwięki), to nie pasuje.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Taki układ odpowiada wskazanej metodzie pomiarowej."

Źródła:

  • ISO 5167 (seria): Measurement of fluid flow by means of pressure differential devices inserted in circular cross-section conduits running full
  • Crane Co., Crane Technical Paper No. 410: Flow of Fluids Through Valves, Fittings, and Pipe
  • Fox, McDonald, Pritchard: Introduction to Fluid Mechanics (rozdziały o przepływie w przewodach i zwężkach / elementach dławiących)

Materiały:

  • Podręcznik do metrologii przemysłowej (dział: pomiar przepływu metodą DP)
  • Materiały producentów przetworników różnicy ciśnień: schematy podłączeń impulsowych i typowe błędy montażowe
  • Wprowadzenie do mechaniki płynów: przepływ przez zwężki i związek Δp–Q

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego